<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<!DOCTYPE TEI.2 SYSTEM "http://mateo.uni-mannheim.de/camenatools/DTD/teixlite.dtd"><TEI.2>
<teiHeader type="text">
<fileDesc TEIform="fileDesc">
<titleStmt TEIform="titleStmt">
<title TEIform="title">Historiae Naturalis De Avibus Libri VI.</title>
<title type="sub" TEIform="title">Machine-readable text</title>
<author n="Jonston" TEIform="author">Jonston, Jan</author>
<editor TEIform="editor" role="editor">Jonston, Jan</editor>
</titleStmt>
<editionStmt TEIform="editionStmt">
<edition TEIform="edition">XML version, markup prototype, December 1999</edition>
<respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Ruediger Niehl</name>
<resp TEIform="resp">markup</resp>
</respStmt>
</editionStmt>
<publicationStmt TEIform="publicationStmt">
<publisher TEIform="publisher">Camena</publisher>
<address TEIform="address">
<addrLine TEIform="addrLine"><anchor n="http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/jonston/vol3" type="href" id="vol3" TEIform="anchor"/></addrLine>
</address>
</publicationStmt>
<notesStmt TEIform="notesStmt">
<note type="href" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">http://mateo.uni-mannheim.de/camenaref/jonston/</note>
<note type="pathname" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">vol3</note>
<note type="filename" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">jonston3.html</note>
<note type="titleimage" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">s001.html</note>
<note type="srcfile" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">jonston3.xml</note>
<note type="imgpath" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">vol3/jpg</note>
<note type="imgtype" anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">html</note>
</notesStmt>
<sourceDesc default="NO" TEIform="sourceDesc">
<bibl default="NO" TEIform="bibl">Frankfurt am Main: Haeredes Matth. Meriani, 1650.</bibl>
</sourceDesc>
</fileDesc>
<encodingDesc TEIform="encodingDesc">
<editorialDecl default="NO" TEIform="editorialDecl">
<p TEIform="p">Regeln fuer die Texterfassung 03/2001</p>
</editorialDecl>
<refsDecl TEIform="refsDecl" doctype="TEI.2">
<p TEIform="p">not necessary</p>
</refsDecl>
</encodingDesc>
<revisionDesc TEIform="revisionDesc">
<change TEIform="change">
<date TEIform="date">7 April 2006</date>
<respStmt TEIform="respStmt">
<name TEIform="name">Reinhard Gruhl</name>
<resp TEIform="resp">markup</resp>
</respStmt>
<item TEIform="item">text typed - structural tagging completed - no semantic tagging - no spell check except the headlines (the styling of the headlines partially normalized)</item>
</change>
</revisionDesc>
</teiHeader>






<text><gap id="sampling"/><gap id="GR"/><body><div1 type="book"><pb id="s077" n="56"/>
<head>HISTORIAE NATURALIS DE AVIBUS: LIBER II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Avibus Phytivoris.</hi></head>
<div2 id="JoAF.02.01" n="1" type="section" org="uniform" sample="complete" TEIform="div2" part="N">
<head>TITULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Avibus Granivoris, Non canoris.</hi></head>
<div3 id="JoAF.02.01.01" n="1" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT PRIMUM. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pulveratricibus Silvestribus.</hi></head>
<div4 id="JoAF.02.01.01.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pavone.</hi></head>
<p TEIform="p"><reg orig="ABsolutâ" TEIform="reg">ABsoluta</reg> Avium Carnivorarum historia ad Phytivoras pergendum est, inter quas pulveratrices tam silvestres, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> domesticae <reg orig="primò" TEIform="reg">primo</reg> occurrunt. Inter illas primus <hi rend="italic" TEIform="hi">Pavo,</hi> propter exquisitum pennarum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Lucian. de domo.</hi></note> ver, et gemmantes <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 20.</hi></note> colores, quos adverso <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> sole, quia sic fulgentius radiant, expandit; Iunonium incessum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro l. 3. dererust. c. 6.</hi></note> ingenium, de quo in sequentibus singulare, et magnum apud veteres <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Oppiam. l. 2. Lucret. l. 2. de Natura rerum.</hi></note> aestimium occurrit. Athenis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Animal. l. 5. c. 21.</hi></note> statuto pretio singulis noviluniis per annos XXX. spectabatur, multi Lacedaemone et ex Thessalia spectatum confluebant. Alexam. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. l. c.</hi></note> visis iis apud Indos, gravissimas in eum qui occideret poenas constituit. Tiberius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Sueton. in Tiber.</hi></note> ob subtractum è viridario unum, capite multavit. In Lybia si quis <reg orig="tantummodò" TEIform="reg">tantummodo</reg> laedisset,</p>
<pb id="s078" n="XXII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pavo Pfaw</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pavo femina Cum bordeo spurio</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">??? Pfaw</hi></head></figure></p>
<pb id="s079" n="57" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">non <reg orig="impunè" TEIform="reg">impune</reg> ferebat, si Eustathio credimus. Quod si <hi rend="italic" TEIform="hi">pretium</hi> spectes, mille drachmis marem et feminam venditos fuisse <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in Orat. contra Erasist.</hi></note> Antiphon scripsit: et tempore Varronis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 3. dere rust. c. 6.</hi></note> ova earum denariis vaeniebant quinis, ipsi <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> quinquagenis, grex centenarius <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> quadraginta milia sestertia reddebat, ut quidam Albatius aiebat, si in singulos ternos exegisset pullos, perfici sexagena potuisse. Dicitur et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Suidas.</hi></note> Medica, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aristoph. in Avibus.</hi></note> Persica, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Statius l. 2. Sylv.</hi></note> Iunonis, et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnos. l. 9 c. 19.</hi></note> picta avis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Diversitas</hi> illorum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> colorum inprimis, et loci diversitate sumitur. Nostrates satis sunt noti. In Terra Firma quidem ventre et pectore nigris, cetera flavi; alii pectore et ventre flavi, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> ceter a nigri conspiciuntur. In Curiana regione sunt silvestres, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Martyr. dec. 1. de reb. Occani l. 8.</hi></note> qui per nemora vagntur, et <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> viles sunt, ut unica sunt, ut unica duntaxat vendantur acu, alibi in palustribus inveniuntur. Quod si et <hi rend="italic" TEIform="hi">Sexum</hi> attendamus, femina mare <reg orig="multò" TEIform="reg">multo</reg> minor est, neque in cauda oculos illos gerit, Iaponensem si excipias, quae quatuor in Uropygio obtinet.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> Placet maris et feminae <hi rend="italic" TEIform="hi">descriptionem</hi> exhibere. Mas igitur capite, collo, et pectoris initio <reg orig="intensè" TEIform="reg">intense</reg> caerulei, seu sapphirini coloris est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> pro corporis proporitione habet exiguum, et quodammodo serpentinum, maculis duabus oblongis candidis, quarum una oculos superequitat, altera brevior at <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> crassior subiacet, ornatum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Apicem</hi> in vertice è nudisquo dammodo scapis tenerrimis. viridescentibus, in summitate eiusdem coloris liliorum flores ferentibus conspicuum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> candicat et insigniter hiat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Collum</hi> est longiusculum tenue et exile. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum</hi> ex albo cinenereum, maculis atris transversalibus conspersum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> in duas quasi dividitur. Non longioribus quae ex dorso prope podicem oriuntur pe~nis, in rotam extensis, minores quaedam eaeque fuscae non rigent, sed ut in reliquis avibus extensae conspiciuntur, datas ut longiores sustinerent crederes. Oculi <foreign lang="GR" TEIform="foreign">toupte/rou</foreign> quatuor circulis, aureo, castaneo, viridi et sapphirina constant, et varios ad solem obversae colores iaciunt. In <hi rend="italic" TEIform="hi">femina</hi> pauca colorum conspicitur varietas. Alaetotae, dorsum, venter, coxae, ac pedes coloris sunt fusci ad cinereum ver entis. Capitis vertex et apex eiusdem coloris, in vertice tamen aliquot maculae exiguae, veluti punkcta virescentia interseruntur. etc.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Locum</hi> in Asia fuisse invectitios <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 29.</hi></note> Theophrastus auctor est, transmarinos <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varrode rerust. l. 3. c. 6.</hi></note> Varro. Babylonia <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Diod. Sicul. l. 2. c. 53 Rhodig. Antiq. lect. l. 1. c. 10.</hi></note> multos pulchriore quam alibi varietate aluit. Media gulosis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Clemens Alexand. in Paedagogo.</hi></note> celebratos. Ex Asia in Craeciam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. l. 5. de Animal. c. 21.</hi></note> primum, Samum inprimis unde Samii tamquam praestantiores <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gellius l. 7. Noct. Attic. c. 1???</hi></note> commendantur, post in Italiam et alias oras delati sunt. Athenis in pretio fuisse superius dictum. Roma tempore <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipn. l. 14. Genera tio.</hi></note> Athenaei plures fuere <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> Coturnices. In Suetia, quoque Ostrogothia, et apud Normannos in agro Lexoviensi aluntur. Amant edita <hi rend="italic" TEIform="hi">loca,</hi> pascuntur tamen cum Gallinis, et Gallinarium sub vesperam simul repetunt.</p>
<p TEIform="p">Summa ipsis <hi rend="italic" TEIform="hi">Coeundi</hi> cupiditas. Masculus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columella l. 8. de re rustica c. 11</hi></note> quinque feminas desiderat, et ni adsit alia, incubantem invadit, ac ova frangit. Agnoscitur irruisse libido, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pallad. l. 1. de rerusti. c 28.</hi></note> quoties circa se amictum caudae gemmantis incurvat, et singularum pennarum capita occulta, locis suis exserit, cum stridore procurrens. Accenditur eadem, si leviter tostam fabam tepidamque ieiunis quinto quoque die exhibeas. <hi rend="italic" TEIform="hi"><reg orig="Coëunt" TEIform="reg">Coeunt</reg></hi> ab Idibus Februarii <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columel. et Pallad. l. c.</hi></note> ad Martium, vere praesertim, locis <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> apricis, cum Favonii spirare coeperunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Partus</hi> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> trimatu obvenit, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">x <hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 5. c. 32. Columella l. 5 c. 32.</hi></note> cum varii colores funduntur, brevi <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> coitu agitur tempore. Ter is anno <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> feminis, quae non incubant editur: at quae fovent ova totum tempus fecunditatis aut excludendis, aut etiam educandis pullis consumunt, ita ut <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> semel in anno parere <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 8. c. 11.</hi></note> Aristoteles dixerit. De numero <hi rend="italic" TEIform="hi">ovorum</hi> non consentiunt auctores. Aristoteles octona in ptimiparis numerat, duodecim aut <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> pauciora in aliis; nec ista continuatis, sed binis ternisve interpositis diebus ponuntur. Alii primo anno unum et alterum, sequenti quaterna quinave, ceteris duodena
<pb id="s080" n="58" TEIform="pb"/>
edere volunt; nechic numerus transscenditur. Quaeter <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columelli. l. c.</hi></note> pariunt, earum primus partus, quinque ovorum est, quatuor secundus, trium aut duorum tertius. In Temistana viginti <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> triginta aliquando enituntur. Concipiunt tamen <hi rend="italic" TEIform="hi">et</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 5. c. 32.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">sine coitu,</hi> et ova Zephyria seu <foreign lang="GR" TEIform="foreign">u(pene/mia</foreign> Gallinarum more, non <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athenaeus Dipnos.</hi></note> plura tamen duobus ponunt. Ut <hi rend="italic" TEIform="hi">commodius excludantur</hi> Gallinis, sed non Rhodiis supponi possunt, recentiora, luna <reg orig="nonariâ" TEIform="reg">nonaria</reg> exsistente, hoc est, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columella.</hi></note> novem <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> primo Lunae incremento dieb. Commodius inquam. Nam et mas seu libidine turgens, seu incubandi flagranss desiderio, illa interdum frangere solet; <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> femina celantur; et quia femina non <reg orig="continuè" TEIform="reg">continue</reg> duorum dierum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian de Animal. l. 5. c. 32.</hi></note> intervallo incubat, refrigerata, infecunda evandunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aetas.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Aetas</hi> ipsis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 9.</hi></note> viginti annorum tribuitur. Indicus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de animal. l. 11. c. 33.</hi></note> centum memoratur vixisse. <hi rend="italic" TEIform="hi">Volatu</hi> parum valent; seu quod Uropygium flecti ineptum obtineant, seu quod longitudine caudae et corporis gravitate premantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> si attendas, Philomelae auctor eas pupillare dixit, Varro <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> voce suadictos tradit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> Si <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium,</hi> incessum suum ita componit, ne maculetur, pullus adhuc, si madescit (fide Alberti refero) moritur. Laudatus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 20.</hi></note> gemmantes expandit colores, adverso <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> sole, quia sic fulgentius radiant, simul umbrae quosdam repercussus ceteris, qui in opaco clarius micant, conchata quaerit cauda, omnesque in acervum contrahit pennarum, quos spectari gaudet, oculos. Si tacitus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ovid. l. 2. de arte amandi.</hi></note> spectes; recondit suas opes. Refrigerationis indigus, passis pennis, et in anteriorem reflexis, corpus suum operit; ingruente <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> tergo vento, alas pandit, et suaves auras excipit. Lini radicem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 11. H. A. c. 11</hi></note> naturale fascini amuletum, sub altera alarum retrorsum gestat. Qui eos venenum detegere, defossum eruere referunt, si dem suam exsolvant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Morbi.</hi></note> Duplici inprimis <hi rend="italic" TEIform="hi">morbo</hi> afficiuntur, Doloribus nempe dentientium infantum similibus cum crista produci incipit, et pennarum defluvio; de qua <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 20.</hi></note> Plinius. Idem cauda annuis vicibus amissa cum foliis arborum, donec renascatur iterum cum flore, pudibundus ac morens, quaerit latebram.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Praesagium.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">Vipraesagiendi</hi> hoc dixisse sufficiat, cum plus solito clamitant, noctu inprims p0luviam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Mizald. in Ephem. text. 1. c. 43.</hi></note> imminere. Vocis enim illius obstreperae congeminatio, vegetum et acutum intus cum calore vocalem Spiritum, per arteriam vaporoso <reg orig="aëre" TEIform="reg">aere</reg> imbutum, erumpere testatur. Quod <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> extra tempus cantillantem, Paracelsus mortem alicuius ea in domo praesagire tradit, fabula est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usum</hi> et in <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">in cibis</hi> aliquem praestat. Nam ius pavonis pingue pleuritidem sanat, linguarum usus ab epilepsia praeservat. Ova usta et in acet trita impetigines emendant, fumus è pennis exceptus rubescentes oculos, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porta Phytogn. l. 3. c. 29.</hi></note> propter signaturam curat. Fimus podagrae fervorem mitigat. Caro propter siccitatem et frigiditatem, dura et concocta difficilis audit. Etiam mortui post annum nec olet, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">August. de Civit. Dei l. 21. c. 2.</hi></note> ne putrescit, visa <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornithol. l. 13. c. 1.</hi></note> post quadriennium cariem foeniculi odore, saporis amari et salsi contraxisse. Primus eos <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 20.</hi></note> Aufi dius Lurco circa novissimum bellum piraticum saginare instituit, et ex eo quaestu, reditus seu sestertium seu minorum sexaginta milia habuit. Hortensius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 5. de Animal. c. 21.</hi></note> Orator, primus editiali cena cibi causa occidit, et <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> in iusvocatus est. Cerebella Vitellius in <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Sueton. in Vitellio.</hi></note> famosa illa patina, quae Minervae clypeus, cum aliis prodigiosis cibis appsuit. Quaevel de <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 13.</hi></note> virgine <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Pavone in Leucadia adamata; vel de Pavone <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 11. de Animal. c. 33</hi></note> Indico. Ioviconsecrato, quem sacrilegi suffurari non potuerunt, dicuntur; inter historica recenseri debent.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.02" n="2" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pavone albo, Pavonibus Iaponensibus et Gallopavone.</hi></head>
<p TEIform="p">PAvones, ALBI Septentrioni peculiares esse credebantur: et in calidioribus regionib. eosdem nasci,</p>
<pb id="s081" n="XXIII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pavo albus cum tritico multiplier Weiser. Pfaw.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pavo Iaponensis. mar Cum lacucta.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pavo Iaponansis focmina. cum hordeo distico</hi></head></figure></p>
<pb id="s082" n="59" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">successu temporis compertum est. Vidit Aloysius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Cap. de Navigat.</hi></note> Cadamustus in Maderis; Iohannes <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">In fabrica Mundi 10. 3. cit. Aldrov.</hi></note> Laurentius Ananias in parva insula, plures, Scaliger in Gallia binos; Gaudentius Merula Mediolani plures; Aldrovandus unum Bononiae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornith. l. 13. c. 2.</hi></note> natum. Cum ex Norvegia Coloniam adveherentur, numero per seminium aucto, cum penitus in frigidiora loca commearent, et matres in ipso vere ovis incubantes nivosa loca <reg orig="perpetuò" TEIform="reg">perpetuo</reg> ob oculos haberent, vulgatiores facti sunt. Tales et in calidioribus regionibus nascentur, si caveas in quib. incubant et excludunt ova, ex parte albis velaminibus obtendas.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> PAVONUM IAPONENSIUM maris et faemellae descriptionem Marchioni Facchineto, qui eam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Iulio IX. Pontifice accepit, Aldrovandus debet. Mas nullam cum nostrate praeterquam in cauda et pedibus similitu dinem gerebat. Rostrum erat, ut in nostrate cineritium, sed longius et subtilius. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vertex</hi> capitis, qui planus erat, et collum superius virescebant, et maculis caeruleis ceu punctis, quae pariter in medio exiguas lineas albas deorsum descendentes habebant, respergebantur. Apex in capite quatuor <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> digitos longus partim viridis, partim caeruleus, figura siliginis spicae non <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> dissimilis <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculorum</hi> pupilla nigra, iris lutea, hanc ruber circulus ambiebat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pectus</hi> et dorsum velut ex squamis, sed colore variantibus constabant. Pectoris enim squamae, si ita vocare licet, ex caeruleo, viridi et aureo: dorsi ex caeruleo et viridi tantum tingebantur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alarum</hi> principium eiusdem cum dorso erat coloris, sed squamae illae virides haud ita apparebant, caeruleae <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> maiores erant et lucidiores. Pennarum secundi ordinis primae eiusdem erant cum superioribus colores; reliquae in medio virides, ubi lineis nigris transversalibus notantur: post subluteae similiter nigris lineis notatae; in extremitatibus denique nigrae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Venter,</hi> coxae, et denique pedes colore leucophaeo et maculis nigris insigniuntur, quarum quae in ventre sunt, lineas albas habent. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> pennis, quam in nostrate rariorib., colore magis fusco ad castancum vergente, calamo candidissimo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> caudae multo quam in nostrate maiores, primum aurei, dein caerulei, postremo virides, ut in nostrate. <hi rend="italic" TEIform="hi">Femina</hi> mari quidem minor est, sed capite toto, collo, dorso, pectore et alis simillima. Illud vero in hac admirandum est, supra uropygium, nempe ad dorsi finem, quid veluti caudam habere, ea~que oculatam, ut in mari: sed oculi, licet quam in illo sint minores, sunt tamen pro pennarum portione magni. Habebat itidem caudam viridem pe~nis in ambitu caeruleis, et calamis albis. <reg orig="Postremò" TEIform="reg">Postremo</reg> in eo etiam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> mare differebat, quod ventrem haberet prorsus nigrum. GALLOPAVO, aliis Gallus Indicus, Peregrinus, et Calecutensis dicitur, et idem esse cum Meleagride, cuius synonima sunt, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro l. 3. de re rust. c. 2. Plin. H. N. l. 10. c. 26.</hi></note> Gallina Africana, Numidica, Afra avis, Numidica guttata, et alba Lybica, videtur; si vera est illa descriptio, quam ex Clyto Milesio Athenaeus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 14. Dipnos.</hi></note> adfert. Verba eius sunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Circa templum virginis, Minervaenempe in Levo</hi> (sic legendum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Casaubo~. ad Athen. l. 14. c. 20. Dalechamp. ad l. eund. Ael. l. 5. c. 27. de Animalib.</hi></note> non Olero. Insula est maris Icarii Sporadum una) <hi rend="italic" TEIform="hi">Meleagrides aves sunt. Locus ubi aluntur est</hi> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">est e(lw/dhs2</foreign> non paludosus, (ut quidam vertunt, Meleagrides enim Aristoteles ab avibus paludicolis distinguit, et Hesychius <foreign lang="GR" TEIform="foreign">katoikhdi/ous2 o)/rneis2</foreign> vocat) sed arboribus consitus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Animal illud non ita prolem amat; et iuniores pullos <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> negligit, ut sacerdotibus illos curare necessum sit. Avis magnitudo ut gallinae generosae est, capite ampliore, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> pro modo reliqui corporis, glabro, ac super ipso crista carnosa, dura, rotunda, quae clavi modo super caput extuberat, colore ligneo.</hi> (Sic lege, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">xrw=ma</foreign> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Casaubon et Dalechamp. ad l. c.</hi></note> non <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1w=ma</foreign>. Lignei coloris facit et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Histor. Plaut. l. 7. c. 3.</hi></note> Theophrastus mentionem, <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> est subflavus.) <hi rend="italic" TEIform="hi">Admalas iacet instar barbaelonga caro, incipiens ex ore, rubentior <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> in gallinis: at eam quae rostro Gallinarum insidet, et quam barbam nonnulli vocant <reg orig="minimè" TEIform="reg">minime</reg> habet, tamquam ea parte sit mutila: rostrum acutius et grandius quam gallinae.</hi> Cervix <hi rend="italic" TEIform="hi">nigra, crassior et brevior <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> Gallinae.</hi> Corpus <hi rend="italic" TEIform="hi">totum varium. Nigrescit enim totum, crebris maculis albis notatum ac compunctum, lenticula maioribus,</hi>
<pb id="s083" n="60" TEIform="pb"/>
<hi rend="italic" TEIform="hi">quae rhomborum <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg> parvis nigrisque circulis ambiuntur, et pennarum illam varietatem efficiunt, quianiger color aspergitur candido, et vicissim candidus nigro.</hi> Alarum pennae <hi rend="italic" TEIform="hi">linearum ductibus candidis serratisque distinguuntur, in spir as protractis, intervallo pari diremptis. Nullum</hi> calcar <hi rend="italic" TEIform="hi">in cruribus, quae gallinaceis similia sunt.</hi> Maribus <hi rend="italic" TEIform="hi"><reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> feminae similes, ut vix Meleagridum sexus discernatur.</hi> Similitudinem in colore et mole corporis intellige. Eo enim veluti clavo ligneo carent. Quem Aldrovandus ex Gyllio describit ex novo orbe allatus erat, eadem <reg orig="quâ" TEIform="reg">qua</reg> Pavo proceritate. Collum ei simul cum capite <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> plumis <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> nudum, tantum purpurascente pelle obducebatur, et tam erat crassum, ut pellem quae antea laxa et <reg orig="vacuâ" TEIform="reg">vacua</reg>, cum vocem emittebat, spectabatur, fic inflaret, ut ad brachii crassitudinem accederet. Cum quis ad Gallinam accederet, totis inhorrescebat plumis, et gradu superbo exterrere accedentes conabatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Locum</hi> Boeotii soli indigenae Meleagrides esse videntur. Aetoliae peculiares, Menodotus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 14.</hi></note> sanius facit, et inde in alias partes translatas credit. Diodorus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Diodor. l. 3. Biblioth. c. 12.</hi></note> ultimam Syriae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> partem, Strabo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Strabo. l. 16. Geogr.</hi></note> Arabiam ipsis tribuit. Certum, nostras calidioribus locis delectari, una cum Gallinis pasci, et longius <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> domo per agros divagari. Quod autem Scylax Cariandensis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in Periplo orbis.</hi></note> lacui Cephisio, in Africa, Mnaseas <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 16. H. N. c. 44.</hi></note> lacui ibidem Cratumamnem de se promenti, eas vendicat; vel error est, vel Gallinis, quibusdam Africanis, quae paludes amant, rutilam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columella l. 8. de rerust. c. 2.</hi></note> galeam et cristam in capite gerunt, quaeque novissimae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 26.</hi></note> peregrinarum avium in mensas propter ingratum virus (quod nostris Meleagridib. non competit) receptae sunt, nomen Meleagridum propter similitudinem indidere.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Coeunt</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bapt. Porta l. 2. Mag. Nat. c. 14.</hi></note> aliquando cum Pavonibus, et excluduntur pulcherrimi pulli, nitidissimis pennis fulgentes. <hi rend="italic" TEIform="hi">Incubant</hi> verno tempore diebus tricenis.</p>
<p TEIform="p">Ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> earum extendit Pollux verbum <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kakka/zein</foreign>. Crocitationi Gallinaceae Pavoninaeque non dissimilem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> edit, cum fragore per collum longe lateque vagantem, et instar liquoris in dolium infusi obstrepentem. Deusu ipsorum in cibis non est <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> dicamus. Olim Isidi Tithoneae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pausan. in Boeoticis.</hi></note> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pauperioribus immolabatur.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.03" n="3" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Phasiano, Urogallo seu Tetraone, maiore et minore.</hi></head>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">PHasianus,</hi> Galeno Gallus Silvestris, Statio Phasidis ales, Scythica volucris Iuvenali, Itis quibusdam dicitur. Magnitudo non omnibus eadem. In regionib. Ergimul et Cerguth quae Magno Chamo subsunt, maximos reperiri Paulus Venetus scribit, cum tantae prolixitatis <reg orig="caudâ" TEIform="reg">cauda</reg>, ut decem et octo palmos excedant. Is quem Aldrovandus describit libras tres duodecim unciarum pendebat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> coloris erat cornei, pollicis transversi longitudine, in extremo recurvum, superius inferiore longius. Membrana carnosa, qua capiti coniungitur tuberosa, sub qua nares occultantur, instructum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> in vertice colore cinereo <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> micabat; ad latera supra coccineam maculam, et <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> rostrum viridi, et admodum vel in sole, vel in umbra varia. Ab utraque capitis parte è regione aurium pennae, quas Plinius cornicula vocat, elevabantur, sub his caruncula seu musculus qui cornicula illa movent, apparebant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Aures</hi> erant admodum latae profundae, et rotundae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Colli</hi> pennae infra <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> pectus, et pectoris etiam <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> collum tribus coloribus variabant, fusco nempe <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> radices, dein aureo et viridi; sed viridis nisi complicatis simul pennis non conspicitur, si unicam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> corpore ablatam examines, niger iam apparet, sed et aureus si pennas invertas splendorem amittit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tergoris</hi> pennae erant totae ferrugineae ad ruffum vergentes, et velut in exigua flamenta desinebant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda,</hi> quae organi pneumatici figuram obtinet, duos dodrantes, cum duob. palmis explebat. etc. Femina mare per omnia deformior est, Coturnicis <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> colore.</p>
<pb id="s084" n="XXIV" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallopavo. Mas. Cum. Oriiza. Welscher han</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina. Indica. Cum. Ouo Eius</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Phasianus</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Afruanae</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Phasanen</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Phasianus</hi></head></figure></p>
<pb id="s085" n="XXV" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Urogallus maior. Aurhan.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Urogallus seu Tetroa alius.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Urogallus minor.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Grygallus maior. Spillhan Gurgelhan.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Coriilorum. Haselhun. Rab hun.</hi></head></figure></p>
<pb id="s086" n="61" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Locus</hi> ipsis Phasis amni unde nomen sortiuntur Athenaeus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnos. l.</hi></note> ex Media accersiri solitas quasi meliores, tradit; in Indiae hortis cum Pavonibus enutritas <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 13. de Animal. c. 18.</hi></note> Aelianus. In Curiana <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Martyr. l. 8. Decad. Ocean. c. 1. Victus.</hi></note> regione tam numerosi capiuntur, ut singuli duabus aciculis venditi fuerint.</p>
<p TEIform="p">In Scandinavia aliquando absque cibo sub nive latent. Fridericus Saxoniae Dux ducentos emissos capi vetuit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitant</hi> granis, seminib. et baccis. Avena inprimis delectantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Coeunt</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pallad. de re rust. c. 29.</hi></note> mense Ma tio et Aprili. Unus mas duabus foemellis sufficit. Viginti <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> ovis, illisque rubris pariendi ordo concluditur. ??mel in anno fetificant, et trigesimo die maturos <hi rend="italic" TEIform="hi">pullos</hi> emittunt. <reg orig="Optimè" TEIform="reg">Optime</reg> Gallinis incubanda committuntut, ut una matrix quindecim ova operiat. Quomodo <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> ex Phasiano mare et Gallinis Gallinaceis simul <reg orig="coëuntibus" TEIform="reg">coeuntibus</reg> Phasiani procreari possint, docet apud <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 13. Ornith. c. 5.</hi></note> Aldrovandum. Longolius. Intereunt pediculis, nisi se pulverent. Pennas dum nimis pinguescunt, si quibusdam credendum, amittunt. Capite in terram immisso, totos selatere existimant; et dum propriam imaginem admirantur prius se capi sinunt, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> aufugere possint.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">usum medicum</hi> non pingues <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Trullian. l. 7. c. 2.</hi></note> bene purulentis in cibis exhibentur. Vinum in quo unus exstinctus est bibitum, torsiones, si Marcello Empirico credimus, tollit. Adeps, tetanicis, matricis suffocationi, et renum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. de ren. affect. c. 4.</hi></note> affectibus prodest. In <hi rend="italic" TEIform="hi">cibis</hi> vehementer laudantur, nec vel Perdicibus vel gallinis domesticis, si pulli edantur, cedunt. Olim inter <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Philostr. l. 8. de vita Apollin.</hi></note> summas delicias numerabantur, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> quibus Ptolomaeus abstinebat: at quibus Heliogabalus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Lamprid. in Heliog. Descriptio.</hi></note> Leones et alia bruta pascebat.</p>
<p TEIform="p">UROGALLUS maior, qui veterum Tetrao Aristotelis Tetrix, ut Gesnero; Agricolae, Iovio et Aldrovando placet, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> quibusdam cum Otide seu Starda, vel Tarda; <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nonnullis cum Ortygometra confunditur; ex Gallinaceorum est genere. Quem Aldrovandus describit, habet <hi rend="italic" TEIform="hi">collum</hi> dodrantale, palmis nigricantibus, cinereo diluto colore sparsim notatis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> nigrum, rostrum breve, gibberum, latum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Supercilia</hi> et pelliculam circa oculos rubra. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pectus</hi> et ventrem coloris nigri. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alarum</hi> pennas longissimas palmorum quinque nigricantes, aut potius fuscas, minores sub alis albissimas. <hi rend="italic" TEIform="hi">Poplites</hi> et femora plumis albis, crura ad digitos usque fuscis vestita. Ex albis in cauda maculis aetas conicitur, quo maiores sunt, <reg orig="eò" TEIform="reg">eo</reg> pauciores illas habere feruntur. Reperiuntur qui libras quatuordecim Germanicas: <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> et viginti tres Italicas pendunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">coitu</hi> ipsorum mira tradit Encelius. Ore coire, Gallum sperma ex ore tempore coitus evomere; Gallinas post quam id deglutiverunt, concipere; mox comprimi. Reliquias rore vel plu via superveniente, <reg orig="putrefactâ" TEIform="reg">putrefacta</reg> <reg orig="materiâ" TEIform="reg">materia</reg>, in serpentes mutari, non superveniente, in gemmam translucidam et candidissimam abire, sit penes auctorem fides.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus. Suetonius.</hi></note> Saporis sunt gratissimi. Caligula sibi eos immolari voluit.</p>
<p TEIform="p">UROGALLUM minorem Stumpfius, Phasianum montanum appellat. A Gesnero conspectus multo maiora supercilia et pellicula rubente, quandoque caerulea, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> Urogallus habebat, Rostrum longitudine transversi digiti, plumas in vertice nigras. Collum plumis Indicis etc. In Septentrione, si Olao fides, sub nive duobus aut tribus mensibus latitant. Capiuntur laqueo, ita ut collo adstricto suffocentur.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.04" n="4" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Grigallis et Attagine.</hi></head>
<p TEIform="p">GRigallus vel <hi rend="italic" TEIform="hi">maior,</hi> vel <hi rend="italic" TEIform="hi">minor</hi> est. Illam sub nomine Tetracis Nemesianus <reg orig="Poëta" TEIform="reg">Poeta</reg> describit, dum ait</p>
<l TEIform="l" part="N"><hi rend="italic" TEIform="hi">Et Tetracem Romae, quem nunc vocitare Taracem
Coeperunt, Avium est multo stultissima.</hi></l>
<p TEIform="p">Aldrovandus duplicem tradit descriptionem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Prima</hi> est illius qui <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Medico
<pb id="s087" n="62" TEIform="pb"/>
Cracoviensi missus fuit. Erat magnitudine anserina, rostro nigro adunco, gibboso. <hi rend="italic" TEIform="hi">Capite</hi> plano, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rostro ad narium foramina usque cinereo, nigris maculis consperso. Reliquum, collum item pectus, venter, et coxae coloris erant ruffi, <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> nigris, <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> albis maculis aspersi. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> ruffa, sed magis quam reliquo corpore ad castaneum accedens, maculis nigris maximis conspergebatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Digitis</hi> nudis, cinereis, quatuor er at instructa. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculorum</hi> cilia coccineus color ambiebat. Tota avis si rostrum more rapacium et ungues aduncos habuisset, et parvo fuisset corpore, vel Lithofalcus, vel Accipiter Fringillarius videri potuisset. <hi rend="italic" TEIform="hi">Altera</hi> ex Gesnero desumpta est, cuius Grigallus erat toto corpore Perdicis <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg>, praesertim rusticae instar colorato, et punctis maculisque nigricantibus distincto, ima colli pars prona intercedentibus lineis ex caeruleo virentibus rubebat, in ventre plurimum albedinis conspiciebatur. Propter mirificam colorum varietatem, Attagenem Alpinum vocare posses. <hi rend="italic" TEIform="hi">Minor</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornithol. l. 13. c. 9.</hi></note> perdice est maior, sed eidem persimilis. Creditur <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> betulae colore Germanis Birckhun dictus. Supremum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> betula corticem si detrahas qui albo subest, in nigroque ruffescit, praecipuum huius alitis colorem imitatur. Densa et opaca loca ut bombardarum minas fugiat petit, <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> saepe in betuleto latet, et inde in sata et faenilia <reg orig="callidissimè" TEIform="reg">callidissime</reg> excurrit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> ATTAGEN, Perdix <hi rend="italic" TEIform="hi">b</hi> Asclepica quibusdam inter pulveratrices ab <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 9. c. 49.</hi></note> Aristotele ponitur; quod inter palustres ab Aristophane <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in avib. et vespis.</hi></note> et eius scholiaste; vel error est, vel <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> factum, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> interdum ex montibus ad loca vicina <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 5. de Avib. c. 6.</hi></note> descendat ibidemque moretur; vel illa, nisi Turnerus fallit, intelligenda est, quae ad ripas fluminis moratur. Gallinagini ita similis est, ut nisi <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> maior esset, et pectoris color magis ad cinereum vergeret, altera ab altera difficulter distingui posset; rostrum habet longum, sed capta triticum non secus ac columbi comedit. Quantum ad veterum <hi rend="italic" TEIform="hi">descriptionem,</hi> Alexander Myndius, perdice <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> maiorem, totum circa dorsum <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kata/fragon</foreign>, id est versicoloribus maculis pictum, figulinae testae colore, sed magis ruffum, corpore gravi, alis brevibus facit. Quantum ad Recentiorum, Gesnerus Attagenem Corylorum Gallinam esse putat. Bellonius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. citato.</hi></note> suum Anati campestri, quem coturnicibus <reg orig="benè" TEIform="reg">bene</reg> maculatis comparat, similem essescribit. Iulius Alexandrinus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Iul. Alex. l. 13. salubr. c. 5.</hi></note> genus quod dam longiore collo et cruribus, plumis non iisdem macularum notis distinctis, ex Hispania allatum se vidisse refert. Florentiae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldr. l. c.</hi></note> observatus rostro nigro sed in extremo rubescente, oculi <reg orig="pupillâ" TEIform="reg">pupilla</reg> <reg orig="nigrâ" TEIform="reg">nigra</reg>, iride <reg orig="cinereâ" TEIform="reg">cinerea</reg>, maculis per ventrem albis, dorso ferrugineo, nigris maculis insignito, pedibus ferrugineis. Aldrovandus avem ex Siciliae montibus allatam pro Attagene ponit, quae magnitudine et toto habitu ad Phasianum accedit. Rostrum habet breve, nigrum, et in acuto recurvum. Colorem totius varium. Caput inprimis aspectus pulcherrimi, cristam in medio vertice erectam, subluteam, nigris et albis maculis variegatam. Pupillam oculorum nigram, iridem luteam, supercilia ex pellicula coccineo colore rubente. Sub rostro et gulae principio ceu barba ex tenuissimis plumis dependet. Collum est longiusculum, et ad corporis habitum assimilatum, tenue, et exile, cinereum, maculis albis et nigris conspersum. Pedum digiti anteriores longi, posterior brevis, singuli adunco hamo armati.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Loci</hi> si ratio habeatur, nulli sunt in <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ambr. Leo Probl 343.</hi></note> Campania, quod ibi aconitum, quo purgantur, non proveniat. In Creta <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 8.</hi></note> non nisi in Cydoniatar. regione. In Cypro etiam domi aluntur. In Rhodo et Ionia laudatissimi habentur, sed et in Hispania Pyrenaeis, Arverniensibus Galliae et Alpibus reperiuntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitant</hi> granis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 9. Dipnos.</hi></note> et frugibus. Loquuntur nomen suum qua possunt voce, et decantant. Vocales capti, obmutescunt, si Plinio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 48.</hi></note> et Aeliano credimus: in suas sedes dimissi <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kai\ to\ fqe/gmakai\ par)r(hs1i/an</foreign> recipiunt. Ex Lydia <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. H. A. l. 15. c. 27.</hi></note> in Aegyptum aliquando deportati, et in silvam dimissi, coturnicis <reg orig="primò" TEIform="reg">primo</reg></p>
<pb id="s088" n="XXVI" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Otis. Cum. Cicere. Arictino.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Attagen. haselhun.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Otis. Trada Trabgans</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Charadrios.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Avis Stellata. Stella. Sternvoge.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Oedunemus Triel.</hi></head></figure></p>
<pb id="s089" n="63" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">vocem emisere, <reg orig="pòst" TEIform="reg">post</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">tri\s2 toi=s2 kakoi=s2 ta/raka</foreign> <reg orig="explanatissimè" TEIform="reg">explanatissime</reg> protulisse finguntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Affectus.</hi></note> Amant cervos et dorsis illorum insiliunt. Cum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Animalib. l. 6. c. 45. Usus.</hi></note> Gallinaceis <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> inimicitias exercent.</p>
<p TEIform="p">Caro in <hi rend="italic" TEIform="hi">Cibo</hi> est laudatissima, seu sanguinis optimi generationem seu excrementi paucitatem, seu concoitionem alimenti attendas. Candida est, tenera, et fibris prorsus carens. Conceditur purulentis <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Tralliano; Nephriticis <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Galeno. Cerebrum genituram augere Avicenna reliquit.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.05" n="5" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS V. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Gallina Corylorum.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> GAllina Corylorum Alberto Bonasa et Orix, Longolio <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> Otis, Bellonio Gallina rustica M. Varronis, aliis Perdix monatana et Silvatica dicitur. Caput ipsi et rostrum ex descriptione Bellonii et Gesneri, est instar Perdicis, rubet in superciliis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsi</hi> pennae superiores Ascolopacis similes: sub ventre è regione ventriculi albescunt, nigro maculatae, in utroque latere sub alis. Remiges alarum ad instar Aluconis maculantur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> grisea, in extremitate alba, deinde nigra ad pollicis magnitudinem; <reg orig="maculâ" TEIform="reg">macula</reg>, <reg orig="quâ" TEIform="reg">qua</reg> superiores pennae quae ceteras tegunt, carent, tincta, cetera colli Tetraonis colore. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tibiae</hi> plumis ad digitos usque teguntur, quae villos leporinos fere referunt. Digiti pedum corticosi, squa~mosi, glauci, multis lineis articulati. Aldrovandus fuscae maculae meminit, è qua eiusdem coloris tenues quaedam pennae ceu villi dependentes, ta~quam barbam efficiunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Reperiuntur</hi> in Hercynia silva; sed et circa radices Alpium, ubi Coryli et rubi abundant. Iis enim insident, rapacium volucrum insidias magis timentes <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> hominum astum.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescuntur</hi> granis, sed inprimis iulis seu nucamentis, quae piper longum referunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> Pullos educatos extra locum educationis ipsorum abducunt: illi <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> bini, mas et femina aliorsum secon ferunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Cibum</hi> suppeditant laudatissimum, et caro earum quatuor diversis coloribus secundum Gesnerum tingitur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesnerus.</hi></note> secundum Albertum foris est nigra, intus alba. Mulieres quaedam pennis certo tempore decerptis, adversus uteri, suffocationem, utuntur. Stumpfius Epilepticis salubres tradit. Hippiatri tres quatuorve earundem ventriculos <reg orig="unà" TEIform="reg">una</reg> cum cibo in eis contento, equis asthmaticis devorandos, dari praecipiunt.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.06" n="6" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS VI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Otide sive Tarda.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">a <hi rend="italic" TEIform="hi">H. N. l. 10 c. 22.</hi></note> OTum et Otidem ex veteribus Aristoteles, Athenaeus, Plinius et Oppianus <reg orig="confudêre" TEIform="reg">confudere</reg>; Starnam et Stardam seu Tardam ex recentioribus Conciliatoribus rapacem Albertus facit, et Bistardam vocat. Tetraoni congenerem non esse, quod ex Plinio Bellonius opinatur, vel peculiaris pedum constitutio, trydactilos enim est, evincit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Formam</hi> fidipes est Athenaeo, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Dipnos. l. 9.</hi></note> tribus insistens digitis, magnitudine Gallinacei maioris, capite oblongo, oculis amplis, rostro acuto, <reg orig="linguâ" TEIform="reg">lingua</reg> <reg orig="osseâ" TEIform="reg">ossea</reg>, gracili collo. Bellonio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 2. de Avib. c. 1.</hi></note> et Gesnero, crassior est et validior, gravis, tredecim cum dimidio libras interdum pendit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> habet inconcinnum, cinerei cum collo, et ad ventriculum usque procedentis coloris. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> robustum <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg>, <hi rend="italic" TEIform="hi">linguam</hi> serratam, utrinque acutam, et in extrema duram. <hi rend="italic" TEIform="hi">Meatus</hi> auditorius adeo patulus, ut extremitas digiti immitti possit. Si introspicias duo apparent sub plumis anfractus, unus rostrum versus, alter <reg orig="rectà" TEIform="reg">recta</reg> ad cerebrum vergens. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pectus</hi> crassum ac rotundum, cum ventre et cruribus quatenus plumis vestiuntur ad media usque femora albicans. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum</hi> castaneis ac subnigris maculis respersum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alarum</hi> pennas maiores candidas, circa finem nigras. Pennarum radices rubras. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudam</hi> pennis ruffis, cum teniis quibusdam et maculis nigris superiore interioreque parte albis ornatam. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tibias</hi>
<pb id="s090" n="64" TEIform="pb"/>
pollicem crassas, medium pedem longas, squamosas. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pedes</hi> admodum crassos, sub quibus talus magnus instar musculi conspicitur. Digitos pedis utriusque contra reliquarum avium morem ternos tantum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Interiores partes</hi> si spectes, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornith.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">ventriculum</hi> habet magnum, in quo interdum calculi albi inveniuntur, in extrema gula ante stomachum partem capaciorem ex multis rotundis carunculis compactum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Intestinis</hi> diductis et extensis id quod <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fundo ventriculi ad alvum recta procedit, dodrantum est septem cum dimidio: appendices <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> duae ab alvo retrocedunt; quarum altera tenuior est tres dodrantes longa; altera amplior, duos cum dimidio, tres <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> isti meatus iuxta alvum in unam capacitatem conveniunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Locum</hi> in Italia non visuntur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornithol. l. 13. c. 12.</hi></note> nisi <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> turbine advectae. Hispaniae peculiares esse credit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 22.</hi></note> Plinius, sed <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg>. Nam et in Graecia circa <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pausan. in Phoci. c. 11.</hi></note> Cephissum Boeotiae nascuntur, et in Britannia <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Hector Boetius in Hist. Scotica.</hi></note> magno sunt numero, et in Belgium sub autumnum gregatim advolant, ibi demque in agris procul ab urbibus dissitis morantur, nihil de Polonia dicam. Falsum itaque cum coturnicibus quod <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 23.</hi></note> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Plinio traditur, quae ab eo tempore Italiam deserunt, avolare. Arboribus numquam insident, nec aquas nisi eas, quas post pluvias in camporum foveis relinquuntur, sitis sedandae causa, frequentant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> frugibus sed et herbis, ut auricula muris; et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Longol. Dial. de Avibus.</hi></note> rapis ventrem implet.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificat</hi> in terra, tricenis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 6.</hi></note> diebus incubatum absolvit, et parit cum matura seges est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Volatu</hi> est propter corporis pondus admodum brevi et tardo, et capitur manu, si quis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Xenoph. l. 1 <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)naba/s1es2</foreign>.</hi></note> celerius instet.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Affectus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Amicitiam</hi> cum Equo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. l. 2. de Animal. c. 28.</hi></note> colit, huic appropinquare et fimum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plut. de Sollertia Animal.</hi></note> deicere gaudet, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Oppiam. l. 3</hi></note> ita capitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitiam</hi> <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> cum vulpe et cane exercet. A vulpe inversa in terram <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. l. 6. de Animal. c. 24.</hi></note> abiecta, caudamque ut collum avis extendente, capitur. <foreign lang="GR" TEIform="foreign">proi)as1in w/s2 pro\s2 o)/rnin o(mo/fulon</foreign>. Humilitatis ob ponderosam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem l. 5. c. 24.</hi></note> corporis molem sibi conscia, simul ac canes latrantes audiveris. <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ei)s1 tou\s2 qa/mnous2 kai\ ta\ e)/lh</foreign> confugit.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usum</hi> et in <hi rend="italic" TEIform="hi">Cibis</hi> et in <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina</hi> praebent. In <hi rend="italic" TEIform="hi">Cibis</hi> caro Xenophonti apud <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. in Dipnos.</hi></note> Athenaeum suavis, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Demetrio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> Constantinopolitano. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. de Accipitrum cura.</hi></note> Accipitrib. tamquam suavissima praescribitur. Iulio Alexandrino <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 13. de Sabba c. 5.</hi></note> quamvis nigra et durior, valenter tamen alit; si vel exquisitam in ventriculo concoctionem adepta fuerit, vel captae et iugulatae durities dometur.</p>
<p TEIform="p">In <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina.</hi> Nam adeps <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plinius in H. N.</hi></note> apud Phryges et Lycaones mammis puerperio vexatis applicabatur. Fimi usum Avicenna contra impetigines praedicat. Ova eodem teste capillos nigro colore tingunt. Piscatores repraesentatis ex ipsarum pennis muscis, piscibus insidiantur.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.07" n="7" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS VII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Anate Campestri et Ave Stella dicta.</hi></head>
<p TEIform="p">ANas Campestris propter consimilem digitorum numerum Otidi succedir. Bellonio Anas Campestris, Canne Petiere Gallorum: et Tetrax, et Galliae peculiaris esse creditur; <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rusticis Gallis Oliva dicitur. Ex eiusdem descriptione, est Phasiani corpulentia, <hi rend="italic" TEIform="hi">Capite,</hi> si crassitiem demas, Coturnicem; <hi rend="italic" TEIform="hi">rostro</hi> quod nigrum pullum gallinaceum refert. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum</hi> tribus aut quatuor coloribus, nempe flavo tendente ad rubrum, subcinereo, et rubro intermixto variegatur. Quatuor pennae alarum in superiori parte in extremitatibus suis nigrescunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pectus</hi> alba torquis iuxta ingluviem circumdat. Radices omnium plumarum rubrae sunt et sanguineae. Tres duntaxat in pedibus <hi rend="italic" TEIform="hi">digiti.</hi> Omnia intus in avibus granivoris communia.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> granis absque discrimine omnibus, nec non formicis, scarabaeis et muscis. Quamvis color colli et capitis semper idem non sit, et in hoc maris <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> femina differentia consistat; dorsum tamen et alae numquam colorem immutant.</p>
<p TEIform="p">STELLA tribus quoque digitis
<pb id="s091" n="65" TEIform="pb"/>
incedit. Totum corpus, si ventrem et oaudam et alas maiores excipias ex albo, luteo, et nigro ita variegata est, ut qui color superet difficile sit iudicare. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> est longiusculum, in extremitate parum recurvum, nigricans. Venter et coxae candicant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda</hi> maculis nigris plurimis, quarum binae transversales insigni sunt magnitudine, consperguntur.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.08" n="8" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS VIII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Oedicnemo Bellonii, et eius congenere Aldrovandi.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio. Bellon. l. 5. de Avib. c. 5.</hi></note> AVis, quam Bellonius Oedicnemum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> tibiarum infra genu propter os quod <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg> crassum est, qua nota vel sola agnosci potest, singularem crassitiem, vocat; magnitudinem habet Elori, <hi rend="italic" TEIform="hi">rostrum</hi> longiusculum, in extremo nigrum et flavum qua capiti iungitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alis</hi> intus albis, extra nigris Otidem, <hi rend="italic" TEIform="hi">dorso</hi> Attagenem refert. Coloris enim est fumosi, maculis nigris per longitudinem ductis variegati. <hi rend="italic" TEIform="hi">Digitos</hi> habet in pedibus ternos, <hi rend="italic" TEIform="hi">tibias</hi> ut supra. <reg orig="Tardè" TEIform="reg">Tarde</reg> parit; et ineptae ad volandum, sub finem menfis Octobris repertae sunt. Huic respondet illa quam sub CHARADRII Aristotelici nomine <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesnerus in Ornith.</hi></note> Gesnerus descripsit. Gallinae parvae aut columbae ei magnitudo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> longiusculum, anterius nigricans, posterius flavescens, extremis partibus inferiore et superiore leviter decussatis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pennae</hi> in collo, capite, et pectore maculosae, posteriore colli parte ad fuscum tendente; in dorso et alis fuscae, maculis quibusdam ruffis insignitae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Crura</hi> oblonga, coloris sublutei. <hi rend="italic" TEIform="hi">Digiti</hi> terni, brevib. interiore parte membranis iuncti. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ungues</hi> brevissimi et mutili. <hi rend="italic" TEIform="hi">Degit</hi> in pratis palustribus: et aliquando in lacu Tugurinensi glacie adstricto manibus se capi permisit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> muribus quos de nocte venatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> <reg orig="tanquàm" TEIform="reg">tanquam</reg> fistulae edit. Domi inclusa subinde ambulat, aliquando in orbem ad multum tempus, circa columellam aut aliud quidpiam; aliquando recto tramite; et si quid impedimento fuerit, transilit potius, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> via recta deflectat. Oculos etiamsi digitos admoveas, non claudit.</p>
<p TEIform="p">Addit Aldrovandus aliam Oedicnemo congenerem. Crassitie corporis et pedum constitutione Otidem. refert. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> habet superius et inferius <reg orig="aequè" TEIform="reg">aeque</reg> longum, rutilum, rictu amplissimo, naribus <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg>, ut in Ansere patulis. Caput, cervicem, dorsum, caudam, et alas, ex flavo et castaneo <reg orig="elegantissimè" TEIform="reg">elegantissime</reg> diluta et maculata. Ventrem totum, et femora, intus can dida. Gulam et pectus albicantia, intercurrentibus <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> in pectore, maculis. Tibias si digitos pedum compares longissimos.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.09" n="9" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS IX. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Perdicibus in genere.</hi></head>
<p TEIform="p">PErdix, Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">pe/rdic</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">perdi/kh</foreign>, Cretensibus <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ph=ric</foreign>, Pergaeis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s1is1i/laros</foreign>. Hesychio <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kakka/ba</foreign> dicitur. Quo nomine nostra aetate haec avis indicetur, non satis est compertum. Perdicem rufum, veterum minorem vulgarem Perdicem esse placet Turnero; sed rostrum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athem. l. 9.</hi></note> illius cinnabarinum non admittit. Quidam apud <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">In Dialogo de Avib.</hi></note> Longolium Otidem cum Perdicibus confundit. Bellonius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 5. de Avib. c. 13.</hi></note> ex eo quod Aristotelis Perdicem cum aliis avibus <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> magnitudo par sit, coire scribit, Coturno Graecorum, qui cum Gallinis rem habuisse visus est, id nominis imponit. Aldrovandus cui Coturnus et Coturnix, magnitudinem quae pro diversitate terrarum variat, (sunt in Allobrogibus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. Exser c. 236. l. 3.</hi></note> Perdices mediocri pulso non minores,) si excipias, eaedem; Coturnicem, Perdicem ruftam esse sentit, et Perdices minores ab Athenaeo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipn. l. 9.</hi></note> appellatas, easdem cum Avib. novis Plinii esse, et Starnas tamquam externas vocari contendit; Rusticulam autem Plinii, quam Dalechampius et Suessanus Perdicem minorem esse credit, Gallinagini quam Ascolopa seu Scolopacem Aristoteles vocat, ex descriptionum collatione accenset.</p>
<pb id="s092" n="66" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Genera</hi> ipsarum sunt plurima. Strabo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Geograph. l. 17.</hi></note> Indicos vulture et Ansere maiores tradit. De Graeca seu maiore ruffa aliquid diximus. Aelianus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. l. 17. de Animalib. c. 7.</hi></note> Syroperdicem vocat avem, perdice minorem et nigram, rostro ruffo, mansuescere nesciam, quaeque circa Antiochiam Pisidiae lapidem exest, et conficit. Idem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. H. A. l. 4. c. 13.</hi></note> Perdices Cyrrhaeos vocat, qui neque ad certamina valent, neque <reg orig="pulchrè" TEIform="reg">pulchre</reg> cantare sciunt, et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 9. Dipnos.</hi></note> allio vescuntur. In Chio insula sunt rubrae, Gallinae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nicol. de Nicolais l. 2. Itin. Orient. c. 8</hi></note> magnitudine. In Aegypto cinereae, alibi albae. Apud Troglodytas Gallinacei magnitudine, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scal. Ex. 236. 13.</hi></note> rostro et cruribus seu fuscis seu luteis. In regno Barnagassi, quaedam Caponum magnitudine, pedibus et rostro luteis, minores Gallinis alias pedibus et rostro purpureis, nonnullas rostro et pedibus cinereis. In Hispaniola diversicolores, suavissimi saporis. In continente, si Oviedo credendum, Hispanicarum Gallinarum magnitudine, duplici pulpa, alia alteri substrata, eaeque tantae molis, ut unam ne insignis quidem helluo absumere queat. Colore sunt in pectore, alis et collo cinereo. Ova ponunt ovorum nostratium Gallinarum magnitudine, colore lapidem caeruleum aemulante.</p>
<p TEIform="p">Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">internam constitutionem</hi> bina habere in Paphlagonia <hi rend="italic" TEIform="hi">corda,</hi> <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg>, prodidit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 35 Ael. de Anim. l. 16. c. 15.</hi></note> Theophrastus, hibernis mensibus nullos habere <hi rend="italic" TEIform="hi">testes</hi> eadem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 3. c. 1.</hi></note> fide alii. Ingluviem ventriculo in ipsis praeiacere, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 2. c. ult.</hi></note> appendices non <reg orig="supernè" TEIform="reg">superne</reg> ut piscibus, sed <reg orig="infernè" TEIform="reg">inferne</reg> ad extrema intestini haberi, cum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 3. H. A. c. 1.</hi></note> coeunt turgidos <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg> testes obtinere; <reg orig="verissimè" TEIform="reg">verissime</reg> Aristoteles prodidit.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Loca</hi> si quaeras, In Hibernia et Lemniorum insulis nullae sunt, si Botero et Liberali credimus, nec minores in Creta, ruffae in Belgio rarae. A duabus in Anapheu insulam immissis, tanta vis procreata, ut incolae de loco deserendo cogitarent. Apud Tarnassaros, Aethiopas, Samios, Cretenses etc. eximia ipsarum fecunditas. In insula Caprea <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> pinguescunt, ut adipem eximant incolae, et in futura convivia servent. Qui in Boeotia, fines in Atticam non trans volant, si <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 9. Dipnos.</hi></note> Athenaeo fides, et si <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> aliquo migraverint, voce ab indigenis dignoscuntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescuntur</hi> limacibus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 37.</hi></note> unde ibi nulli ubi Perdices, in Sciatho <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 9. c. 4.</hi></note> insula cochleis, allio, quod de Cirrhaeis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. H. A. l. 4. c. 13.</hi></note> Aelianus prodidit; Sabulo, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. in Aristot. de plantis.</hi></note> granis et aliis. Pamphagam esse suspiceris.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Libidinis</hi> sunt profusissimae, unde salacitatis venereae Symbolum. Sane <hi rend="italic" TEIform="hi">Mares</hi> non tantum visis feminis, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athem. Dipnos. l. 9.</hi></note> sed et voce illarum <reg orig="auditâ" TEIform="reg">audita</reg>, semen emittunt, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> ex animi <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> impressione. Nam et si speculum contra eos posuerimus ad imaginem suam accurrentes idem faciunt. Iidem, si Alexandro Myndio credendum, hiantes <reg orig="coëunt" TEIform="reg">coeunt</reg>, et toto coitus tempore <reg orig="linguâ" TEIform="reg">lingua</reg> <reg orig="exsertâ" TEIform="reg">exserta</reg> volant. <hi rend="italic" TEIform="hi">nata</hi> iam ova, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 2. de Anim. c. 5.</hi></note> ne circa pullitiei educationem occupatis feminis, earum societate frustentur, frangunt, in aucupantes <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 9. H. A. c. 8. Plin. l. 10. H. N. c. 33.</hi></note> interdum Veneris <reg orig="impatientiâ" TEIform="reg">impatientia</reg> ruunt; et capitibus ipsorum insident, si feminarum copia non detur, vociferantur et pugnant inter se. Victum aiunt Venerem pati, et quidem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Animal. l. 10. c. 47.</hi></note> tamdiu donec et ipse alterius victor evaserit, quin in proprios pullos idem scelus committunt, eosdemque simul <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> ac exclusi sunt, subagitant, nec Gallinaceo parcunt generi, ex quorum cum Perdicibus congressu, tertium quid progigni <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 2. de Gener. c. 2.</hi></note> Aristoteles reliquit. Nec remissior <hi rend="italic" TEIform="hi">Foemellae</hi> salacitas. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 33</hi></note> Si contra mares steterint, aura ab his flante praegnantes fiunt. Hiantes per tempus <reg orig="exsertâ" TEIform="reg">exserta</reg> <reg orig="linguâ" TEIform="reg">lingua</reg> aestuant, concipiuntque super volantium afflatu, <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> voce tantum <reg orig="auditâ" TEIform="reg">audita</reg> masculi. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnosoph. l. 9</hi></note> Adeoque vincit etiam libido fetus charitatem, ut illa furtim et in occulto incubans, cum sensit feminam aucupis accedentem ad marem, recanat, revocetque et <reg orig="ultrò" TEIform="reg">ultro</reg> se praebeat libidini; quod tamen Plutarchus inficiatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidum</hi> ceterarum avium more non exstruunt, sed partui vicinae aream seu receptaculum è festucis substernunt, idemque <reg orig="spinâ" TEIform="reg">spina</reg> et frutice; <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. c. Aelian. l. 3. c. 16. et l. 10. c. 35.</hi></note> tum ut contra feras <reg orig="abundè" TEIform="reg">abunde</reg> vallentur; tum ne ova <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rore decidente vel im bribus et sic infoecun da evadant, afficiantur, muniunt, nec in quo loco peperere incubant. Septem <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> diebus nidum contexunt, septem in pariendo
<pb id="s093" n="67" TEIform="pb"/>
consumunt, septenos pullos enutriunt, si Aeliano <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 17. de Anim. c. 15.</hi></note> credimus: <hi rend="italic" TEIform="hi">Ova</hi> bis quotannis ponere Albertus dicit; decem, saepius quindecim et sedecim, illaque seu alba, seu ovis columbae similia, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. N. l. 9. c. 8. Aelian. l. 10. de Animal. c. 35.</hi></note> alii addidere. An utraque Perdix <hi rend="italic" TEIform="hi">incubet,</hi> ab aucupibus inquirendum est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Exclusionem</hi> quod spectat, pullos morae impatientes, occupatis spatiis <reg orig="spontè" TEIform="reg">sponte</reg> erumpere, pertusisque ovis, ubi primum caput exseruerint, pedesque protulerint, reliquo corpore adhuc adhaerescente, procurrere, sibique cibum ductu matrum inquirere, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 4. de Anim. c. 12. l. 10. Variae histo. c. 3.</hi></note> aiunt. <reg orig="Sanè" TEIform="reg">Sane</reg> more Gallinarum, plumis obvestiti, in agros ubi messis stetit, deducuntur, quod mater suo volatu iis cibum subministrare nequeat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vitam</hi> ad <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnos. l. 9. Plin. H. N. l. 10. c. 33.</hi></note> quindecim vel sedecim annos extendunt, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> ad vigesimum quintum pervenire, apud <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9 c. 7.</hi></note> Aristotelem legimus, mendum est. Olfactus ipsis exquisitus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus</hi> ob corporis gravitatem et brevis et humilis; <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ovid l. 8. Metamor.</hi></note> velox tamen et impetuosus, hiberno tempore gregatim, verno, cum proli student, binae tantum volant. In Boeotia sui cum volant non esse iuris, sed in ipso <reg orig="aëre" TEIform="reg">aere</reg>, quas transire non audent metas habere, inde ultra notatos iam terminos nusquam exire, nec in Atticum solum transmeare, Solinus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Polyhist. c. 12.</hi></note> fabulatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> non eandem habent. Boeoticas exili voce uti aiunt. Athenis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 9.</hi></note> circa Corydalum pagum oppidum versus caccabant, ultra <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">pttubi/zous1i</foreign>. Hesychius <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kakka/tan</foreign> scribit; Aelianus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. l. 4. de Animal. c. 13.</hi></note> quasdam vocis contentione et cantu valere ait. Ex ipsarum cantu certissimum iam appropinquantis diei signum, sed falso asserit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l 5. de Avib. c. 14.</hi></note> Bellonius.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pugna.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">Pugnacitate</hi> earum quaedam produntur. Alexander Severus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Lamprid. in Severo.</hi></note> Perdicum et Catulorum certamine sese oblectabat-Cyprii easdem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Lusigmanus in hist. Cypri.</hi></note> ad eiusmodi certamina enutriunt. Apud Gesnerum è Sedunis allata, felem mordebat. Pugnant et inter se cum gregatim per nemora pascentibus, femina ceu futuri certaminis spectatrix sese offert, et nisi victori copiam sui faciens.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victus</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 4. de Animal. c. 1.</hi></note> numquam in conspectum prodit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pulli</hi> cum <reg orig="primùm" TEIform="reg">primum</reg> ad coitum educuntur, sua cute armati, quam vel ad arbores affricando, vel luto oblinendo asperam reddunt, pugnant. acuitur pugnacitas, si trichomanes et polytrichum in cibo offerantur, si <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in cong. mirab. narrat.</hi></note> Liberali credimus.</p>
<p TEIform="p">Sed et singulari pollere Perdices <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">ingenio</hi> certum est. Si ad nidum coeperit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 33. Arist. H. A. l. 9. c. 8. Aelian. l. 3. de Animal. c. 16.</hi></note> accedere auceps, praecurrit ad pedes feta, praegravem aut praelumbem sese simulans, subitoque in procursu aut brevi aliquo volatu cadit, <reg orig="fractâ" TEIform="reg">fracta</reg> aut <reg orig="alâ" TEIform="reg">ala</reg> aut pedibus, procurrit iterum iam iam prehensurum effugiens, Spemque frustrans, donec in diversum abducat <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nidis. Eadem pavore libera, et <reg orig="maternâ" TEIform="reg">materna</reg> vocans <reg orig="curâ" TEIform="reg">cura</reg>, in sulco resupina, <reg orig="glebâ" TEIform="reg">gleba</reg> se terrae pedibus <reg orig="apprehensâ" TEIform="reg">apprehensa</reg>, operit. Discunt et pulli astum, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plut. de sollertia Animal.</hi></note> et quam <reg orig="primùm" TEIform="reg">primum</reg> hominem adesse sibillo signincarit mater, supini se collocant, et corpus quisquiliis tegunt. Nec deponit has venator fraudes. Ante retia propositus, cantum ad pugnam lacessentem orditur. Silvestribus ingruentibus pedem refert, ipsi in laqueos incidunt. Nolo sermoni humano enuntiando aptos dicere, quod aliqui ex <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Statius. l. 2. Sylv. Athen. Dipnos. l. 3.</hi></note> scriptoribus innuere, et latiuscula earundem lingua suadere videtur: Non caret tamen fide, interdum ita cicurari posse, ut, cum Gallinarum domesticarum cohorte <reg orig="promiscuè" TEIform="reg">promiscue</reg> habitent, quod apud Aloysium <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldr. l. 13. Ornit. c. 16</hi></note> Mundellam factum; domi educatae, ad montes interdiu victum inquirendi <reg orig="ergò" TEIform="reg">ergo</reg> sub custodibus dimittantur, sibilo revocatae sub vesperam redeant, quod Nicolaus <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Nicolais <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 2. Navig. Oriental. c. 8.</hi></note> in Chio insula communiter fieri prodit; et ab homine de loco in locum ad quatuor milia, ita ut ille terra iter faciat, istae per <reg orig="aërem" TEIform="reg">aerem</reg> volent, quiescente quiescant, ducantur, quod in Ponto visum, Odoricus de Foro Iulii tradit. Ova deperdita per alterius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Cassiod. var. l. 2.</hi></note> matris damna, ut adoptione alienae sobolis suae orbitatis incommoda reparent, resarcire; Natos in campos eductos, ut fuerint materna voce commoti, ovorum genitricem petere; ubi sensere <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aetius l. 13.</hi></note> medicamentum laetale parari, vociferari. Cirrhaeas <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 4. de Animal. c. 13.</hi></note> se ipsas, ut ab aucupibus spernantur emaciare: porto ad vocem sonoram <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 2. Probl. l. 39.</hi></note>
<pb id="s094" n="68" TEIform="pb"/>
conciliandam uti; vulneri origanum, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 5. de Anim. c. 46.</hi></note> mansum imponere; laurifoliis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. in H. N.</hi></note> annuum fastidium purgare; arundinis <reg orig="lectâ" TEIform="reg">lecta</reg>, et seu comesta, seu in nidum imposita <reg orig="comâ" TEIform="reg">coma</reg>, oculorum fascinationem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian l. 1. de Anim. c. 35.</hi></note> avertere, adductorum Auctorum fide refertur.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> Cirrhaearum <hi rend="italic" TEIform="hi">in cibo</hi> nullus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem l. 4. c. 13.</hi></note> alliis enim vescuntur, nostrates laudem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> apud omnes, Martialem si excipias, meruerunt, sunt qui pullos veteribus alas reliquis partibus praeferunt. Fuere et exta et ova in usu. Heliogabalus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Lampr. in Heliogab.</hi></note> Palatinis ingentes dapes iis refertas exhibuit. Sed nec <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina</hi> illis destituitur. Caro Elephantiacis, lue venerea <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Cardan. in Comment. in Aphoris.</hi></note> affectis, fluxu alvi <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Hippocr. l. 3. de diaeta</hi></note> laborantibus prodest. Medulla et cerebrum cum vino, ictericis; ventriculus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. 30. c. 6.</hi></note> ex vino nigro iliacis; iecur aridum comitiali morbo laborantib. sanguis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem l. 16. c. 18.</hi></note> suffusioni oculorum. fel <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. l. 10. de simplicib. Dioscorid. l. 2. c. 72.</hi></note> in hebetudine visus, et albuginibus cum melle commistum; pennae combustae ad uteri strangulatum; ova ad <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 30. c. 14.</hi></note> lactis copiam, facere creduntur.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.10" n="10" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS X. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Perdicibus in specie.</hi></head>
<div5 id="JoAF.02.01.01.10.01" n="1" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Perdice Graeca Bellonii, Perdice ruffa. Cinerea et Damascena.</hi></head>
<p TEIform="p">PERDIX GRAECA crassa quoque et Coturnus ex descriptione <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 5. c. 13.</hi></note> Bellonii dicitur. Nostratibus duplo crassior est; <hi rend="italic" TEIform="hi">rostro</hi> pedibusque rubris, maculis ad anteriorem ventriculi partem eisdem quibus rostra respersa, mediocris Gallinae magnitudine. Frequens est in rupibus Colmensibus, insulis Cycladibus et Cretae maritimis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> nostrarum voce maior, coitus inprimis et partus tempore. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificant</hi> sub dio mense Maio. Ova edunt sub aliquo magno lapide octodecim, quandoque sedecim, ovis Gallinae similia, minora, alba, maculis subrubris exiguis respersa, usui peridonea, sed quorum vitellus non congelatur.</p>
<p TEIform="p">PERDIX RUFFA sive maior, columbam exprimit, rostrum habet Cocci colore, pedes minus rubent. Color cinereus per dorsum, pectus et caput decurrit. Oculorum palpebrae in marginibus rubent, ab iis linea nigra <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> per collum tendit, inde reflexa per pectoris partem supremam <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> circulum facit: quod intra eam est albicat.</p>
<p TEIform="p">PERDIX CINEREA, seu minor, Graecis ignota, ex descriptione Gesneri, coloris est varii, nec descriptu facilis. Rostrum subfuscum. Caput è ruffo fuscum; synciput, partes circa oculos, proram capitis simpliciter ruffa: collum et pectus cinerea, exiguis maculis nigris quasi per versus, crispos et undantes, interstincta: Dorsum, caudam et alas varios colores prae se ferenda, crura ex fusco albicantia. Gregatim volat, vere <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> bimatim.</p>
<p TEIform="p">Perdix quae sub DAMASCENAE nomine Aldrovando transmissa est, brevitate et crassitie corporis ad Perdices accedit, minor tamen est, rostrum habet prolixius; pedes quodammodo luteos. Nec tamen <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 16. c. 7.</hi></note> Aeliani Syroperdix est, etsi magnitudo respondeat. Nec enim est nigra, neque rostrum habet ruffum, <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> illa mansuescit, cum haec semper in feritate perseveret.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.01.10.02" n="2" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Perdice alba, seu de Lagopode.</hi></head>
<p TEIform="p">PErdix alba, Lagopus <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pedibus leporinis et villosis; <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 3. c. 12.</hi></note> Aristoteli, qui nullum animal praeter unum leporem pedes villosos habere scribit, in cognita; Hesychio et Phavorino <foreign lang="GR" TEIform="foreign">lagwi=/nhs2</foreign>. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 2. sermone Satyra. 2.</hi></note> Horatio Lagois, nisi <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> piscem Romae rarum et <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> carum, quod interpretes volunt, intelligat; aliis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. l. 13. Ornith. c. 21.</hi></note> Perdix petrosa dicitur.</p>
<p TEIform="p">Duorum autem sunt <hi rend="italic" TEIform="hi">Generum.</hi></p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Prius</hi> est columbarum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. 48. Scalig. Exercit. 59.</hi></note> magnitudine, tanti candoris, ut <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> venatoribus hoc solo, quod nives superat, visu deprehendatur, pedes tamen <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldr. l. c.</hi></note> et rostrum nigricant, supercilia in mare inprimis rubent: collum maculis quibusdam</p>
<pb id="s095" n="XXVII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Allagen seu Perdix Rebhim.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Galgulus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pica Caudata. Elster Atzel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Cariiocatactes. NusbicKer.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Orliigometra. Wachteln <reg orig="König" TEIform="reg">Konig</reg></hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Coturnix. Wachtel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rusticula minor. Graschnepf.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Moskuw.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Capella. Kiivitz.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merops. Seeschwalb.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Upupa Kothan. Widhopff</hi></head></figure></p>
<pb id="s096" n="69" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">nigricantibus perspergitur, et radices pennarum nigrescunt.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Alterum</hi> nomine eodem <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> coturnicibus magnitudine tantum differens croceo tinctu; quod Aldrovandus Perdicem Bellonii Damascenam, seu Syroperdicem esse credit. Dorsi et colli colore Gallinaginem aemulatur. Alae quae corpori iunguntur, albas, fuscas et fulvas pennas habent; decem remiges cinereae sunt; pars interior et venter albent, et torquem in pectore rubro, fulvo, flavoque coloribus constantem habent.</p>
<p TEIform="p">Describit et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornith.</hi></note> Gesnerus aliud, quod per aestatem fulvescere, et ne per hiemem quidem albescere dicitur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Reperiuntur</hi> Lagopodes in <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. c.</hi></note> Alpibus, et Pyrenaeis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scal. l. c.</hi></note> montibus inque summis iugis imminentibus ei valli cui nomen Arbusti, <reg orig="quâ" TEIform="reg">qua</reg> fauces aperiunt iter. Ita <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> frigore, nive, et glacie delectantur, ut ubi locis inferioribus liquantur nives, altiora et soli aversa prosequantur loca, in quibus nix perennat.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> edebat, quam Gesnerus describit, cervinae non dissimilem.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Naturam</hi> si spectes, non extra <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. c.</hi></note> terram, in qua nascuntur, iis vesci <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg>; quando nec vivae mansuescunt, et corpus occisarum statim marcescat. Latent quidem homine conspecto; eoque dissimulato sese motu prodere cavent, tanta iis fallen di similitudine nivis fiducia; sed tantae etiam simplicitatis sunt, ut <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> venatoribus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Stumpf. apud Aldr.</hi></note> dispositam lapidum seriem transire non audeant, sed secundum illam, quasi secus murum insuperabilem decurrentes in decipulas incidant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> earum et in cibis est. Praecipuo sapore esse Plinius dicit. Saluberrimas teste <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scaliger. Exerc. 59.</hi></note> Scaligero Norici credunt gustu, subamaras Gesnerus reliquit.</p>
<l TEIform="l" part="N">NB. <hi rend="italic" TEIform="hi">Perdices Indicas vide in Mantissa.</hi> Num. 8.</l>
</div5>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.11" n="11" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS XI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Coturnice Latinorum.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> COturnix Graecis antiquis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)/rtuc</foreign>, modernis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)rtu/kh</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)/rtuki</foreign>, Villa-no-vano. Quisquila, Gasio Quaquila dicitur. Unum duntaxat ipsarum observatum <hi rend="italic" TEIform="hi">genus.</hi> Visa tamen et Alba, si <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. de colorib.</hi></note> Aristoteli credimus; et in campis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Cromerus l. 1. de Polonia.</hi></note> Russicis et Podolicis virentibus pedibus, quarum usus spasmum inducat, inveniuntur. Notae quas suis veteres tribuunt, et in nostris reperiuntur. Parvae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 23.</hi></note> sunt, pedes <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athem. l. 9.</hi></note> fissos, et pinnas <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. in Physiogn.</hi></note> duras habent. Theophrasto <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> Perdices nanae dicuntur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Mas</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Femina</hi> distinguuntur, quod Feminae totus color quodammodo testaceus superius ad cervicem, dorsum, caudam et alas ad mentum et pectus subluteus; ad ventrem <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> albus. A rostro eius supra oculos et aures linea insignis longitudinis alba, circulares aliquot maculas habens excurrit. Cauda pro proportione maior est. In <hi rend="italic" TEIform="hi">Mare</hi> rostrum magis nigricat. Supra illud capilli quidam exstant. Collum lineolis albis intercurrentibus ruffescit. Pedes minus lutescunt; digiti <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> eorum ita constituti sunt, ut medius <reg orig="primò" TEIform="reg">primo</reg> et <reg orig="tertiò" TEIform="reg">tertio</reg> <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> maior sit, posterior quem pro calce habet, <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> exiguus. In <hi rend="italic" TEIform="hi">internis partibus</hi> singulare quid obtinent. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ossa</hi> ipsis dura et solida. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aristot. 2. H. A. c.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingluvies</hi> et gula <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> ventriculum ampla et lata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cor</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athem. l. 9.</hi></note> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">tri/bolon</foreign>, seu muricis <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> in tres cuspides divisum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Iecur</hi> et fellis conceptaculum intestinis agglutinata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Fellis</hi> ad intestina labentis canalem vix aspectabilem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Testes</hi> iecori subditos.</p>
<p TEIform="p">Quantum <hi rend="italic" TEIform="hi">ad Locum</hi> <reg orig="Averrhoës" TEIform="reg">Averrhoes</reg> in Andalusia, teste <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. de promiscua doctrina.</hi></note> Galeoto Martio reperirinegat, in mediterraneis Galliae tractibus sunt rarae. In Delo, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athem. l. 9.</hi></note> unde nomen Ortygiae sortita est; ad sinum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ioseph. Antiq. l. 13. c. 1.</hi></note> Arabicum, in superiore Aethyopia, Terra sancta, Madera, Capreis magna ipsarum copia, ad Taenarion, quae nunc <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Procop. l. 13. de bello Vandalico.</hi></note> Cerempolis tanta, ut <reg orig="hodiè" TEIform="reg">hodie</reg> Porto de Qualeis nominetur. In agrum Neopolitanum tanto numero ex Africa propelluntur, ut glomeratim <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> in aedes maritimas incidant, et sine ulla difficultate capiantur. Migratorias esse aves, omnes, Albertum si excipias, concedunt. Adveniendi habent tempora aestate depulsa. Cum maria tranant, impetus differunt, et metu spatii longioris vires suas nutriunt
<pb id="s097" n="70" TEIform="pb"/>
tarditate. Ubi terram persentiscunt, <reg orig="coëunt" TEIform="reg">coeunt</reg> catervatim, deinde globatae vehementius properant, quae festinatio (sunt verba <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Polyhist. c. 18.</hi></note> Solini <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. N. l. 10 c. 23.</hi></note> et Plinii) plerumque exitium portat navigantibus. Accidit enim plerumque noctibus, ut vela incidant, et praeponderatis sinibus alveos invertant. Austro nun quam exeunt, nam metuunt vim flatus tumidioris. Plurimum se Aquilonibus credunt, ut corpora pinguiuscula atque <reg orig="cò" TEIform="reg">co</reg> tarda facilius provehat, siccior et vehementior spiritus. Ortygometra dicitur quae gregem ductitat. Eandem terrae proximantem speculatus Accipiter rapit, ac propterea opera est universis, ut sollicitent ducem generis externi, per quem frustrentur prima discrimina. Quod de tempore dixit erratum est, nisi de terris tepidioribus aestate apud eos depulsa intelligantur: quod de continuo volatu cum malis et velis insedisse observarit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 5. de Avib. c. 20.</hi></note> Bellonius, in Delum <reg orig="saepissimè" TEIform="reg">saepissime</reg> delatas alii; in Ponticis insulis requiescendi causa paucos dies morari <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro l. 3. de rerustic. c. 5.</hi></note> Varro; falsum, quod de navigantium exitio vix credibile, nec tantam simul abire multitudinem verisimile, cum nonnullo corporis pondere et vento apto destitutae, in locis apricis et tepidioribus remaneant. Austro numquam exire falsum. Cum et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 5. de Avib. c. 17.</hi></note> Bellonius <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Septentrione in meridiem tendentes, cum è Rhodo Alexandriam Aegypti navigaret, observarit; et Aristoteles Austro tamquam humido et gravi <reg orig="molestè" TEIform="reg">moleste</reg> volare prodiderit. Sec nec de Ducibus inter auctores convenit. Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 8. c. 11.</hi></note> haec loca adeuntes, sine Ducibus pergere; abeuntes. Lingulacam, Otum, Ortygometram, et Cynchramum Duces habere; ab hac noctu etiam revocari, scribit. Plinius id <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. c.</hi></note> ad ventum transfert, et de Ducibus ita. Glottidem seu Lingulacam initio blamblandita peregrinatione <reg orig="avidè" TEIform="reg">avide</reg> profectam, paenitentia in volatu cum labore scilicet subit. Reverti in comitatam piget, et sequi, nec unquam plus uno die pergit. In proximo hospitio deserit. Verum invenitur alia anno intercedente relicta: simili modo in singulos dies. Cynchramus perseverantior festinat etiam pervenire ad expetitas terras.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitant</hi> granis milii, tritici, et aliarum frugum. In Capreis insulis Acinis herbarum; apud <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Iunius in Novendalib.</hi></note> Holandos Bryoniae, secundum Portam malo Punico. semine cannabis, lolio, et tritico saginantur, sed et Hellebori semen <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Lucret. l. 4. de natura rerum. Arist l. l. de plantis. Galen. ad Pison. Aphrodis. in prooemio Problem. Ambr. l. 3. Hexam. c. 9.</hi></note> perinde ipsis cibus, ac sturno cicuta, quae hominib. venena esse creduntur; (<reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> Plinius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 10. H. N. c. 23. et 72. Solin. Polyhist. c. 18.</hi></note> veneni semen dixit) seu recuperandae sanitatis causa, cum Epilepsia tentantur, quod Aquae placet, seu peculiari quadam naturae suae praerogativa, concoctio enim non vi duntaxat caloris, sed tota ventriculi substantia perficitur; seu, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg>, cum pertenues habeant ad corda penetrantes meatus, antea devoratam cicutam concoquant, quam inde letale gelu ad praecordia pervenerit, ut Divus Basilius censet. Aquam simul ac <reg orig="bibêre" TEIform="reg">bibere</reg>, turbant, seu <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> tali delectentur, seu quod singularem cum Camelis et Elephantis, quibus idem sollenne, amicitiam gerant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Salacitas</hi> ipsis quae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 8. Athen. l. 9.</hi></note> Perdicibus, saepius coitum repetunt, et humi nidulantur. Sunt qui quotannis quater <hi rend="italic" TEIform="hi">prolem edere</hi> velint; bis in his quas petunt, bis in his ad quas revertuntur regionibus. Utut sit, quo loco pariunt non incubant, ne quis locum longioris temporis <reg orig="morâ" TEIform="reg">mora</reg> percipiat. Sedecim <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> cornicis similia, si, Bartholomaeo Anglico credendum, excludunt; ex his pulli feminae, rursus ad decem mense Augusto pariunt. Unde non mirum tantam Coturnicum copiam, et mense Maio incubanti insidiantem, spem centum et amplius perdere.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus</hi> sunt modici, Austro praesertim flante, cuius humiditas corporis gravitatem auget, sed defectum cursu compensavit natura, hinc Comestori Currelii dicuntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> mari Aristoteles ademit, exilem Albertus credit, feminae crassam. Mensis Aprilis initio canere incipiunt; num <reg orig="subitò" TEIform="reg">subito</reg> cum ad nos venerint, dubium. Vox nemini nota non est, et <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> apud Athenaeum Pratinae placuit, ut <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a/du/fwnon</foreign> dixerit. Sapientes olim pro gnomone utebantur, quod verum</p>
<pb id="s098" n="XXVIII" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Perdix cinera. graw Repbun</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Perdix russa</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Lagopus. Schnee hun Steinhun</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Perdix Damasceaa.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Coturnix mar ???</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Lagopur alterg</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Horticlanus mar. Brachamsel</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Orliigometra. Wachtel <reg orig="König" TEIform="reg">Konig</reg></hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Hortulanus Congener</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Hortusanuis famina</hi></head></figure></p>
<pb id="s099" n="71" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">cantusuo horoscopi emersum signare crediderint; cum in eo certum numerum servet.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pugna.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Pugnacitas</hi> quae avibus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. in Physiogn.</hi></note> durae pennae communis, in istis adianthiusu <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Dioscor. in l. 4. c. 131</hi></note> accenditur, et occasionem, ut <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aristoph. in pace.</hi></note> Aristophanes Carcini <reg orig="Poëtae" TEIform="reg">Poetae</reg> filios; <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)rtu/gas2 o)ikogenei=s2</foreign> dixerit, et pugnax <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)rtugi/ou yuxh\n e)/xein</foreign> dicatur, dedit, satis olim Athenis et alibi nota fuit; ubi ad certamen tamquam ad gladiatores ludos <reg orig="effusissimè" TEIform="reg">effusissime</reg> conveniebatur, et Solon pugnantibus spectandis tempus impendere iubebat. Nec ignota Neapolitanis <reg orig="hodiè" TEIform="reg">hodie</reg>, aliquoties victrix, duodecim <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> aureis venditur. Augustus quoque tanti fecit, ut Erotem Aegypti Praefectum, quod victricem per contumeliam edisset, morte infami multaverit, et Areopagitae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Quintil. l. 5. Instit. Orat. c. 9.</hi></note> puerum, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> Coturnicibus quas comprehendere posset, oculos erueret, damnaverint. <hi rend="italic" TEIform="hi">Antipathia</hi> ipsis cum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. de Animal. c. 49.</hi></note> Pelicano, sed et cum Luna et Sole exorientibus, si Oro credimus. His visis terram fodicant, pupillasque identidem conscribillant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Morbi.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi"><reg orig="Epilepsiâ" TEIform="reg">Epilepsia</reg></hi> eas laborare, experientia comprobavit, sed solas praeter hominem quod <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 23.</hi></note> Plinius prodit, falsum; cum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Hippocr. lib. re morbo sacro.</hi></note> Hippocrates, capras et oves, Scaliger <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. Comment. in Aristot. in Plantis.</hi></note> canes, Rhodiginus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 6. Antiq lect. c. 7 Ingenium.</hi></note> feles et arietem, Absyrtus Equos, Brodaeus Accipitres et Graculos, eodem morbo vexari scribant. Quae de <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenio</hi> ipsarum Oppianus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">In Ixeuticis.</hi></note> et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 29.</hi></note> Plinius, nempe adverso flatu pondusculis lapidum appensis aut gutture <reg orig="arenâ" TEIform="reg">arena</reg> repleto stabilitas volare, et cum mare transvolant, singulas ternos ore lapillos ferre, singulos per intervalla dimittere, sic utrum mare tranarint observare, produnt; <foreign lang="GR" TEIform="foreign">teratw/dh kai\ pi/stews2 po/r)r(w</foreign> esse videntur. Bellonius in naves lapsas aperuit, et milium duntaxat reperit, lapidum non obliturus, si aliquos invenisset.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> Coturnicum olim <hi rend="italic" TEIform="hi">in cibis</hi> apud quosdam nullus, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 10. H. N. c. 23.</hi></note> <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> veratro vescantur, et comitiali morbo laborent. Galenus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 6. Epidem. comm. 5</hi></note> quosdam, qui edissent, in Doride, Boeotia, et Thessalia musculorum distentionibus correptos observarit. Nos nihil tale sentimus, ut nec ex capris vel avib. quicquam, ex modico esu assarum inprimis optimum pollicetur sanguinem Aldrovandus, ex immodico, pinguiorum inprimis, putredinalem febrim minatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Usum in Medicina</hi> si requiras, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen de Euporist. a c. 155.</hi></note> cerebrum ex unguento myrteo tritum, et stanneo vase repositum, Epileptico paroxysmo medetur, si faciem eo illeveris. Adeps cum pauco helleboro membro pudendi inunctus, venerem auget, cum melle, myrrha, et chalcanto albo oculorum vitia corrigit. Cum <hi rend="italic" TEIform="hi">Z</hi>ingibere tritus, Equorum oculos incolumes servat. Caro inveterata porcorum et piscium escae immiscetur.</p>
<l TEIform="l" part="N">NB. <hi rend="italic" TEIform="hi">Coturnicis genus exoticum vide in Mantissa. N. 7.</hi></l>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.12" n="12" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS XII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Ortygometra.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified">a <hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 10</hi></note> DE Ortygometra quam Plinius et Gaza Matricem, Villanovanus Ethigometram, Scaliger <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in Comment. ad l. 8. Arist. de H. A. c. 15.</hi></note> Coturnicomatrem, et verius vocat; vix, quid certi dicendum sit, habemus. De forma nihil <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> ab Antiquis traditum est. Aristotelem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 8. H. A. c. 12.</hi></note> si excipias, qui palustribus avibus facie similem esse reliquit. Sed nec ex Recentioribus quicquam certi colliges. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">loco citato.</hi></note> Scaliger non absimilem gallinagini, magnitudine parem, colore tamen dilutiore, facie <reg orig="totâ" TEIform="reg">tota</reg> coturnicis, esse, et ab aucupibus matrem Qualearum, ab aliis Rascle dici, scripsit. Bellonius duplicem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 4. de Avib. c. 19.</hi></note> ponit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Unam</hi> quam Rasclequoque nun cupat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Al</hi>teram quam in genistis degere affirmat, magnitudine Ortygometrae nigrae, quam <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> Rallum nominat, colore <reg orig="praecipuè" TEIform="reg">praecipue</reg> ruffo, in alarum costis subrubente, in femoribus castaneo, maculis albis interstincto; capite perdici cinereae simili. Aldrovandus, qui aquaticarum hanc <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> speciem esse putat, ut crura habeant oblonga, digitum qui pro calce est perbrevem, corpus gracile, plumas plaerumque varias, ventrem albicantem, caudam brevem, rostrum longiusculum <reg orig="modicè" TEIform="reg">modice</reg> flexum, avem, quam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Cardinali Paleotto acceperat, quaeque rostrum coturnice maius, caput, collum, dorsum,
<pb id="s100" n="72" TEIform="pb"/>
et maiorem alarum partem testacei coloris, alas qua ventrem contingebant ruffescentes; crura pedesque pro corporis portione longos, colore inter croceum et viridem medio, obtinebat, pro Ortygometra posuit.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.01.13" n="13" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS XIII. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Cynchramo.</hi></head>
<p TEIform="p">CYnchramus Hesychio Cynchramas, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 8. c. 12.</hi></note> Aristoteli Cychramus, aliis Cenchramus quoque dicitur. Quaenam sit avis inter graviores non convenit, etsi <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> certum est, nec linariam miliariam esse, ut Ruellio placet, et in sequentibus patebit, nec ex cenchritis avibus milio quidem pinguescentibus sed aquaticis, et ex Anserum genere: nec Cenchrin, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> varietate punctorum milii instar dictum, ex Accipitrum familia. Gesnerus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in Ornitholog.</hi></note> Helvetiis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Brachvogel</foreign> dictam, <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> esse putat, quae cruribus est proceris, rostro oblongo, eodemque <reg orig="modicè" TEIform="reg">modice</reg> inflexo, quae autumno avolat, et tempore verno cum coturnicibus redit, et palustribus delectatur. Bellonio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 4. de Avib. c. 20.</hi></note> est Gallorum le Pruier aut Preyer, quae <reg orig="alaudâ" TEIform="reg">alauda</reg> <reg orig="cristatâ" TEIform="reg">cristata</reg> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> est maior. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> habet breve, crassum, tuberculo conspicuum, ad instar ossis durum, inferius cum superiore coniunctum, foveam in medio efformans, <hi rend="italic" TEIform="hi">ventrem</hi> pallidum et nigris quibusdam maculis distinctum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Crura</hi> pedesque inter rubrum et castaneum media, posticum <hi rend="italic" TEIform="hi">digitum</hi> longum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Versatur</hi> in pratis, hordeo et milio <hi rend="italic" TEIform="hi">delectatur,</hi> nidos in agris avena et milio consitis exstruit, et sex pullos excludit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> ipsi Tirtertirteriiz.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> Cum <hi rend="italic" TEIform="hi">volat</hi> crura contra aliarum avium morem pendere sinit.</p>
<p TEIform="p">Aldrovandus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornith. l. 13. c. 24.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Hortulanum</hi> <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> esse credit, avem alaudae magnitudine, at <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> minorem, cui <hi rend="italic" TEIform="hi">rostrum, crura</hi> tota, pedumque <hi rend="italic" TEIform="hi">digiti</hi> rubescunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput, collum</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">pectus</hi> in mare intercurrentibus punctis croceis, flavi, in femina partim flavi, partim viridis sunt coloris, alarum pennae inter costales in utroque sexu, flavo et nigro colore tinguntur, mas sub oculis ad latera maculam habet rotundam, <reg orig="intensè" TEIform="reg">intense</reg> luteam, quae in femina non est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Reperitur</hi> in agro Bononiensi et Florentino, ex milii esu vehementer pinguescit, et magno numero depilata, et scatulis asservata, Romam, transmittitur, ibidemque caro pretio venditur, sunt <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> et alia Hortulanorum <hi rend="italic" TEIform="hi">genera, Flavus</hi> <reg orig="nempè" TEIform="reg">nempe</reg> colore propemodum paleari, alarum costis et remigum pennarum extremitatibus albis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Albus</hi> cycno ipso <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> candidior, <hi rend="italic" TEIform="hi">et Hortulano congener.</hi> Caput ipsi ex cinereo ad flavum vergit, collum cinereum nigris maculis punctatim distinguitur. Venter, crura, pedesque crocea sunt. Cauda tota fusca ad latera latescens.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Albicilla</hi> cuius cauda alba, cetera vulgaribus Hortulanis similia, color duntaxat in omnibus pallidior.</p>
</div4>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.01.02" n="2" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Avibus pulveratricibus domesticis.</hi></head>
<div4 id="JoAF.02.01.02.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Gallo Gallinaceo:</hi></head>
<p TEIform="p">GAllus Gallinaceus, Gr. <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)rnis2 a)lektru/wn, a)le/ktwr, brhto\s2, ki/kir)r(os, kokkobo/a|s2 o)/rnis2, ko/ruqwn, kottos, kroki/as2, koti/kas2 mhdiko\s2, o)lo/fwnos, o)rqobo/as2, o)rqa/lixos, pe/rpkos2 o)/rnis2, s1e/rkos, s1e/lkos, w)/idos o)/rnis2</foreign>, Latinis cohortalis avis, lucis, cristati oris, etc. dicitur. Gallinam <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)lektri/wnan, a)lekto/rida, ki/kkan, o)rqa/lida</foreign>, Cortis avem, Mylagridam, appellavere. <foreign lang="GR" TEIform="foreign">*ne/ssoi, ni/krakes2, i(/ppoi, neoti/des2 o)rqalaxoi\</foreign>, pullorum sunt nomina.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Differentiae</hi> ipsarum sunt variae, quae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> <hi rend="italic" TEIform="hi">locis, voce, integumento, partu</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">incubatione</hi> sumuntur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Hadrianarum</hi> Gallinarum Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 6. H. A. c. 1.</hi></note> mentionem facit, quae pennae versicoloris, <reg orig="quottidiè" TEIform="reg">quottidie</reg> pariunt, sed pullos interimunt; quas <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnos. l. 7.</hi></note> Athenienses alere studebant, quaeque vel. sunt eaedem cum <hi rend="italic" TEIform="hi">nanis,</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">pumilionibus</hi> seu <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 10. c. 53 et 56.</hi></note> Plinii, quibus certa fecunditas rara, et incubatio ovis noxia, seu Columellae, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columella de re rustica l.</hi></note> quae etsi vetustae propter infecunditatem improbantur, pluribus tamen locis fecundae reperiuntur, et ova plurima edunt, vel cum Longolii Parturientib. seu</p>
<pb id="s101" n="XXIX" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus Indicus Welscher han.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus cormdus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus Patavinus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Pataiuna.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Pumilio Kriechhun.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Galliva. Henne.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus. Han.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus.</hi></head></figure></p>
<pb id="s102" n="73" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">Leyhennen, quas versicolores, et rostro longiusculo facit. Pumilas enim, quae passim exstant, et claudicando potius, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> inceden do per terram reptant, nemo istis accensuerit. Sunt et Tanagraeae, Lydae, Rhodiç, Chalcidicae, Medicae, et Alexandrinae. Ex <hi rend="italic" TEIform="hi">Tanagraeis</hi> Galli inprimis probabantur, alii <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ma/ximoi\</foreign> seu pugnaces dicti; alii Cossiphi et Merulae dicti, qui Lydas <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pausanias in Boeoticis.</hi></note> magnitudine aequabant, Corvis colore similes, paleariam et cristam instar anemones, nec non candida et exigua in rostro supremo et caudae extremitate signa, habebant. Cum omnes <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> proeliis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro de Re rustica.</hi></note> commendentur, et amplitudine pares sint, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columella.</hi></note> <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> eiusdem generis esse suspiceris, <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> et cum Longobardicis, qui pedibus usque sublatis in cedunt, plumis exauro fulvis teguntur, eosdem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Patavinas</hi> Hermolaus, et Longolius dixere; sed quia cauda destituuntur, quod veteres in suis non reticuissent, vix est credibile. Sunt et in regno Senegae, Gallinae Pharaonis dictae: in regno Tarnassari nostris triplo maiores. In Iamaica insula <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Petras Martyr in Decadib.</hi></note> Pavonib. nec magnitudine, nec sapore cedunt.</p>
<p TEIform="p">Reperitur et <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> Thessalonicum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Anim. l. 15. c. 20.</hi></note> genus quod dam Gallinaceorum <reg orig="perpetuò" TEIform="reg">perpetuo</reg> mutum numquam familiari his alitibus cantu vocale. Non nullae quoque sunt <hi rend="italic" TEIform="hi">Lanigerae:</hi> ut in quadam Orientis urbe, et nivei coloris, in regno Mangi pilis more felis nigris vestiuntur. De reliquis suis locis agemus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Forma.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Formam,</hi> Gallum gallinaceum Alucone scilicet maiore <hi rend="italic" TEIform="hi">minorem</hi> prodidit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 9. cap. 8.</hi></note> Aristoteles. Soli fi. dipedum altilium <hi rend="italic" TEIform="hi">colores</hi> diversi sunt, et nitorem hunc si attendas, maiori specio sitate <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi"><reg orig="Laërt" TEIform="reg">Laert</reg>. in Solone.</hi></note> Croesus vestiuntur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 17. Arist. H. A. l. 2. c. 8.</hi></note> Spectatissimum insigne ipsis, corporeum serratum, nec carnem id esse, nec cartilaginem, nec callum iure dixerimus, verum peculiare. Cristam Latini <foreign lang="GR" TEIform="foreign">foinikolo/fon, kurbas1i/an</foreign> ugl <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kurbabi/an, korufh\n,</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">loifi/on</foreign> Graeci, dixere. Semper est exserta et rubens dum integra sanitate fruitur, et mirum de ea. Herbersteinius. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Initinere Moscovitico.</hi></note> Cum cuidam in Moscovia frigore iam <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> enecto, abscissa fuisset, sibi restitutum, erecto statim collo cantasse. Plicabilem Gallinae obtinuere, et per medium caput deorsum dependentem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> omnes habent splen didos, salacitatis indicium. Paleae (Aristoteles <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ka/llaion</foreign> ob purpureum floridumque colorem vocat) ex rutilo albicantes, sub mento et collo, velut incanae barbae dependeant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> robustum, in superiori parte aduncum, coloris plaerumque cornei visitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caro</hi> quae rostrum undique cingit, nonnullis mentum, Columellae gena est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Iubae</hi> (sic longiores ceteris plumas Columella dixit) collum et cervicem undique ambiunt. Vel pectus vel pars ventris posterior <hi rend="italic" TEIform="hi">Navis,</hi> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> qua pullum aperiri iubet <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 6. c. ult.</hi></note> Apicius, vocatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cauda,</hi> quam <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o)/tran</foreign> Hesychius vocat, maribus maior, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> feminae, binae longissimae in curvi arcus imaginem propter teneritudinem prae se ferentes, in feminis sunt; quae capis saginandis sub cauda evelluntur, pinguefactorias Germani dicunt: <hi rend="italic" TEIform="hi">Calcaribus</hi> quae <foreign lang="GR" TEIform="foreign">plh/ktra</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ke/ntra</foreign>, armantur mares; inque iis in magnam quandoque molem excroscunt, sed et gallinae cum mares vicerint, cucuriunt, crista etiam caudaque erigitur, ita ut difficile sit, an sint feminae, cognoscere, nonnumquam calcaria parva, errore ne naturae an opere ignoro, iis enascuntur. Plinius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 56.</hi></note> Gallinas probat imparib. digitis, aliquando et super quatuor transverso uno; Columella quinque, ita tamen ne cruribus emineant transversa calcaria, sed haec ad Oeconomiam spectant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Internarum partium</hi> ista est ratlo. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. l. 11. de usu partium.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Ossa</hi> habent consistentiam laxam, cavam et levem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingluvies,</hi> quae <foreign lang="GR" TEIform="foreign">pro/lofos</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">fu/ssa</foreign> ventriculo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aristot. H. A. l. 3. c. ult.</hi></note> praeposita est. Appendices habet infra, qua desinunt ihtestina, ut <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> ultra ventriculum esse <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 11. c. 37</hi></note> Plinius scripserit. Pellicula intra ventriculum stercori destinata, Echinus, ab aspredine dicitur, Dioscorides <foreign lang="GR" TEIform="foreign">koili/an</foreign> vocavit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Testes</hi> gallinaceis sunt sub iecore, feminae supra caudam. Uterus ex descriptione M. Antonii Ulmi duplex habet foramen. Infernum per quod ovum ad externa respiciens iam perfectum egreditur: supernum et internum per quod sub septo transverso inchoatum, ad formam perfectam suscipiendam ingreditur. Totus in parte
<pb id="s103" n="74" TEIform="pb"/>
sinistra ad spinam situs est, dextram abdominis et centrum, intestina obtinent. Exitum ipsi in superna ad spinam desinente parte dedit natura, quia animalia supergressu <reg orig="coëuntia" TEIform="reg">coeuntia</reg>, instrumenta in proximo habere oportebat, in inferiore podicis ad ventrem positus, quia <reg orig="infrà" TEIform="reg">infra</reg> illius est officium. Uterque tam <reg orig="proximè" TEIform="reg">proxime</reg> cute, quod praeputium dixeris, et musculo, sphaericae figurae, ut extensioni magis accomodi essent, obteguntur, ut <reg orig="arctissimè" TEIform="reg">arctissime</reg> conniventia, sensim ipsum aliquando fallere possent. Uteri substantia membranea et crassa est, figura concava, trium digitorum longitudine, qua ad exitum pertinet latior. Porrigitur ab infimo abdomine, iuxta ipsorum intestinorum exitum, ad locum conceptionis ovorum sub septo transverso, <reg orig="estquecùm" TEIform="reg">estquecum</reg> exten ditur longitudine dodrantali, cuius longitudinis ratione, membranam obtinuit <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> spina dorsi proportionalem <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> ac persimilem intestinorum mesenterio, quam et venae frequentes percurrunt, cum ad nutritionem ipsius uteri; tum ad ovi intrinsecus contenti, dum pertransit <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> loco sub septo transverso, ad ipsius uteri exitum, alitionem. Membrana autem (verba sunt Ulmi) spinae colligans, eadem prorsus exsistit ipsi mesenterio intestinorum, quin <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> eadem est et <reg orig="substantiâ" TEIform="reg">substantia</reg>, et origine: quapropter consensum habet uterus cum ipsis intestinis. Figura uteri inaequalis, alibiangusta, oblonga, alibi lata, brevis, iuxta hanc varietatem, varia quoque sortiri nomina debet. Nam uteri latitudo infimo abdomini proxima, et in qua ovum iam absolutum continetur, estque ipsemet uterus, reliquum <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> corpus angustum, oblongum, rotundum, quod ad septum transversum extenditur, vel <hi rend="italic" TEIform="hi">uteri stomachus,</hi> vel <hi rend="italic" TEIform="hi">uterus productus</hi> extensusve, vel <hi rend="italic" TEIform="hi">uteri gula,</hi> nuncupari posset. Est autem membranea et tenuis, admodum diversa <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> reliquo utero protenso, et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> substantia ipsius uteri, qui ad exitum iacet. Nam finis hic membraneus subtilis et pellucidus exsistit, ac exsanguis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Intestinum</hi> quoque <hi rend="italic" TEIform="hi">uteri,</hi> ratione figurae et quantitatis, cuncum longitudine rotunditatem cavernosam habeat, <reg orig="meritò" TEIform="reg">merito</reg> diceretur. Cui accedit membranae occasio hanc uteri extensionem, vel productionem spinae colligantis, quod <hi rend="italic" TEIform="hi">Mesenterium uterinum</hi> appellamus. Intermedia pars uteri, quae est illius portio ab utero <reg orig="propriè" TEIform="reg">proprie</reg> dicto, finem interiacens, crassam obtinet substantiam, albam, lacti similem, et in semetipsam considentem, cuius mesereo~ multiplices venas habet. Huius substantia cocta ovi albuminis gustu saporem exhibet.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">Victu</hi> non est quod multa dicamus. Praecepta saginandi ad Oeconomiam pertinent. Vvis et ficubus <reg orig="impensè" TEIform="reg">impense</reg>, sed infeliciter vescuntur. Steriles enim evadunt, et pituitosi, si vel semen <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Mathioli in Dioscor. l. 3. c. 148.</hi></note> cannabis apposueris, numerosorum ovorum partu gaudebunt, si vel hordeum semicoctum, vel Nasturtii semen cum furfure et vino subactum, exhibueris, maiora deponent, ad saginandum tum triticum cum aqua coctum, potu interdicto, tum Cytisus vehementer laudantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Generationem,</hi> et quae ei adhaerent. <hi rend="italic" TEIform="hi">Sexus</hi> in hac ave manifestis signis distinxit, et mas <reg orig="erectâ" TEIform="reg">erecta</reg> <reg orig="cristâ" TEIform="reg">crista</reg>, <reg orig="iubâ" TEIform="reg">iuba</reg>, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cervice per collum dependente, cauda maiore, et insigni ad proeliandum calcari superbit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Salacitatis</hi> <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> sunt inexhaustae. Nam etsi peculiare ipsis coeundi tempus, vernum esse, unde maiores <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> tum testes, Aristoteles innuere videatur, et ad unum ovum fecundandum multoties <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Oppian. in Ixeuticis.</hi></note> cum <reg orig="eâdem" TEIform="reg">eadem</reg> gallina gallus coeat, quin et quidam effeminati <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> primo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 9. c. 49.</hi></note> ortu nascuntur, ut nec cucuriant, neque feminas ineant, et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">apud Athen. l. 9.</hi></note> Theophrastus agrestes cortalibus ad venerem procliviores dicat: certum tamen simul, singulis diebus quinquagesies et amplius uxores suas Gallum inire, si eas mori contingat, maerore animi interdum contabescere, si illae desint, ne <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> masculino quidem genere sibi <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. l. 4.</hi></note> temperare, unde lege <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plut. in l. num brutae ratione utantur.</hi></note> vivicomburio damnabatur, <reg orig="aliàs" TEIform="reg">alias</reg> non sui generis volucres, Phasianos nempe et Perdices aggredi, et semen <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 9. Dipnos.</hi></note> ad Gallinarum et conspectum et vocem emittere. Quin numquam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 7. c. 46.</hi></note> qui in aede Herculis pascebantur ad Gallinas, quae in Hebes,
<pb id="s104" n="75" TEIform="pb"/>
interfluente utramque aedem rivo perenni, transvolabant, nisi cum libidinis vexabantur stimulis. Non <reg orig="aequè" TEIform="reg">aeque</reg> tamen salaces omnes, lacertosi, rubenti, erectaque <reg orig="cristâ" TEIform="reg">crista</reg>; rostro, brevi, pleno, acuto, oculis ravis aut nigris, <reg orig="paleâ" TEIform="reg">palea</reg> <reg orig="rubrâ" TEIform="reg">rubra</reg>, collo vario, feminibus pilosis, unguibus longis, cauda magna, frequentibus pinnis, profusissimi in Venerem esse creduntur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Coitus</hi> tempus mari, statim ac <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cubili surgit, feminae, progresso iam die, superveniente illo, considet ista humi. <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> coitu <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aristot. H. A. l. 5. c. 2.</hi></note> inhorrescit, <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> festuca <reg orig="aliquâse" TEIform="reg">aliquase</reg> lustrat, et vapore per libidinem excitato membra extendente, sese excutit. <hi rend="italic" TEIform="hi">De partu et ovis</hi> ne hoc caput nimia mole legentes perturbet, in sequentibus separatim dicemus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Animales actiones</hi> quod spectat, quia Gallinae unico oculo sursum elevato, rapaces aves observant, <hi rend="italic" TEIform="hi">Visu,</hi> quia aridissimum quodque <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> id ore recipere queant, <reg orig="illicò" TEIform="reg">illico</reg> diiudicant, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. Exerc. 266</hi></note> gustu pollere videntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> Gallinae mutabilis. Circa partum <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kakka/zei</foreign> seu singultit, dum incubat, glocit seu glocitat. Cum iniri debet, mancam et exilem vocem format, in genere gracillare et pipare dicitur. Cantus, pro malo omine ???ccipitur, et inter obstetricum numeratur observata. Galli <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> Thessalonicam nullam habent, apud nos graviorem, sed <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)/pwdon</foreign>, quinec choro, nec fidibus concordat, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)/dein</foreign> et cucurrire solent. Vigiles hos nocturnos excitandis in opera mortalibus, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 21.</hi></note> rumpendoque somno natura genuit. Norunt sidera, et ternas distinguunt horas interdum cantu, cum sole eunt cubitum, quartaque castrensi vigilia ad curas, labore~que revocant, nec solis ortum incautis obrepere, diemque venientem nuntiant cantu, ipsum <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> cantum plausu laterum, hinc <foreign lang="GR" TEIform="foreign">h(me/rofonos</foreign>, et lucis praenuntius dicitur, et veteres gnomonibus horariis destituti, noctis deliquium et diei accessum co metiri solebant. Matutinum cantum, quidam alimenti desiderio, (<reg orig="avidè" TEIform="reg">avide</reg> animal calidissimum nutritur:) alii salacitati <hi rend="italic" TEIform="hi">(</hi>initurus cucurrire incipit) nonnulli aurae mutationibus, quae ex solis contingunt motibus, multi cum et satur, et àcoitu canat, occultae cum sole amicitiae vendicant. Qui profunda nocte validius, <reg orig="manè" TEIform="reg">mane</reg> remissius cantare putant, cantum vento ferri, ventum noctu magis quam sub crepusculum spirare, sic gallum longius audire, opinantur. Muti evadunt, si vel circulum è sarmentis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 29. c. 4</hi></note> callo addideris, vel caput et frontem oleo inunxeris, si Plinio et Alberto credendum.</p>
<p TEIform="p">Singularem iis inesse <hi rend="italic" TEIform="hi">Fastum</hi> tum inde colligi potest, quod imperitant <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. c. c. 21.</hi></note> suo generi, et regnum in quacumque domo sunt exercent: tum <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> nullam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 9</hi></note> ineundi sui absque atrocissimo certamine copiam faciant, tum <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> aedes <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Animal. l. 4. c. 29.</hi></note> ingresluri, sese, ne scilicet crista uspiam offendatur, inclinent.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pugna.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Pugnacitas</hi> nulli est ignota. Eius spectaculum, quo Miltiades Graecos in Persas felicissimo successu animavit, Socrates lphicrati Duci animos adiecit, Themistocles exercitum contra Persas ducens instituit, Pergameni quotannis celebravere. Eo Tarnassari Indiae populi, Ambivariti, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Becan. in Gottodanicis l. 7.</hi></note> apud quos per octo dies summo partium studio in curia quotannis committuntur, Galli, Angli, hoce tempore delectantur. Accendi, et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Rhodig. Ant. Lect. l. 16. c. 13.</hi></note> allio, unde <foreign lang="GR" TEIform="foreign">e)s1korodis1me/noi</foreign>, politricho, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 22. c. 1.</hi></note> trichomane et adiantho, <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> quod cristam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porta in Phitogno~.</hi></note> Galli quodammodo aemuletur, dicuntur, apud veteres stimulis ferris aeneisque, quos plectra vocant armabantur, ut se facilius tutarentur in pugna. Nec haec caret singulari artificio. Videre est ibi <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">August. l. 1. de ordine Politian. in Rusticis.</hi></note> intenta proiectius capita, inflatas comas, vehementes ictus, cautissimas evitationes, et in omni motu animalium rationis expertium nihil non decorum. Si ex certamine <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 20.</hi></note> victoriam reportavit, tum oculorum eminentia, tum cervice erecta simul, et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Anim. l. 4. c. 29.</hi></note> cantus contentione insolenter effertur, et triumphantis similis est, <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">)/*arews2 ne/otios</foreign> Martis pullus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> Victus idcirco non canit, quod ex illa mala pugna spiritus, fracti vocem supprimunt. Cuius offensionis verecundia confusus, in primam quamque latebram sese occultat. Ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Sympathiam</hi> et Antipathiam, quae sequuntur, pertinent. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Affectus.</hi></note> Quod de Gallinis circa
<pb id="s105" n="76" TEIform="pb"/>
praesepia <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Colmella de R. R.</hi></note> decidit, immistam pabulo necem bobus affert. Porphyrionem tanto amore Gallum prosequutum, ut hoc occiso, ille inedia perire voluerit, Aelianus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 5. c. 28.</hi></note> oculatus testis est. Apes deficiente cibo gallinarum carnibus, et uvis passis refocillantur. Leo Gallum, et <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> album, ut Ambrosio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ambros. Hexam. l. 6. Aelian. H. A. l. 8. c. 28.</hi></note> placet, metuit, quem ex cantu <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> longe, ex crista propius agnoscit, seu ob occultam quandam causam, nam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> leonibus et Pantheris homines non attingi, qui iure Galli peruncti fuerint, <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> si ei allium admisceatur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. Hist. Nat. l. 29. c. 4.</hi></note> Plinius <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> an falso prodit: seu <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Lucret l. 4. de Naturarer.</hi></note> quod sint</p>
<l TEIform="l" part="N">--- <hi rend="italic" TEIform="hi">Gallorum in corpore quaedam
Semina quae cum sint oculis immissa Leonum
Pupillas inter fodiunt, etc.</hi></l>
<p TEIform="p">Basiliscum, cum cucurrientem audit <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> tremere dicunt, ut emoriatur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Animal. l. 3. c. 31.</hi></note> Sic in Cyrenensium arenis ab itinerantibus abigitur. Vulpes una nocte quadraginta interdum et amplius aufert. Voce mustellae Gallinae <reg orig="serò" TEIform="reg">sero</reg> exanimantur. Superventu <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> eorum, qui serpentis vel canis rabidi morsu laesi fuere, incubitus vitiantur. Eo tamen die quo peperere, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> serpentib. non laeduntur, et caro earum tum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> serpentibus morsis remedio est. Florem vitis si comederint maturescentium uvarum esu abstinent. Ex Sambuco magis canoram buccinam fieri pastor credit, si ibi caedatur, ubi Gallorum cantum frutex ille non exaudiat, seu quod in locis silvestribus, in quibus Gallorum cantus non auditur, sicciora et solidiora ligna nascantur, ex talibus tibia magis sonora tornetur, seu et ob aliam causam. Nam ob streperam Galli vocem, stridore suo fungosam sambuci materiem convellere, vix verisimile fuerit. Denique taxi baccis quidem <reg orig="impunè" TEIform="reg">impune</reg> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Dioscor. l. 4. c. 75.</hi></note> vescuntur, sed sparti semine, et hominis qui helleborum bibit excremento, ut Avicenna testatur, intereunt, si cum incubant <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. in H. A. Plinius in H. N. Columella. de R. R.</hi></note> tonuerit, ova pereunt, et semiformes pulli interimuntur. Auro liquescenti si Gallinarum membra misceantur, consumunt id in se, ita hoc venenum auri est, falso scripsit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 29. c. 5. H. N.</hi></note> Plinius, et ab experientia <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scaliger. Exser. 88.</hi></note> confutatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Morbi.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Morbi</hi> Gallis peculiares, Phtiriasis et Pituita. Hac inter messis et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 20. c. 6</hi></note> vindemiae tempus, et cum ficus ac uva immatura ad satietatem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columella de re rust.</hi></note> permissa est, laborant. Aqua in qua origanum maduit, praeservantur, restituuntur sanitati, si vel urina rostrum ablueris, membrana qua tum lingua obducitur leviter unguibus avulsa; vel scillam in aqua maceratam cum farina exhibueris. Aphtiriasi <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> dum incubant infestantur, si arena littorali vel saponariorum è lixivio relicto cinere cura mulierum sese pulverent, liberantur. Solent et cum abortu conflictari, qui ovi candido assato, cum uvis passis tostis aequo pondere tritis et ante alium cibum exhibitis, praecavetur. Pulli <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> Podagra tentantur, si stercus pedibus eorum adhaereat: quamquam an Galli quibus calor multus, cibi abstinentia non minor, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scaliger. Exser. 277. s. 2.</hi></note> ea laborent, dubitetur. Capis <reg orig="sanè" TEIform="reg">sane</reg> quibus pusillus calor et edacitas multa familiaris est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium</hi></note> Quae de <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenio</hi> dici poterant superius sunt attacta, singulari familiam amore prosequi, et simul ac aliquid escae nactus est, Gallinas et pullos ad vescendum invitare, easdem contra Milvos defendere, parientibus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porphyr. l. 3.</hi> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">peri a)poxhs2</foreign>.</note> feminis condolere, et maerorem exili testari voce, Luna exoriente <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Animal. l. 4. c. 29.</hi></note> laetari, et quod summa admiratione dignum est, cum sese sanguinis copia aggravari sentit, unguib. sanguinem ex cristis prolicere, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 8. c. 27.</hi></note> sic plethora levari, helxine se herba purgare, adiecisse sufficiat.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Praesagium.</hi></note> Nec omittendum, Gallos si tempore pluviae canant serenitatem, si noctu citius, quam solent, a ëris mutationem et ventum, si paulo post solis occasum vel <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> vespertino crepusculo, insolentes in raucisonum cucurritum non sine alarum motu prorumpant, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. de Animal. l. 7. c. 7.</hi></note> tempestatem <hi rend="italic" TEIform="hi">praedicere.</hi> Scilicet, Auster vocalia instrumenta replet, ea sarcina dum se per motum exonerare volunt, ad cantum insolito modo stimulantur. Sed et Gallinae, si vel <reg orig="manè" TEIform="reg">mane</reg> exire recusant, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldro. Ornith. l. 14. c. 1.</hi></note> vel pediculos quaerant, et paludes more Anatum alis verberent, vel pectora rostro purgent, vel in arena ultra
<pb id="s106" n="77" TEIform="pb"/>
solitum sese concutiant, vel in principio pluviae locum opertum quaerant, imminentes imbres maximos praesagire, creditum est. <reg orig="Tempestivè" TEIform="reg">Tempestive</reg> serendum esse moneat, si pennas, cum deplumantur, ut ante hiemem solent, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> capite amittere coeperint; <reg orig="serotinè" TEIform="reg">serotine</reg>, si <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> posterioribus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> harum avium in cibis frequens et ab omnibus laudatur, signatarum inprimis. <reg orig="Ideò" TEIform="reg">Ideo</reg> hoc primum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 50.</hi></note> antiquis cenarum interdictis exceptum invenio iam lege C. Fannii, annis undecim ante tertium bellum Punicum, ne quid volucrum poneretur, praeter unam Gallinam, quae non esset altilis, quod deinde caput translatum, per omnes leges ambulavit. Inventumque diverticulum est in fraudem carum, Gallinaceos quoque pascendi lacte madidis cibis, <reg orig="multò" TEIform="reg">multo</reg> ita gratiores approbantur. Nec tamen in hoc mangonio quicquam totum placet. Pertinax <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Capitolin. in vita eius.</hi></note> Imperator lumbos amicis mittebat, et dorso laganis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athem. l. 14</hi></note> sunt similes. Messalinus Cotta cristas cum palmis pedum et Anseribus torrere, atque patinis condere reperit. Cerebrum assum cum pauco sale et pipere editur. Iecinora inter omnia edulia Cardanus celebrat. Ventriculus si concoquatur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. l. decib. boni et mali succi.</hi></note> <reg orig="uberrimè" TEIform="reg">uberrime</reg> nutrit. Intestina quae et Gigleria vocabantur, cum aliis quibusdam rebus incocta edebantur. Testes apud Bononienses Calend. Augusti comedere sollemne est. Uropygium inter militares cibos <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Gallis computatur. Erant <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. l. 3. de aliment.</hi></note> Galeni tempore, qui et sanguinem Gallinarum edebant. Apud Aegyptios <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Alpin. l. 3 de Medic. Aegypt. c. 16.</hi></note> nigrae arte <reg orig="certâ" TEIform="reg">certa</reg> saginatae in familiarisunt usu. Ius feminae in balneis potant, sic pingues evadunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Apparatum</hi> pullorum Conchialatorum, Parthicorum, Oxyzoniorum, laseratorum, cum cucurbitis elixatorum, Varrianorum, Frontonianorum, tractogalatorum, farsilium, leucozoniorum, et his similium, in Apicio vide, ex quo multa Aldrovandus desumpsit. Olim tamen qui morbo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Hippocr. l. de morbo sacro.</hi></note> sacro laborabant, Galli carnibus abstinebant. Britannis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Caesar l. 5. de bello Gallico.</hi></note> olim nefas Gallinam gustare, <reg orig="hodiè" TEIform="reg">hodie</reg> in Socotora insula eandem contingere, religio est.</p>
<p TEIform="p">De <hi rend="italic" TEIform="hi">Usu in Medicina</hi> quis unquam dubitaverit. Inde olim <reg orig="superstitiosè" TEIform="reg">superstitiose</reg> Aesculapio immolabantur, nec quisquam <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> est morbus cui depellendo non adhibeantur. Reperti qui exsorbili ovo ter quaterve excreverunt, si Brasavelo fides. Febrientibus albumen ovorum in aqua concussum exhibuit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Hippocr. l. 3. de morbis.</hi></note> Hippocrates. Testes in hectica <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Trallian. l. 12. c. 5.</hi></note> commendantur. Cerebrum Gallinarum in tremore et narium fluxu. Melancholicis Gallina nigra per medium dissecta <reg orig="benè" TEIform="reg">bene</reg> supra caput imponitur. Sunt qui Gallinae pennam in aceto intinctam ad somni profunditatem conferre tradunt. Ius Galli veteris Asthmaticis prodest. Stercus album Galli ad occultas anginas commendatur, et <reg orig="certò" TEIform="reg">certo</reg> vomitum educit, nec <reg orig="malè" TEIform="reg">male</reg> in colica exhibetur, et cum oleo et nitro mixtum clavos pedum sanat. Membrana ventriculo subdita gornu similis trita, stomachicis feliciter exhibetur. Iecur assatum Ilaeo resistit. Marcellus denique Empiricus prodidit, ossiculum extremum ex ala Gallinacea cochleari terebratum, nodisque septem litio ligatum, atque ita brachio vel cruri eius partis, quae inguina habet suspensum, iis mirabile remedium exhibere. Pro Colophone notandum est, quod Caelius Aurelianus reliquit, quendam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Gallo pugnante leviter laesum, in rabiem incidisse.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.02.02" n="2" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>AD ARTICULUM Primum.</head>
<div5 id="JoAF.02.01.02.02.01" n="1" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>APPENDIX I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Gallinarum ovis.</hi></head>
<p TEIform="p">DUpliciter Gallinam ova concipepere, <hi rend="italic" TEIform="hi">Per se</hi> nempe et <hi rend="italic" TEIform="hi">ex congressu,</hi> constans <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> veterum et recentiorum est sententia. Priori concipiuntur modo, quando mare absente, desiderio ipsius proiciunt intra sese <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aristot. H. A. l. 10.</hi></note> semen gallinae; sic, tamquam maris initum passae essent, praegnantes fiunt. Excitat ingentem in partibus genitalibus pruritum, seminantis materiae abundantia; quam mutua inter se libidinis imaginatio auget, sed et si tempore certo
<pb id="s107" n="78" TEIform="pb"/>
suaviter attrectentur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 2.</hi></note> idem motis attrectatione humoribus faciunt, ut haud <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg>; etiam pulvere concipere Plinius dixerit. Accedit ventorum Austrinor. Autumno et vere auxilium. His flantibus, aves multiparae loca ani per quae concipiunt, obvertunt, iis ad libidinem concitantur. Continuus caudae ut motus, semen quod copiosum, nec menstruorum discessio ulla, ad matricem attrahit. Hinc <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> vento concipi <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro R. R. l. 2. c. 1.</hi></note> aliquando creditum. Haec ova <foreign lang="GR" TEIform="foreign">o(penh/mia</foreign> seu subventanea et zephyria dicta sunt, ut <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 6. H. A. c. 2. Scalig. in l. 10. Aristot. Histor. animal. c. 6.</hi></note> cynosura et urina illa, quae aestate ab humore contento inutili generantur. Neque tamen <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> inania credas. Omnes enim partes habent, minora <foreign lang="GR" TEIform="foreign">goni/mois2</foreign>, liquidiora, minus suavia, et infecunda perse, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> superveniente Gallo fecundantur. Nec obest vel ex luteo in album mutatio, ut Aristoteles credidit, vel utriusque <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> membrana ambitus. Ex albumine enim pullus generatur; ova piscium iam exclusa, post <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> mare iniecto semine fecundantur, et ovum in matrice subventaneum, praeter testam et pellem completum, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> semine Galli fecundari, Albertus M???testatur. Quanto tempore maturescant, incertum: tardius propter caloris in semine penuriam, verisimile. Reliquias eorum quae è semine generata sunt esse, falsum. Nam in gallinarum et Anserum genere, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> novellis sine coitu edita, compertum est.</p>
<p TEIform="p">De <hi rend="italic" TEIform="hi">Ovis quae ex congressu</hi> sic habe. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 6. H. A. c. 2. Aldrov. Ornith. l. 14. c. 1.</hi></note> Postquam femina de superiore loco quae praecincturae seu septo transverso subest genituram excepit, formantur ex ca <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> facultate formatrice ibidem ova, quae spinae pedunculis adhaerent, exiguum <reg orig="tùm" TEIform="reg">tum</reg> <reg orig="primò" TEIform="reg">primo</reg> quiddam ut candidum videtur, et venulis distinctum, rubrum dein et sanguineum, luteum, et flavum totum tandem. Mox de spina in intestini uterini principium decidua et ad primos uteri loculos transmissa continuato congressu eo citius quo iste frequentior augescunt, et albugo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> croceo secernitur. Tum in secundos loculos detrusa, iustam molem acquirunt, et luteum, albumine involvitur. Deveniunt tandem in tertiam cellulam, in qua testae natura duritiem largitur, eam tamen, ut mollia adhuc exeant, nec nutritio, quae per eadem fit, impediatur. Sic vitello et albugini constantia, (gallatura seu sperma Galli, si Alberto et Aldrovando credimus, per totum albumen, usque ad vitellum pertingit, huic versus partem ovi acutiorem infigitur. Decimo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> coitu die perfecta, trib. tunicis, quarum una vitellum ambit, altera tamquam pia mater albumen complectitur, tertia inter quam et illam humor crudus nascitur, et dum formatur fetus excernitur, testae adhaerens, durae meningis locum implet; intus instructa, mollia, ne dolorem pariant, latiore parte, ut mollius deponantur, et quia a cutior adhaeret, <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> postrema exit, egrediuntur, ac refrigerata, evaporato humore qui exiguus, relictaque portione terrea, iustam duritiem, sed acuta parte, qua pullus exit, et ubi grandinem generationi inutilem, qui non cernitur nisi fracto putamine, et iniecta parte lutei infra, Aristoteles ponit, exactiorem, servata <reg orig="suâ" TEIform="reg">sua</reg> figura, acquirunt. Poni <reg orig="cofnectâ" TEIform="reg">cofnecta</reg> <reg orig="brumâ" TEIform="reg">bruma</reg> incipiunt. Circa Calendas Ianuarii etiam locis tepidioribus ac fecundissimis. Optima fetura ante aequinoctium vernum editur, post solstitium nata, magnitudinem non implent, tantoque minus, quanto serius provenere. Parituras se singultu <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columella de R. R.</hi></note> produnt; eodem, peperisse testantur, facilius, si festucam ore apprehensam dorso imposuerint, si <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in Ixenticis.</hi></note> Oppiano credendum, libentius, si iam prius ovum in nido conspexerint sine dolore, vel exinde <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> testa membrana mollis fuerit, egresso demum induretur, colligas.</p>
<p TEIform="p">Numerus pro aetatis ratione variat, quae multa pariunt, bis in die ponunt, sed hyperinae evadunt, et <reg orig="citò" TEIform="reg">cito</reg> commoriuntur. Sunt qui quasdam noctu tenera, et nisi ad magnam diei partem, dura, eniti credunt, tenera edituras, dura, si aliquot horis antelucanis lumen viderint, ut sub ortum solis ponere cogantur, et salis supponatur paululum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Monstrosa</hi> interdum circa ea accidere certum. Vidit Aldrovandus cuius
<pb id="s108" n="79" TEIform="pb"/>
putamen punctis et lineis sanguineis conspersum. Uterum laesum vix dixerim. Sanguinem quo uteri interdum turgent venae transsudasse verisimile est. Vidit et Albertus totum sphaericum, duabus testis inclusum, absque ullo vitello, cum albumine aquoso tenui, et altero intra interiorem testam. Dantur et sine testa tam hypenemia quam vera: <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> illa aquosa sint, et exiguo, si humidus Gallinis cibus apponatur, calore dotentur: his propter ictum, vel ex multitudine compressionem tale quid accidat, si Nicandri opinioni standum est. Nec inter rara trilecitha, id est triplicis vitelli habentur; illaque plaerumque in medio testae cavitatem habere Elluchasis prodidit. Vidit et Gesnerus aliquando cuius putamen, ab altera parte extrema, in angustum velut collum instar cucurbitae se colligebat. Unum sphaericum ad columbarum vix accedens: alterum anserino haud minus, plicis rugisque insigne in Aldrovandi Musaeo reservabatur. <reg orig="Ceterùm" TEIform="reg">Ceterum</reg> <hi rend="italic" TEIform="hi">ponatve et Gallus ova</hi> inter doctos quaeritur. Nonnulli decrepitum et ad coitum ineptum, septimo, nono, aut ad summum decimoquarto aetatis anno, pro virium vel imbecillitate vel robore ponere aiunt. Ortum id putrefacto intus semini debet; vel ex humorum colluvio conflatur. Editur sub caniculae exortum, quod tunc <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> ab ambientis calore expultrix languida in alite decrepita iuvetur. Visum in Imperati Musaeo oblongum, ab Aldrovando rotundum, colore <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> luteo, buxeo, flavescente, lurido, sed et quoddam ruptum, vitello <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> carere dixisses. Quin et Lemnius Zirizaeae duos annosos Gallos non tantum ovis incubasse, sed et <reg orig="aegrè" TEIform="reg">aegre</reg> fustibus ab illo opere abigi potuisse, reliquit. Confracta tandem ova, et strangulatus <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> civibus Gallus, quod, ne Basiliscus excluderetur, metuerent. Et haec est quorundam opinio. Ovo simile aliquid ex conglobata intus putri concretione, in ultimo senio, cum non amplius coit, concipere, verisimilius est: At ovum cum testa non magis excludere potest, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> vir fetum, cum parere non didicerit. Basiliscum ex eo produci inprimis si rubeta incubaverit, nugae, <reg orig="testâ" TEIform="reg">testa</reg> carere, et <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> durae pellis esse, ut fortissimis ictibus resistat, fabulosum.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.02.02.02" n="2" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>APPENDIX II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Generatione Pullorum.</hi></head>
<p TEIform="p"><reg orig="ABsolutâ" TEIform="reg">ABsoluta</reg> Ovorum historia, de generatione pullorum aliquid nobis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 3. de Gener. c. 2. Hippocrat. de Natura pueri.</hi></note> dicendum est. Horum <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> principium veteres Graeci, et inter eos Alcmaeon Crotoniates, et Hippocrates Cous in vitellum; nutrimentum in albumen coniecere. Recentiorib. contrarium sentire placuit. Ex albo liquore ovi corporatur animal. vitellus alimento destinatus est, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kai\ pi=s2 a)/ei s1unistame/nois2 tw=n mori/wn enteu=qen h( au)/chs1is2</foreign>, inde membris subinde constituendis incrementum administratur. Et <reg orig="certè" TEIform="reg">certe</reg> pullo iam constituto saepe vitelli pars exstat, et cum albumen <foreign lang="GR" TEIform="foreign">pnrou/menon</foreign>, <hi rend="italic" TEIform="hi">ignitum,</hi> quod incubatione fit et fotu, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">s2e/reon</foreign> <hi rend="italic" TEIform="hi">solidum</hi> fiat; luteum <foreign lang="GR" TEIform="foreign">en toi=s2 pa/gois2 ph/gnutai, qermaiw/menon u(grai/netai</foreign>, <hi rend="italic" TEIform="hi">gelu duratur et coit, calore humescit.</hi> Excluduntur incubatu, vel <foreign lang="GR" TEIform="foreign">a)uto/mata</foreign> in terra. Nam in Aegypto et defodiuntur in fimo terra obruto, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 3.</hi></note> et turmatim fornacibus Cairinis exclusi prodeunt. Syracusis, potatorem quendam ovis sub storea humo stratis tamdiu potare numquam opera intermissa solitum fuisse dum excluderentur, proditum est. Liviam ovum in sinu exclusisse, apud Plinium legitur; et vas in quo absque Gallinae opera excluderentur, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Porta descripsit. Oblonga et acuta excludunt feminam, obtusa rotundaque ab ea parte quae acutior esse solet marem. Incerto id argumento ab Aristotele proditum, contrarium apud Columellam legimus. Diester septem exclusioni adscripsit Philosophus, minuuntur, si tepidus <reg orig="aêr" TEIform="reg">aer</reg> accesserit, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">h( pe/yis2 qermo/ths2 tis2</foreign>. Concoctio calor quidam est, sed et depravantur aliquando nimio, et urina evadunt, <foreign lang="GR" TEIform="foreign">w(=sper oi( o)/noi en toi=s2 a)lsti/ois2 o)cun/ontai, a)nhtrepome/nhs2 th=s2 i(duo/s2</foreign>, quemadmodum vina faece subversa in calore acescunt.
<pb id="s109" n="80" TEIform="pb"/>
Formationem, et quomodo alimentum pullus factus assumat, <reg orig="diligentissimè" TEIform="reg">diligentissime</reg> exposuit Aristoteles; hunc Aldrovandus secutus, sequentia nobis reliquit, quae ipsius verbis proponemus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Secundo</hi> inquit ab incubatu die, luteum observavi deferri ad cacumen, aliquo pacto alteratum, et in medio quasi subalbidum: cuius rei inprimis Aristoteles non meminit. In aliqua <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> parte albuminis, quae pariter erat alterata, semen Galli apparebat, quod tres illas videbatur obtinere qualitates, quales iam ante diximus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tertia</hi> die ablato putamine in parte ovi obtusa, vidi albumen, et reliquam substantiae ovi partem in superiori putamine separatam. Recesserat autem albumen aliquantulum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> putamine, quemadmodum fieri videmus in ovis omnib., quae minus recentia sunt. Hinc Plinius ova schista appellat tota lutea, quae triduo incubatu tolluntur. Vocat autem <hi rend="italic" TEIform="hi">Schista,</hi> teste Hermolao, quia dividantur, et discedebat vitellus <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> candido. Videbam item <reg orig="manifestè" TEIform="reg">manifeste</reg> admodum membranas illas tres quas ovis inesse ex Alberto dixi, et ex Aristotele etiam colligitur: nequeverum est, quod secunda earum sit recenter genita. Si enim illud ita esset, minime in ovis nondum incubatis conspiceretur. Inest autem et his, ut etiam vidi, sed albior in incubatis caloris causa. Eadem die vitellus videbatur versus ovi partem acutam: atque hoc est, quod dicebat Philosophus. Effertur perid tempus luteus humor ad cacumen, ubi est ovi principium, nam ibi est maior calor, et vis spermatis. Apparebat etiam in albumine exiguum velut punctum saliens, estque illud quod Philosophus cor statuit. Ex eo vero evidenter admodum videbam enasci venae trunculum, et ab hoc duos alios ramulos proficisci, qui meatus illi fuerint sanguiferi, quos ad utramque tunicam ambientem vitellum, et albumen protendi ille dixerat. Sum autem omnino eius sententiae, ut eiusmodi vias credam esse venosas, ac pulsatiles, sanguinemque in iis contineri puriorem, prin cipalium membrorum generationi, iecoris <reg orig="nempè" TEIform="reg">nempe</reg>, et pulmonis, similiumque idoneum: adeo ut <reg orig="rectè" TEIform="reg">recte</reg> dixerit Philosophus, tertia die signa apparere, an ova fecunda sint futura: licet eiusmodi observatio in maiorum avium, utpote Cycnorum, Anserum, acid genus aliarum ovis locum minime habeat. In eiusmodi enim, ut idem Philosophus testis est, paulo tardius ea signa apparent. <hi rend="italic" TEIform="hi">Luarta</hi> die bina videbantur puncta, et quodlibet eorum sese movebat: quae haud dubio cor, et iecur fuerint, q~ viscera in ovis triduo incubatis idem dixit. Apparebant item duo alia puncta nigricantia, nempe oculi: et iam luteum <reg orig="manifestè" TEIform="reg">manifeste</reg> ad acutam ovi partem, ubi maior calor est, et spermatis vis sese receperat. Trahitur autem <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> spermate illud pro carnis generatione, ut in omnibus animantib. fit, quae sibi simile generant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Luinta</hi> die non amplius punctum illud, quod cor esse diximus, extra videbatur moveri, sed obtegi, ac cooperiri, et duo illi meatus venosi evidentiores conspiciebantur, alter vero maior altero: nec verum est, quod Albertus scripsit, apparere in tunica illa, quae albumen includit: nisi forte id de tertia tunica, seu secundaria dixerit, cui evidenter venae insunt, nam alioqui in illa nullius venae vestigium inerat. Harum venarum insita vi reliqua albuminis portio quasi in palearum colorem immutatur. Videbantur etiam ramuli ad locum tendere, in quo caput formatur, eo scilicet puriorem materiam, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> qua caput, ac in eo cerebrum fiat, una cum virtute formatrice deferentur: Erat autem capitis fabrica valde rudis adhuc ac informis: oculi vero conspectiores, atque erui quasi magnitudine. <hi rend="italic" TEIform="hi">Sequenti dein die</hi> ablato superiori partis obtusae putamine, eiectisque duabus prioribus tunicis, tertia evidenter cernebatur venulis referta: de hac locutum fuisse Philosophum arbitror cum inquit: Membrana etiam fibris distincta sanguineis: atque haec meo iudicio secundina dici potest. Dein inter hanc, et quartam membranam, quae fetum involvebat, humor erat aquosus: quem autumno serosam albuminis partem esse, quae post natum fetum superest, tamquam ad
<pb id="s110" n="81" TEIform="pb"/>
generationem inepta. Eam vero membranam innuere videtur Aristoteles <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> meatibus illis venarum ortum ducere, quatenus scilicet vi sibrarum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> venoso illo meatu ortarum in palearum, vel sanguineum colorem immutatur. Cernebatur deinde totus fetus moveri, et oculi iam maiores erant, quam in praeterita die: at partes inferiores, thorax nempe, venter, et pedes, erant valde imperfectae, nec discerni adhuc poterant, et rostrum erat muccosum: ut <reg orig="rectè" TEIform="reg">recte</reg> dixerit Aristoteles: pars inferior corporis nullo membro <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> superiori distingui inter initia cernitur. Caput denique tota inferiori corporis parte maius erat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Septima die</hi> aperta quarta tunica fetum conspeximus parvum adhuc, ac indist inctum cum oculis tamen magnis, triplicique in illis humore, crystallino nempe, vitreo et aqueo. Aperto capite iam cerebrum <reg orig="apertè" TEIform="reg">aperte</reg> cernebatur, minus <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> reliquae partes. Unde dicebat Philosophus. Paulo post (intelligit meo iudicio diem quintam usque ad nonam <reg orig="inclusivè" TEIform="reg">inclusive</reg>) et corpus iam pulli discernitur, exiguum admodum primum, et candidum, conspicuum capite, et maxime oculis inflatis, quibus ita permanet diu, uti nos conspeximus: et sero, inquit, decrescunt oculi, et se ad ratam proportionem contrahunt; quod quidem verissimum est: siquidem in quarta decima, aut quinta decima die aliquantum resident diminuti propter caloris digestionem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Octava</hi> rursus <hi rend="italic" TEIform="hi">die</hi> oculi maiores adhuc videbantur, utpote ciceris fere magnitudine. Totum corpus tunc sese velociter movebat, et iam crura, et alae <reg orig="distinctè" TEIform="reg">distincte</reg> cerni incipiebant. Rostrum tamen interim muccosum adhuc erat. Sed <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> quispiam quaerat, cur prius superiores, quam inferiores partes in eiusmodi formatione appareant: cui responsum velim, virtutem, seu facultatem formatricem in superioribus magis quam in inferioribus vigere, quod spiritales sint, et per consequens plus caloris obtineant. Ceterum isthaec omnia, quae hac die videbam, <hi rend="italic" TEIform="hi">sequenti</hi> manifestiora apparebant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Decima die</hi> non amplius caput toto corpore maius erat, magnum tamen, ut in infantibus etiam videmus: magnitudinis autem causa est humidislima cerebri constitutio. Quod vero Aristoteles dicit oculos fabis maiores esse, id profecto minime verum est, si de vulgaribus nostris fabis locutus fuerit, cum <reg orig="alioquí" TEIform="reg">alioqui</reg> ervi, vel ciceris albi, magnitudinem non excederent: atque hinc etiam non absurde quispiam colligat fabas antiquorum fuisse rotundas, quales araci sunt, quem ideo fabam veterum quidam existimant. Neque etiam verum est: quod tradit; tunc scilicet oculos pupillis adhuc carere. Etenim hae non tantum hac die apparebant, sed duabus etiam praecedentibus, una <reg orig="cùm" TEIform="reg">cum</reg> omnibus partibus ac humoribus. Quod vero ait, detracta cute nihil solidi videri, sed humorem tantum candidum; rigidum, et refulgentem ad lucem; nec quicquam aliud, id de crystallino humore mihi dixisse videtur, qui tamen haud solus apparebat, sed vitreus quoque et albugineus, unde non parum hallucinatus videri potest Philosophus, uti etiam Albertus, qui eo tempore nil duri, et glandulosi in iis reperiri existimat, cum crystallinus humor solidus sit, ac quam maxime conspicuus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Eadem</hi> item <hi rend="italic" TEIform="hi">die</hi> vidi omnia viscera, nempe cor, iecur, pulmonem. Cor autem, et iecur erant albicantis coloris: et cordis motus non solum apparebat, antequam fetum aperirem, sed iam secto etiam thorace moveri videbatur. Erat autem pullus involutus quartae illi membranae plurimis venis refertae, ne in humore iaceret. Cernebam etiam vasa umbilicalia prope anum ad umbilicum deferri, ibique inseri, ut cibum per illum petat fetus. Vidi denique, quod Aristoteles non advertit, in dorso prope uropygium pe~narum principia nigricantia menti humani cuti non absimilia, cui pili abrasi sint. <hi rend="italic" TEIform="hi">Die subsequenti</hi> haec omnia erant manifestiora, et in superioris rostelli extremitate erat quid albidi: cartilagineum, et subduriusculum, quod rursus die decimatertia magis erat conspicuum. Erat autem rotundum milii grano haud absimile. Sagacissima rerum parens natura id ibi fabricasse videtur,
<pb id="s111" n="82" TEIform="pb"/>
utimpediat, ne rostello suo vel venulas, vel membranulas, vel alias quascumque tenerrimas particulas pertundat. Aiunt mulierculae, pullos iam natos cibum capere non posse nisi prius id auferatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Decimaquarta</hi> die pullus iam totus plumescebat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Decimaquinta</hi> in digitis ungues albicantes apparebant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Die vero decimasexta</hi> ovum aperire placuit in opposita parte, ubi nativa tunica, sed unica tantummodo apparebat, eaque alba. Alteram enim quam in altera parte semper videram, hic observare minime datum est. Itaque dubitabam an ea rantum pro albuminis tutela nata sit, cum scilicet ovum non sit recens, vel ad pulli defensionem in ovo incubato. Nam in dies illa magis magisque decidere videtur, et fetum sequi, qui sui gravitate deorsum decidit. Aristoteles etiam unicam tantum esse eiusmodi tunicam his verbis innuere videtur. Sunt, in quit, quandoque locata ova hoc ordine, prima postremaque ad testam ovi membrana posita est, non testae ipsius nativa, sed altera illi subiecta: liquor in ea candidus est, quasi diceret, omnes partes in ovo locatae sunt hoc ordine: nempe prima, postremaque ad testam ovi membrana posita est. Intelligit meo iudicio per primam, et postremam membranam, eas membranas recens in incubato ovo genitas, eas videlicet, quas aliquoties appellavi tertiam secundinam, et quartam, quam involventem fetum dixi. Nam cum dicit testae nativam non esse, ostendit nec primam, nec secundam esse, quae ab altera ovi parte reperitur. Videtur igitur excludere hanc nativam sive primam, vel secundam, et intelligere tertiam, quam secundinam saepe vocavi. Cum <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> dicit, sed altera illi subiecta, intelligit eandem, secundinam nempe testae subiectam, quod vel ex hoc <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> liquet, quod candidum in ea liquorem inesse dicat. Is enim, ut supra ostendi, inter tertiam et quartam continetur. Hinc manifesto errore Suessanus convincitur, qui ex Ephesio per primam interpretatur eam, quae testae adhaeret, per postremam vero, quae albumini. Quae omnia <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nobis observata quottidie in sequentibus diebus evidentiora, utpote in perfectissimo pullo apparebant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Die vero vigesima</hi> pullus putamine <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> parente Gallina ablato hora vigesima secunda sua sponte exivit. Post exclusionem reperiri in putamine tunicas duas albas nativas una cum duobus aliis in incubatu genitis secundina nempe, et quae fetum ipsum involverat, in qua excrementum adhuc inerat subalbidum. Evidenter adhuc apparebant in pullo tria illa <hi rend="italic" TEIform="hi">vasa umbilic alia,</hi> duae scilicet arteriae, et vena una, et orificium umbilici valde erat contractum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vena</hi> veroiecori per alium rarum, qui <reg orig="rectà" TEIform="reg">recta</reg> ad illud tendebat, inseri videbatur. Mirum autem erat, quod extra id nihil lutei appareret, cum tamen in cavitate abdominis, ubi intestina sunt, prope anum pullus per umbilicum totum fere id absorbuerat, simul cum quinta tunica, quae id involverat. Tanta autem ibi lutei inerat copia, ut vix duplo plus sit in ovo nondum incubato. Aristoteles etiam scripsit, decima ab ortu die, si alvus abscindatur, aliquid adhuc lutei in ea conspici. Sed consideratione inprimis dignum est, quomodo eiusmodi membrana, quam una cum vitello <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pullo absumi diximus, post eiciatur. Videtur autem dicendum, quod per eandem viam, umbilicum videlicet, regredi debeat, vel per anum, quod potius credo. Tunicae huic duo vasa implantantur, quorum unum arteriam esse, et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> corde proficisci, pulsus indicat: alterum vena est, deferturque adintestina, lutei videlicet vehiculum: Hepar erat coloris admodum lutei, forte quod ex luteo per venas attracto nutriatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Hactenus Aldrovandus.</hi> Auxit naturae dotes ingenium. Feminas habebis si <reg orig="lunâ" TEIform="reg">luna</reg> <reg orig="plenâ" TEIform="reg">plena</reg> nata, <reg orig="eâdem" TEIform="reg">eadem</reg> supposueris. Eo colore nascentur, quo tincta ova fuerint, pulcherrimi excludentur, si cum Palumbi mare Gallina creverit, et ne de monstrosis laboremus, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Iohanne Baptista Porta absque causa provisum est. Solent in partu numeroso <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> conceptus cohaereant saepe monstra nasci; necvel geminas vel quadrupedes pullos, nulla sectis membranae vitellis, vidisse, rarum est.</p>
<pb id="s112" n="30" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus Iurcicus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Iurcica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus Persicus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Persica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Indica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus Indicus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus Indicus. mirabilis.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Guinea.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Capo. Kappaun.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina lanigera.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus palustris. murhan.</hi></head></figure></p>
</div5>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.02.03" n="3" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<pb id="s113" n="83" TEIform="pb"/>
<head>ARTICULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Gallis Gallinaceis et Gallinis in specie.</hi></head>
<div5 id="JoAF.02.01.02.03.01" n="1" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Gallinis Patavinis, Pumilione, et aliis quibusdam monstrosis.</hi></head>
<p TEIform="p">HActenus de Gallis et Gallinaceis; in specie occurrunt nobis Gallinae, Pumilio, Patavinae, Gallinae Turcicae, Persicae, Galli Scotici silvestres, Palustres, Galli et Gallinae Indicae, Gvine enses, Capi. Gallina PUMILIO seu Nana, quam Aldrovandus describit, erat <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> tota nigra. Maiores alarum pennae in extremitatibus candicabant. Maculis in collo mediam lunam aemulantibus ornabantur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculos</hi> macula sublutescentis coloris rotunda ambiebat. Caput erat citratum, Paleae et crista intensius rubebant. Ungues <reg orig="impensè" TEIform="reg">impense</reg> candicabant.</p>
<p TEIform="p">Ex PATAVINIS Gallina tota ex nigro virescebat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cristam</hi> gerebat exiguam coloris vix rubri. Pellicula quam <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> aurium foramina obtinent, albebat. Mas quinque duntaxat coloribus ornabatur, nigro, albo, viridi rubeo et luteo. Corpore erat ater, caput cirrhatum, cirrhi radices erant albae, rostro et pedibus luteis. Visa aliquando Gallina tota candida, cristata, visa et alia in lapideam substantiam inter parietes co~versa, caudiculis suis absque pennis histricis instar horrida. Dantur et pedibus pennatis seu hirsutis quarum descriptionem apud Aldrovandum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldr. l. 14. Ornit. c. 5.</hi></note> vide. Cristam Gallus habebat duplicem non admodum magnam. Visi aliquando et monstrosi. Tacebo gallinam quae tres pedes, tertium <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> anum enascentem habebat, pullum, qui totidem instructus, tertium velut ex Uropygio enatum ostentabat. Nihil vel de eo dicam, cui <reg orig="pesè" TEIform="reg">pese</reg> podice natus, quinque digitis instructus, visebatur, vel cui seu quatuor, priores imperfecti et pallidi; perfecti et lutei posteriores, seu quinque erant, vel de eo pullo cui quatuor alae erant: non tantum contrarium alarum pennae situm; sed et cervicis plumulas caput versus cirri instar erectas. Tagliaferus Medicus observavit in quodam. At qui in aula Hetruriae Ducis visebatur Gallus, habebat caput et paleas ex plumis militum, conos quibus galeas exornant aemulantibus duos in fronte pennarum calamos velut duo cornua surrectos; totidem ab utraque rostri <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> nares parte, qui in extremitate plumas tenuissimas setarum instar edebant, unum in cervice, qui <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> principio <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> eiusmodi setis ornabatur. Pennae veluti squamas toto corpore aemulabantur. <reg orig="Propè" TEIform="reg">Prope</reg> Uropygium qua cauda exit tuberculum rotundum et subalbidum visebatur. Cauda carnosa, pilis nuda, in extremitate floccum album habens propendebat. Tibiae velut ocreis in duebantur.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.02.03.02" n="2" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Gallinis Turcicis, Persicis, Gallo Scotico Silvestri et Pallustribus.</hi></head>
<p TEIform="p">TURCICUS Gallus, quem Aldrovandus describit corpore erat candicante. Alis et alvo nigris. Cauda partim viridi partim nigra. Tibiis et pedibus subcaeruleis. Toto corpore, <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> argenteis, <reg orig="modò" TEIform="reg">modo</reg> aureis lineis variegato. Gallina tota erat alba, maculis ubique nigris conspersa, pedib. subcaeruleis. Visa et alia cum pedib. caeruleis ex albo et nigro maculata. Post carneam cristam, aliam ex pennis albis Alaudae instar habebat, ut in icone expressum est.</p>
<p TEIform="p">PERSICUS cristam veluti caudam obtinebat, pedes cinereos, ipse totus niger erat. Gallinae totae coloris ferruginei visuntur.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallus SCOTICUS</hi> silvestris Phasiano carne ac magnitudine est similimus, sed <reg orig="nigrâ" TEIform="reg">nigra</reg> <reg orig="plumâ" TEIform="reg">pluma</reg>, rubentibus admodum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Boeth. in descript. Scotiae.</hi></note> palbebris. Mas collo, pectore, alis, coxisque punctis rubicundis
<pb id="s114" n="84" TEIform="pb"/>
aspersus est; feminam leucophaeam, maculae nigrae variant, supercilia et barbulae in utroque sexu maculis nigris asperguntur. Similis est huic ille quem Turnerus Morhenam vocat. Mas enim totus splendescentis est nigredinis, eam caudae partem, quae podicem tegit, quaeque alba est si exceperis. Caput ruber sed corneus cirrhus tegit, et circa genas duo veluti lobi rubri et carnei. Femina tota maculis distincta est, et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Perdice nisi maior esset, et ruffa, magis <reg orig="aegrè" TEIform="reg">aegre</reg> dignoscitur. Degunt in desertis, et erica consitis locis. Granis, et summis erucae germinibus, vescuntur.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallo PALUSTRI</hi> corpus est subruffum aut sufflavum, punctis nigricantibus undique distinguitur. An idem sit cum illo qui frumento abstinet, et enascentibus minutis que Cytisi foliis vescitur, ut Boethius prodidit, dubito.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.02.03.03" n="3" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Gallinaceis et Gallinis Indicis.</hi></head>
<p TEIform="p">GAllum INDICUM duplicem nobis Aldrovandus exhibet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Primus</hi> est auritus, tridactylos, nulli volucrum generi pulchritudine inferior. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> illi in superiore parte aduncum, totum rubrum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput, pectus,</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">venter</hi> integer colore roseo diluto, qui in pectore maculis sub roseis dilutiorib. exiguis, in ventre <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> maioribus, quas alba linea transcurrit, insigniuntur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cristas</hi> habebat duas, carneam unam, quae <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> rostrum est, inter quam et rostrum superius, macula oblonga caerulea est: alteram pennis luteis <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> primam cristam parvis, mox maiorib. quae sursum <reg orig="primò" TEIform="reg">primo</reg> ascendunt, mox descendunt deorsum, constantem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> eundem <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> qui in homine est prae se ferebant situm, oblongum scilicet, in cuius medio illi positi. <hi rend="italic" TEIform="hi">Aures</hi> habebat erectas asininis non absimiles. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alas</hi> admodum diversi coloris. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudam</hi> duplicem. Priorem exiguam, quinque pennis ruberrimis constantem. Aliam novem longissimis, diversum colorem obtinentibus. De <hi rend="italic" TEIform="hi">collo</hi> superiori et Uropygio pennae caeruleae albis calamis ornatae dependent. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alterum</hi> simpliciter Indicum idem nominat. Coloris toto corpore erat aterrimi. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostro</hi> superiore adunco, utroque caput versus luteo, cetera atro. Ubi foramina narium aliis, ibi rotundum quid et luteum cerasi magnitudine conspiciebatur. Cristae loco cirros gerebat. Cauda et calcaribus carebat. Tibiae pedesque tabellis albicantibus praediti erant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Gallinas INDICAS,</hi> tres idem exhibet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Primam</hi> colore corporis fuso. Capite cirrhato, rostro in medio tuberoso, albicante, nigris maculis insignito. Coxis ex ferrugineo lutescentibus. Cauda nulla. Uropygio, simiae instar, nudo. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alteram</hi> corpore <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rostro ad caudae extremitatem exiguo, ad caeruleum vergente, rostro recurvo et rubicundo. Cauda longa, ut in Pica extensa, candida, et lineis nigris conspersa; quaeque in fronte tuberculum magnum, <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg> ficus, coloris <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> caerulei gerebat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tertiam</hi> colore fusco, in collo et alis ad cinereum vergente, rostro rubicundo, sed non adunco, tuberculum simile in fronte gerentem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Numidica</hi> dicebatur.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.02.03.04" n="4" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Gallinis Gvineis.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellonius l. 5. de Avib. c. 9.</hi></note> GAllinae Gvineae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> regione ita dictae, Perdices Terrae novae quoque dicuntur. Corpulentia vix nostrates Gallinas superant, iisdemque quoad mores et vocem <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> similes sunt. Peculiare ipsis acervum quendam pilorum supra caput obtinere, sed qui in anteriori parte reflectuntur, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> prima vertebra aut osse colli procedendo per posteriorem capitis partem. Gallum Mauritanum ita Gesnerus ex Caio descripsit. Pulcherrima inquit avis est, magnitudine corporis <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg>, rostro et pede Phasiano similis, vertice corneo in apicem corneum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> posteriori parte praecipitem, in anteriori leniter acclivem elevato, armatus. Eum natura videtur inferiori capitis parti tribus veluti laciniis se promittentibus committere atque deligare: inter</p>
<pb id="s115" n="31" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallinae aquaticae.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Fulica. Wasser hun.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Chloropos Gallinula.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Ispida. Eiisvogel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina hiipoleucos.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Eriithropus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Scolopax sive Gallinago. Schnepf.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallinula terrestris.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Scolopax seu Gallinago minor. Harschnepf.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Rusticula siiluatica. Walfschnepf.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Eriithra.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Rhodopes.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina Sorica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Gallina. Ochra.</hi></head></figure></p>
<pb id="s116" n="85" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">oculum et aurem utrinque una omnibus eiusdem cum vertice coloris: ita ut insideat capiti co modo quo Ducalis pileus Duci Veneto, si quodiam adversum est aversum fieret. Rugosus is est inferius per circuitum; <reg orig="quâ" TEIform="reg">qua</reg> se attollit in directum in summo collo ad occipitium, nascuntur erecti quidam atque nigri pili in contrarium versi. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> toti nigri, <reg orig="aequè" TEIform="reg">aeque</reg> et in orbem palpebrae et cilia. Si maculam in summa et posteriori parte supercilii utriusque demas. Imum <hi rend="italic" TEIform="hi">caput</hi> per longitudinem utrinque caro quaedam callosa colore sanguineo occupat, quae ne propendent veluti palea, ut replicaretur, natura voluit, et averso ductu in duos processus acutos <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> capite liberos finiret. Ex hac carne attollunt se utrinque carunculae, quib. nares in ambitu vestiuntur, et caput in anteriori parte <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> cetero rostro pallido separatur. Harum ad rostrum margines inferiores, replicantur leviter sub utraque nare. Quod inter verticem et carnem est <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> dextra et sinistra parte, <reg orig="squamosâ" TEIform="reg">squamosa</reg> duplici incisura notatae: in posteriori nulla sed laeves, et veluti punctis quibusdam sui coloris respersae. Color illi in faucibus <reg orig="exquisitè" TEIform="reg">exquisite</reg> est purpureus: in cetero corpore per summa contuenti, qualis consurgit, si album et nigrum pollinem, utcumque tenuiter tritum, colori fusco rarius aspergas, nec tamen commiscens. Tali colori maculae ovales aut rotundae per totum corpus inesse visuntur, per summa maiores per ima minores comprehensae intervallis linearum, ut apparet in plumarum compositione naturali, qua se mutuo intersecant obliquo hinc inde ductu per summa tantum corporis, non item per ima. Id non ex toto corpore solum deprehendes, sed ex singulis avulsis pennis. Superiores enim obliquis lineis se intersecantibus, aut si mavis, orbiculis quibusdam ex albo et nigro, ut dixi polline confectis, et per extremitatem co~iunctis; ut in favis aut retibus, maculas ovales aut rotundas, in spatiis fuscis comprehendunt, inferiores non item. Utraeque tamen simili lege positae sunt. Nam in aliis plumis ordine ita iunctae sunt, ut <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> triangulos acutos faciant; in aliis ut ovalem figuram repraesentent, etc. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> illis divisus sibilus non sonorior, nec voce Coturnicis maior. similem Gallinis communibus scribit Bellonius. Fecundae sunt, et in nutriendis pullis sedulae.</p>
</div5>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.02.04" n="4" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Capo.</hi></head>
<p TEIform="p">CAporum tot sunt genera quot Gallorum, et sola castratione ab his differunt. Capitis tamen iuba maior est <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> Gallis, caudae pennae longiores sunt, et calcaria in maiorem mollem excrescunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> etiam magis demissa et rauca. Scaliger unum insigni magnitudine, perpetuum convivam habuit, qui cum ater fuisset totus, anno quarto evasit candidus, quamquam erant alii quibus nulla pluma nigra <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 50. Varro de R. R. l. 1. c. 2 Plin. H. N. l. 10. c. 21. Columella. R. R. l. 8. cap. 2.</hi></note> fuerat. Duobus olim <hi rend="italic" TEIform="hi">castrabantur</hi> modis, lumbis nempe adustis candente ferro, aut calcaribus ad infima crura usque. <reg orig="Hodiè" TEIform="reg">Hodie</reg> vulnere tanto quantum digito superius lumbos subsepto, ubi testes adhaerent immittendo sufficit, inflicto, testiculi per posteriora evelluntnr. Mori interdum contingit, si erratum fuerit: et Gallum <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> castratione ita intumuisse Aldrovandus observavit, ut pellis digitis pulsata, tympani bellici instar sonum ederet. Brevi quidam <hi rend="italic" TEIform="hi">pinguescere</hi> scribunt, si cerevisiam aquae loco apposueris.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus in cibo</hi> multus est. Optimum enim sunt nutrimentum et perfectum generant sanguinem, ut omnium avium laudes quantum ad obsonia pertinent, una caro Gallinacea, cuius patina stomachum iuvat, pectus lenit, vocem sonoram facit, corpus obesat, Platina comprehendat. <reg orig="Maximè" TEIform="reg">Maxime</reg> circa sex, septem, vel octo mensium aetatem probantur. In <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina</hi> ius caponum ad virium restaurationem commendatur. Quidam ossa crurum medicamentis ad alba mulierum menstrua, immiscent. Alii Fistulae indolenti pelliculam ventriculi interiorem, in sole torrefactam, et in pulverem redactam inspergunt. Graeci asserunt, fabae semina caporum sanguine macerata, ab adversantibus herbis immunia fore;
<pb id="s117" n="86" TEIform="pb"/>
et si pridie <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> seruntur aquae simplici infusa fuerint, citius nascituras; sin nitrata difficilimam coctionem non habituras.</p>
</div4>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.01.03" n="3" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Avibus, quae se pulverant simul et lavant.</hi></head>
<div4 id="JoAF.02.01.03.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Columbis.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro l. 3. de re rust.</hi></note> AVes, quas Latini Columbas, seu quod in culminibus villarum degere soleant; seu quod bibentes rostrum aquae diutius immergant, ut Hermolao videtur. (<foreign lang="GR" TEIform="foreign">kolumba=n</foreign> Urinare est<hi rend="italic" TEIform="hi">)</hi> seu <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> lumbos frequenter colant, ut Alberto M. placet, dicunt, Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">periste/rai</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">periste/roi, pe/leiai</foreign> aliquando <foreign lang="GR" TEIform="foreign">trhrw=nes pelh=res2</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">e)/uripoi</foreign> apud Homerum, Hesychium, Phavorinum et alios dicuntur. Descriptionem non est, quod apponamus. Proprium omnib. utraque connivere <reg orig="palpebrâ" TEIform="reg">palpebra</reg>. Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 2. de partib. Anim. c. 13.</hi></note> pedibus et unguibus cucullum repraesentare dixit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Internas</hi> si spectes <hi rend="italic" TEIform="hi">partes</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 3. c. ult.</hi></note> Ingluviem parvam et <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> rotundam ultra ventriculum, id est geminos sinus habent; unum in quo merguntur recentia, ut guttur: alterum, in quem ex eo dimittunt con coctione maturata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ventriculus</hi> ipsis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 3. de partib. c. 7.</hi></note> ferventior. <hi rend="italic" TEIform="hi">Lien</hi> tam exiguus, ut visum fugiat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Defelle</hi> inter eruditos non constat. Sunt qui habere negant, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">de atra bile.</hi></note> Galeno ridiculi, sunt qui affirmant, seu in Uropygio vel dorso, quod verisimile non est: seu non eo loco, quo cae tera animantia, sed et inter eas aliis ventri aliis intestino iungitur. Cysti carere dum affirmat Galenus, nedecipiatur metuo.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Quantum <hi rend="italic" TEIform="hi">ad Locum,</hi> ubique <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> conspiciuntur. Ingens olim earum in Assyria circa Ascalonem quia sacrae, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Euseb. praepar. Euang. l. 8. c. 5.</hi></note> et lege edi vetitae; in <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 14.</hi></note> Cypro, Papho, Cythera, Sicilia, Cnido, quia Veneri dicatae, copia. Tanta apud Poeonas et Illyrios, ut incolas militari contra eas ordine exire, Textor <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in cornu copiae.</hi></note> nescio cuius fide, prodiderit. Nil de portu, et navali, Thisbaeorum, Insula Columbaria <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Polyhist. c. 9.</hi></note> Solini, quae in Tyrrheno mari sita est; Lucaiis insulis, in quib. columbis quandoque onerantur naves, regno Pegu, Fessa, et aliis dicam. Amant <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> propter innatum pavorem eminentia loca: naturaliter tamen specus et latebras quaerunt, quae de <hi rend="italic" TEIform="hi">nidulatione</hi> in arboribus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Horat. l. 1. oda. 2.</hi></note> dicuntur, Palumbis potius competunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Sexum</hi> difficulter, nisi interiora scrutentur, discernas. Vox tamen exigua faemellam, gravior marem prodit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Coituri</hi> mutuo se exosculantur, et senior quidem primum congressum ab osculo exorditur, sequentem sine osculo celebrat, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. c. 2.</hi></note> at iunior quoties libet coire, osculatur, observatum tamen sine osculo marem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornithol. l. 11. c. 1.</hi></note> admitti, si foemellae ereptus post triduum eidem restituatur. Si mares desunt, ruunt in mutuos amplexus feminae, ita singulis diebus ad octiduum et ultra hypenemium ponitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ovum</hi> quinto <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> coitu die perficitur: per oblivionem factum, quod <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c.</hi></note> Plinius intra decem maturescere scripsit, et femina <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> <reg orig="ipsâ" TEIform="reg">ipsa</reg> <reg orig="quâ" TEIform="reg">qua</reg> peperit, postridie <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athe. l. 9.</hi></note> aliquando, marem repetit, <reg orig="utfortè" TEIform="reg">utforte</reg> ad partum alterius ovi alacrior accedat. Vexata, vel <reg orig="spontè" TEIform="reg">sponte</reg> <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> morosior, ovum per tristitiam retinet. Bina <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 10. c. 52. H. N.</hi></note> ponuntur, ita natura moderante, ut aliis crebrior sit fetus, aliis numerosior. Sed et quia volaces, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. de Anim. Gener. l. 3. c. 1.</hi></note> consumitur volatu <reg orig="materiâ" TEIform="reg">materia</reg>, et in alas pennasque abit. Ex priori marem, feminam ex posteriore edi veteribus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. 6. H. A. c. 4. Plin. H. N. l. 10. c. 48. Aelian. l. 1. var. Histor. c. 1.</hi></note> creditum, visae tamen binas feminas aliquando, binos aliquando mares uno exclusisse partu. <reg orig="Benè" TEIform="reg">Bene</reg> autem Plinius crebriorem iisdem fetum innuit, et <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">di/gonon</foreign> appellavit Varinus. Singulis namque seu <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 4.</hi></note> tricenis, seu quadragenis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro l. 3 dere rust. c. 7.</hi></note> diebus concipiunt, pariunt, incubant, et pullos enutriunt. Continuatur toto anno fecunditas, silocum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem l. 5. c. 13.</hi></note> apricum; unde Aegyptiae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin l. 10. c. 53.</hi></note> duodecies pariunt; et cibum, quem <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> acquisitum eximio corporis et ventriculi calore nullo negotio conficiunt; (haec fecunditatis causa Aristoteli) habuerint, si horum aliquid deest, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> bruma <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro. l. 3. dere rustic. c. 7.</hi></note> ad aequinoctium hibernum otiantur. Sic duodecim ex eis imo tredecim <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 10 H. N. c. 58.</hi></note> et</p>
<pb id="s118" n="32" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba Indica rostro.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columbus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba Ciipria</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba siiluestri.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Turtur Indicus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Turtur.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alchata sive Filacotona.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba domest:</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba Ciipria.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba hirsutis pedibus maior.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba Livia.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Turtur.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Oncas Seu Umago.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba domestica Variis coloris.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Columba Ciipria.</hi></head></figure></p>
<pb id="s119" n="87" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">quatuordecim, haberi possunt paria. Aestate enim binis interdum mensibus terna edunt, <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> inter pullos ova inveniuntur, et alii provolant, alii erumpunt, hi rursus simul <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro l. 3. dere rust. c. 7.</hi></note> ac creverunt, et robut habent, cum matribus pariunt, et quamquam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 6. c. 4.</hi></note> Aristoteles intra annum eos coire, semestres in cipete Venerem agnoscere scribat: Plinio tamen quin que mestres fetificare scribenti, Albertus et experientia subscribunt. Non est <reg orig="ergò" TEIform="reg">ergo</reg> mirum quod M. Varronis temporibus, quinque milia columbarum quandoque in uno peristeroptrophio colebantur, cum vel decem paria paucis annis in talem numerum excrescere queant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Incubatio</hi> maris et feminae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athem. l. 9. c. 16.</hi></note> perficitur opera, haec noctu, ille interdiu incubat, de tempore inter scriptores non constat. Plinius, aestate octavo decimo die excludere putat, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 58.</hi></note> vicesimo <reg orig="aliàs" TEIform="reg">alias</reg>. Apud <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 4.</hi></note> Aristotelem, quod ovum prius editum fuerit, intra vicesimum diem et absolvitur et excutitur <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pullo. Pertundunt ovum <reg orig="pridiè" TEIform="reg">pridie</reg> quam excludatur pullus. Alberto denique completur septem in utero diebus, fovetur per quatuor decim, postea fisso ovo, pullus exit. Experientia ab Aristotele militat, qui <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">4. de Generib. c. 6.</hi></note> etiam caecos et imperfectos, quod, quia pauciparae sunt, copiam alimenti cum prole parere soleant, pari affirmat. Possunt ab ortu <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Oppian. l. 1. de venat.</hi></note> versicolores haberi; si miscentibus iam oscula maritis,</p>
<l TEIform="l" part="N"><hi rend="italic" TEIform="hi">Stragula flammeolis oculis rubrosque tapetes
Et vestes ostro perfusas obicit auceps.</hi></l>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aetas.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vitam</hi> columbarum octonis annis Plinius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10.</hi></note> definivit; quos etiam allectricibus, excaecatis Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 7.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">tri</hi>buit. Albertus domesticis viginti annos adscribit. Athenaeus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. l. 9. Dipnos.</hi></note> ad triginta producit, fuit, quae viginti duos annos vixit, et semper, excepto ultimo generavit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> per <foreign lang="GR" TEIform="foreign">goggi/eizn, goggu/eizn, tonqori/zein</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">totii/zein</foreign>, quod Latini gemere, murmurare, et meditari dicunt, expressere Graeci.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Volatum</hi> quod attinet, nullae domesticarum neque longius domo, neque diutius abvolant, sed et <reg orig="altè" TEIform="reg">alte</reg> per aera volitasse, in Paphlagonia Bellonius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 6. de Avib. c. 23.</hi></note> observavit, ut conspectum effugerent, seu iis cum <reg orig="aëre" TEIform="reg">aere</reg> tanta intercedit familiaritas, ut securius in eodem degant: seu alia causa. Celeritatem multi testantur <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Virgil. l. 5. Aeneid.</hi></note> auctores, huius opera uno eodemque <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. variar. l. 9.</hi></note> die victoria Taurosth enis ex Olympia Aeginum parenti ipsius nun ciata est. Sueta intecta fides, ut Hircius et Brutus in <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 10 c. 37.</hi></note> Mutinensi obsidione, Leydenses in sua; Romani in Circum vel Theatrum euntes, quae vellent domum nuntiaturi; <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 6. de Avib. c. 21.</hi></note> Aegyptii, Cyprii, et Cretenses nautae ad terram appropinquantes; Benenses <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Boter. in Relationib.</hi></note> Cattiae urbis incolae eis usi tamquam tabellionibus fuerint; effecit. Frustra vallum et vigil obsidio per caelum eunte nuntio. Duplicatur celeritas, dum se <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rapacibus insectari sen. tiunt. Sed et strepitum in volatu <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Virg. Aeneid. l. 5.</hi></note> quandoque edunt, <reg orig="quâ" TEIform="reg">qua</reg> ostentatione, ut vinctae praebentur Accipitri implicatis strepitu pennis, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 36.</hi></note> qui non nisi ipsis alarum numeris eliditur. Speculatus occultus fronde latro, et gaudentem in ipsa gloria rapit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> Ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Mores</hi> Columbarum pertinet, quod cum bibunt, collum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnos. l. 9. Plin. H. N. l. 10. c. 34. Arist. H. A. l. 9. c. 7.</hi></note> non resupinant, sed quia breve et amplum, multarumque aquarum capax habent, <reg orig="largè" TEIform="reg">large</reg> iumentorum more bibunt, quod</p>
<l TEIform="l" part="N">__ <hi rend="italic" TEIform="hi">ubi mollia frangunt
Nubila, iam longum caeloque domoque gregatae,
Si iunxit pennas, diversoque hospita tractu
Venit avis, cunctae primum mirantur et horrent,
Mox propiusque volant, socium iamque in aere ipso
Paulatim fecere suum, plausuque secundo
Circumeunt hilares, et ad alta cubilia ducunt.</hi></l>
<p TEIform="p">quod corpus <reg orig="primò" TEIform="reg">primo</reg> humectant, dein pulvere <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 49</hi></note> sese conspergunt, sic <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pulicib. et omni sorde mundantur, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> <reg orig="manè" TEIform="reg">mane</reg> feminas vagantes in nidum compellunt, et incubare cogunt. <reg orig="Saepè" TEIform="reg">Saepe</reg> ex hac causa castigatio pigrius intrante femina ad pullos, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 34.</hi></note> quod coniugii fidem non violant, communemque
<pb id="s120" n="88" TEIform="pb"/>
servant domum. Nisi caelebs aut vidua nidum non reliquit, et imperiosos mares subinde etiam iniquos ferunt: quippe suspicio est adulterii quamvis natura non sit. Tunc plenum querela guttur, saevique rostri cibus, mox in satisfactione exosculatio, et circa veneris preces pedum orbibus adulatio. Appetunt tamen maribus defunctis, cuiuscumque coloris, non nigrae tantum, quod proditum quibusdam, novas nuptias; et si <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornithol. l. 15 c. 1.</hi></note> domini iussu coniugia permutent, pristino domicilio redditae, prioribus spretis, novissimis adhaerescunt, quin et nonnullas ex maritatis cum aliis coire Aristoteles dixit: et ut <reg orig="nigrâ" TEIform="reg">nigra</reg> apud Aegyptios mulier <reg orig="perpetuò" TEIform="reg">perpetuo</reg> vidua, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> pulla semper incederet significabatur: sic ingrati apud eosdem columba, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> masculus validior factus, patrem rostro in cessit, et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> matre abigere conatur. Huc etiam pertinet, quod <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 7.</hi></note> mas adultos pullos, cum ex nido tempus prodeunti est, subigit, quod eis pavore perculsis (sunt autem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ezechiel. c. 7.</hi></note> timidissimae) med???ae natium partes <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Tzeket Chilia. 12. 433.</hi></note> tremunt, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg>, dum etiam sub mensis cum Gallinis conversantur, hominum consuetudinese delectari ostendunt, quod denique Aquilam sublimipetam abhumipeta discernere norunt, et si hic invadit, in sublime <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 3. c. 45. Arist. H. A. l. 9. c. 36.</hi></note> feruntur, si ille, deorsum versus ruunt. Nec tacendum, recens natis pullis vel <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 24 Aeliam. H. A. l. 3. c. 45.</hi></note> terram salsuginosam, quam in locis lotio conspergi suetis quaerunt; vel salis ipsius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gomesius l. 1. de Sale.</hi></note> grana, seu ut livorem abigant, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnos. l. 9</hi></note> nefascinantium noceant imprecationes; seu, ut ad recipiendos cibos praeparentur; seu, quod verisimillimum, ut eis tam fecunditatem quam cibi appetentiam ingerant; inspuere, corporis mundiciei impensius studentes, nidos <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fimo repurgare. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aeelian. H. A. l. 1. c. 35.</hi></note> Helxine, <reg orig="herbâ" TEIform="reg">herba</reg> ad evacuationem uti, laurinos ramulos tenues primum pro amuleto colligere, deinde ad pullorum custodiam nidis imponere. Colores suos varietatemque dispositam nosse. <reg orig="Memoriâ" TEIform="reg">Memoria</reg>, ideo temporis, quando feminae in cucubitu succedendum est, nun quam mas obliviscitur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Rhodig. l. 20. c. 10.</hi></note> pollere. Ita denique cicurari, ut et literas ferant, et cibum ex auribus, quib. praestigiis nebulo ille Saracenus Muhamedes usus est, capiant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Pugna.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">De Pugna</hi> satis est dixisse, in nidorum vicinia mares pro uxoribus has pro illis pugnare. Antequam coiverint, mares adhuc caelibes, suas aliis subtrahere conantur. Vidit et Avicenna duas pro femina pugnantes; haec victori adhaesit; quem, <reg orig="pugnâ" TEIform="reg">pugna</reg> <reg orig="repetitâ" TEIform="reg">repetita</reg>, deseruit victum.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Amicitia</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Amicitia</hi> eis intercedit cum homine. Alliciuntur in columbaria et manent, si vel humano sanguine cum pisis integris in vase figulino circumacto <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesnerut de columbis.</hi></note> illinantur, et pisa deglutiant; vel cranium hominis senis in iis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Albertus de Avib.</hi></note> suspendatur; vellorum quo homo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Palladius l. 3. c. 44.</hi></note> strangulatus est, deponatur; vel lac mulieris puellam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> bimatu lactantis, occultetur. Cum capite caprae, quod excruciatum, cum multo sale, et cumino Romano coctum, acibidem depositum, eos retinet. Cum Tinnunculo et vespertilionibus ut suis locis expositum est, denique cum vite agresti, peristerione, saliva, carlina, semine viticis, et aliis. Detinentur vel peregrinas adducunt, si aliquid horum vel in columbario sparseris, vel suspenderis in nido.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitia.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitias</hi> autem exercent, cum circo, ad cuius vocem perhorrescunt, quod vociferans invadat; <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Hont. l. E. pod. od. 16.</hi></note> Milvo, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 3. de Animal. c. 45.</hi></note> Aquilis, marinis inprimis; Bubone, qui ova exsorbet. Noctua, corvino genere, vulpibus, catis, Mustellis, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Serapio. l. 4. de Methodo c. 114</hi></note> helleboro albo, et dentibus humanis, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 11. c. 37 Morbi.</hi></note> quibus virus quoddam inest, quod et fetus implumes necat, taceo de aliis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Affectus ipsorum</hi> sunt, Pulices et pediculi, quibus nisi mundentur, macilentae evadunt; varioli circa oculos, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Crescent. l. 9. c. 90.</hi></note> qui mense Augusto inprimis infestant; et vitiligo ac lepra ob quam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Persis pulsas apud Herodotum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Herodot. l. 1.</hi></note> legimus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">Usu columbarum in Medicina</hi> multa prodita sunt. Ventriculo quia sunt ferventiore, lapillos comesos conficiunt, Margaritas eis exhibitae poliri <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">de variatate Rer.</hi></note> Cardanus prodidit. Pestiferis haud corripi morbis, qui carne <reg orig="assiduè" TEIform="reg">assidue</reg> in cibo usi fuere, ex Aegyptiorum accepimus arcanis. Odor etiam silvestrium in <reg orig="aërem" TEIform="reg">aerem</reg> resolutus, ab Epilepsia et
<pb id="s121" n="89" TEIform="pb"/>
Paralysi, si Villanovano et Abenzoari credimus, praeservat. Cerebella caecitatem inducendi proprietatem habere, metuo ne <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg>, dicuntur, medi. camentis venerem promoventib. <reg orig="rectè" TEIform="reg">recte</reg> praescribi, certum. Sanguis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Dioscorides.</hi></note> cruorem membranis cerebri emanantem cohibet, et oculis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. de Simp. Medic. c. 3.</hi></note> suffusis <reg orig="eximiè" TEIform="reg">eximie</reg> prodest. Lusciosis <reg orig="benè" TEIform="reg">bene</reg> illinitur. In masculis efficaciori Hierocles eundem medicamento ad stranguriam Equi admiscet. Adeps ad dysuriam commendatur. Pennae primum enatae et cum urtica ustae podagrae dolores leniunt, ut Marcellus auctor est. Ovis <reg orig="rectè" TEIform="reg">recte</reg> condyloma fovetur; sed desidere ante aeger in aqua debet, in qua verbena decocta est. Fimus tanti est fervoris, ut ignem <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> concipiat, et in ea <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. l. 9. de Tempore.</hi></note> Mysia quae est Asiae pars, domus hac ratione conflagrarit. Cum hordeacea farina vel aceto mixtus, strumas discutit; arefactus, et cum nasturtii semine tritus, inveteratos coxendicis, cervicis, et lumborum dolores extirpat, ut seriptum Fernelius reliquit. Prodest <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesnerus de Columbis.</hi></note> calculosis, si vel in aceto maceretur, illud propinetur colatum; vel in eodem septem diebus infusus, et aquae rosaceae instar destillatus exhibeatur. Excutit fetum, si cum Castoreo, opoponace, myrrha, vel felle vaccino suffitus excipiatur. Emplastrum cum aceto forti, <reg orig="rectè" TEIform="reg">recte</reg> super ani ficus posueris. Imbecillius tamen domesticarum stercus, validius earum quae in montibus vagantur. De reliquis consule Aldrovandum.</p>
<p TEIform="p">Laudatus <hi rend="italic" TEIform="hi">et in cibis Columbarum usus.</hi> Commendantur in epatico morbo ab <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Libro de interm. affectib.</hi></note> Hippocrate, in virum, post diuturnum morbum imbecillitate <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Rhase; et Peguani ita iis delectantur, ut advenis, interdum vendere nolint. Silvestres, quas elixabis, domesticis, quae assae, magis valent. Pulli propter molliorem sucum veteribus vernales aestivis et autumnalibus <hi rend="italic" TEIform="hi">(</hi>vescuntur tamen et haemelioribus granis) praeferuntur. Et videbis exiis, apud scriptores Messos, Crustas, Miranse Catalonicum ludebat, quod et Rui dicitur, et alia cibarii genera. Pullos tamen, caput et oculos laedere, lepram nimio usu gignere, Simeon Sethi; Cynanchen inducere Rhasis, meminere. Quod <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">de Re Rustic. l.</hi></note> Varronis tempore, singulorum pullorum paria ducentis nummis, et si eximia essent, singulis milib. sestertiorum vendebantur, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">de Re Rustic.</hi></note> Columellae diebus sunt inventi, qui quaternis milibus <reg orig="nummûm" TEIform="reg">nummum</reg> bina paria mercabantur: quod denique <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 37.</hi></note> Plinius L. Axium Equitem Romanum ante bellum civile Pompeianum denariis quadringentis singula paria venditasse scribit, luxuriae potius et deliciis quam usui adscribendum est.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.03.02" n="2" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Columbis Domesticis.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> GEnera columbarum tria Varro <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 3. dere rust. c. 7.</hi></note> posuit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Unum</hi> agreste, seu saxatile, quod in turribus et culminibus villae habetur, quod <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> Perottus <foreign lang="GR" TEIform="foreign">pelei/adas2</foreign> esse credidit, quidam <reg orig="malè" TEIform="reg">male</reg> cum illo saxatili, quod in agro Bononiensi capitur, prorsus ferum, saxatilibus Varronis maius, coloris lividi, rostro rubicundo, conferunt, quodque <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 10. de Compsos. simpl. Medicament.</hi></note> Galeno <foreign lang="GR" TEIform="foreign">no/mas2</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">bo/s1kas2</foreign>, dicitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alterum</hi> clementius, quod cibo domestico contentum, intra limina ianuae solet pasci. <foreign lang="GR" TEIform="foreign">*katoiki/dion</foreign> seu Domesticum Galeno. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tertium</hi> ex his stirpib. Miscellum fructus causa. Aristoteli sex sunt species, nempe, <hi rend="italic" TEIform="hi">Columba, Oenas,</hi> Gazae vinago, <hi rend="italic" TEIform="hi">Phabs, Phassa, Peleias,</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Turtur.</hi> Aldrovando <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> ex magnitudinis ordine, <hi rend="italic" TEIform="hi">Phassa</hi> primum, <hi rend="italic" TEIform="hi">Phabs</hi> secundum, <hi rend="italic" TEIform="hi">Oenas</hi> tertium, <hi rend="italic" TEIform="hi">Columba</hi> quartum, <hi rend="italic" TEIform="hi">Livia</hi> seu Pelias sextum, <hi rend="italic" TEIform="hi">Turtur</hi> postremum locum occupat. Palumbum Pyrallidem, Columbam, et Turturem, nihil inter se similitudinis habere <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Callimacho <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aeliam. l. 1. varia. hist. c. 15.</hi></note> dictum, in sequentibus exponetur. In Silvestres et Domesticas <reg orig="commodissimè" TEIform="reg">commodissime</reg> distinguuntur. Et Domesticae quidem, si Differentias attendas coloris, magnitudinis partium, et coitus, ratione variant. <reg orig="Fuére" TEIform="reg">Fuere</reg> in insula Capitis viridis et Madera silvestres <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> mites, ut domesticarum more se capi manibus paterentur. In Therapne maximas nasci ait Perottus, Spoleti perexiguas. Tantum
<pb id="s122" n="90" TEIform="pb"/>
duodecim passuum milia efficiunt discrimen. Habentur in Norvegia totae albae, quas et alibi vulgatissimas conspicias. In <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnos. l. 9. c. 16.</hi></note> Graecia eo primum tempore visae sunt, quo Persicus exercitus circa Athon montem interiit. In Eryce <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. l. 4. de Animal. c. 2.</hi></note> Siciliae ingens numerus unum rubrum tamquam Ducem sequitur. In Persia <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scaliger. exerc. 231. c. 7.</hi></note> denique Columbi si qui sunt, oblongo et anserino illi sunt collo. Genera tam indigenarum quam Exoticarum plurima apud nos sunt, quae an veteribus cognita fuerint, iure dubitari potest, etiamsi Romanos Columbarum amore insaniisse <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 10 H. N. c. 17.</hi></note> Plinius prodiderit. Sunt <hi rend="italic" TEIform="hi">Gutturosae</hi> vulgaribus domesticis duplo <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> maiores, pedibus hirsutis, quae inter volandum, et dum murmurant, fauces in ingentem tumorem inducunt, Plinii Campanas dixeris. Aliae <hi rend="italic" TEIform="hi">Cypriae,</hi> seu ut Gesnerus nominat, Rusticae, Anglicae, Monachicae, seu Ferrariensis, ex quib. quaedam <hi rend="italic" TEIform="hi">Cucullatae,</hi> cristam gerunt, et pedes vel pennis ornatos vel nudos habent: quaedam crista carentes, rostro sunt admodum exiguo, et pedibus nudis. Aliae <hi rend="italic" TEIform="hi">Turcicae</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Persicae</hi> colore toto pullo seu betico, praeter oculos, qui miniacei, pedes qui <reg orig="pallidè" TEIform="reg">pallide</reg> rubent, et rostrum, quod lutescit. Aliae <hi rend="italic" TEIform="hi">Indicae</hi> rostro Anatis, nihil praeter pedes, et magnitudinem cum columbis commune gerentes, quarum illa quam Aldrovandus Vienna acceperat, rostro albicabat, circa nares rubescebat, <reg orig="postremò" TEIform="reg">postremo</reg> serpentum instar subcaeruleis et nigris maculis, quae per totum <reg orig="fermè" TEIform="reg">ferme</reg> verticem producebantur, variegatum erat. Sub oculis macula longa alba totum caput tamquam torquis ambiebat. Aliae, quae, quod in honorem foemellae, vel suae vel aliarum post longa murmura <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> terra sese elevent, et ultra illas volaudo alas quatiant, Belgis <hi rend="italic" TEIform="hi">Overslagers</hi> dicuntur. Aliae <hi rend="italic" TEIform="hi">Gyratrices,</hi> quae, dum in orbem supra foemellas <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> obvolitant, tam fortiter alas quatiunt, ut duorum asserum simul collisorum sonitum superent. Unde remiges earum pennae semper ferinae fractae conspiciuntur. Aliae <hi rend="italic" TEIform="hi">Galeatae,</hi> quarum caput, cauda, remiges, semper alius coloris sunt, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> reliquum corpus. Taceo hic <hi rend="italic" TEIform="hi">monstrosas,</hi> quarum una in Germania <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> pagum Rikenhoven capta, praeter quatuor pedes, duplicem alvum habebat; altera duplici quoque alvo Bononiae nata est; tertia bicorpor quodammodo erat, ex uno nimirum corpore, alterum par pedum remittens, cum reliqui duo alteri corpori <reg orig="perfectè" TEIform="reg">perfecte</reg> inessent.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.03.03" n="3" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Columbis Silvestribus.</hi></head>
<div5 id="JoAF.02.01.03.03.01" n="1" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Palumbis.</hi></head>
<p TEIform="p">SYlvestres columbae quae sint, praeterito ex Aristotele articulo recensuimus. Primus exillis <hi rend="italic" TEIform="hi">Palumbus,</hi> qui vel <hi rend="italic" TEIform="hi">Maior,</hi> vel <hi rend="italic" TEIform="hi">Minor.</hi> Hic Phabe Philosopho dictus, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nemine hactenus descriptus est. An ille sit, qui in Marchia Anconitana Palumbo vocatur, incertum.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nomen.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Maiorem</hi> Graeci <foreign lang="GR" TEIform="foreign">fa/ssan</foreign>, Attici <foreign lang="GR" TEIform="foreign">fa/ttan</foreign>, moderni <foreign lang="GR" TEIform="foreign">fa/ka</foreign>, Niphus Torquatum, Servius, Titum vel Titium; sed per hos <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> vultures intellexit Persius ut Aldrovandus opinatur; Villanovanus Cadonem vocant. An <hi rend="italic" TEIform="hi">Generis</hi> diversitatem admittat, nondum liquet. Hispani <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Martyr. Decad. Oceani l. 10.</hi></note> in quadam novi orbis insula grandiores nostris. Gustu et sapore meliores Perdicibus qui aromaticum spirabant, odorem, et quarum dissecta ingluvies floribus plena deprehensa, invenere.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Corporis</hi> crassitie ad Gallinas propemodum accedunt, magnitudine haud multo minores. Color est cinereus, <hi rend="italic" TEIform="hi">caput</hi> ex rubro et caeruleo mixtum, alae in lateribus maculis albis insigniuntur, torquis coloris est <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> capitis, dorsique colore diversi. Ingluviem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 2. c. ult.</hi></note> ventriculo praepositam habent. Ideo <reg orig="benè" TEIform="reg">bene</reg> Plinius, Aves quaedam sinum unum habent, quo merguntur recentia, ut guttur alterum, in quem ex eo demittunt, coctione maturata, ut Palumbes. <hi rend="italic" TEIform="hi">Testes,</hi> cum Venerem exercent, insigni magnitudine augentur; hibernis mensibus, ne ullos quidem habere arbitrantur nonnulli.</p>
<pb id="s123" n="91" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Locum</hi> si spectes, nullibi noti non sunt. Apud Delphinates, et Vesates Aquitanos, magnus eorum proventus. <reg orig="Rarò" TEIform="reg">Raro</reg> humi insidere visae, arboribus vel editioribus locis delectantur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 1. c. 1.</hi></note> Aristoteles dum campestres vocat, per loca campestria, illa quae arboribus consita sunt, intelligere videtur. Migrare prodidit Plinius, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 24.</hi></note> nec abnuit experientia. Nechibernare quidem apud nos sese pati, <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> apud <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. A. l. 8. c. 12.</hi></note> Aristotelem dicitur. Nam si tepidiora defuerint loca, in angustis montium iugis sese recondunt. <reg orig="Ideò" TEIform="reg">Ideo</reg> verno tempore deplumes conspiciuntur. Phattas semper conspici, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> apud aristotelem exstat, error est. De Phabis id intelligendum Athenaeus innuit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nutrimentum. Scalig. in Arist. de Animalib. l. 5. c. 12.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Cibus</hi> eis inprimis Fabae. Unde Fabarianum apud Ferrarienses nomen, in Gallia glandibus saepius, cum ilicis cocciferae tum suberis; ilicum viridium, nec non fragorum repletum inventum in Gallia stomachum, Bellonius affirmat. Hinc Glandiferarum appellatio. <reg orig="Alicâ" TEIform="reg">Alica</reg> vehementer saginantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Coeunt</hi> et fetifi cant <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 4.</hi></note> trimestres, unde tanta ipsarum copia. In Venerem accensae, <reg orig="mutuò" TEIform="reg">mutuo</reg> sese ante initium <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Oppian. de venat.</hi></note> exosculantur. Ante veris ingressum, intenso adhuc frigore nidificare, et plumas sibi, ut pulli cali dius recumbant evellere, ex inspectione, an auctoritate. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Mantuan. l. 1. de Cal. Tempor.</hi></note> Alciat. prodidit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nido</hi> locus arbores, iuniperi inprimis, si <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Eidyll. <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>.</hi></note> Theocrito credimus. Bis quotannis parere ex Plinio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. N. l. 10. c. 58.</hi></note> habemus; semel ex <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 6. c. 4.</hi></note> Aristotele. Terna plurimum pariant <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. c.</hi></note> ova. Sed quamvis tot pepererint, numquam plus duobus educunt. Tertium quod irritum est, Urinum vocatur. Palumbes incubat femina post meridiana, in matutinum cetero mas. Incubatus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 4.</hi></note> citius quam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> columbis perficitur. Decem et quatuor diebus uterum ferunt. Totidem iterum fetus, sed <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist l. 4. de Generat. c. 7.</hi></note> caecus et imperfectus involucris evadit, atque perficitur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vivere</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. l. 10 H. N. c. 35.</hi></note> palumbes ad XXX. annum, aliquos ad XL. habemus auctores, uno tantum incommodo unguium eodem et argumento, senectae, qui citra perniciem reciduntur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Marem</hi> prius mori <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 7.</hi></note> credunt, cum in avib. ceteris feminae prius abeant. Salacitas <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> in causa. Nam et in passerum qui salacissimi genere idem contingit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Vocem</hi> gemere Philomela auctore, minurire Spartiano dicitur. Cantus omnibus similis, inquit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. N. l. 10 c. 35.</hi></note> Plinius, atque idem rrino conficitur versu; praeterquam in clausula gemitu. Hieme mutis, vere vocalibus. Audiunt tamen, si ex asperrima hieme placidum et serenum tempus successerit, si aurito testi Nipho credimus. Genere <reg orig="ordinariè" TEIform="reg">ordinarie</reg> vere <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 18. c. 28.</hi></note> incipiente, et nisi confecto solstitio incipiunt. Sic huius tempus indubitatis notis signavit natura. Et vox rusticis praesentis veris signum habetur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Morbi.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">corporis affectibus</hi> nil occurrit, unguium in senectute incrementum, de quo supra, si exceperis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> Sed nec de <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenio</hi> et <hi rend="italic" TEIform="hi">Moribus</hi> multum, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Isidor. in Originib.</hi></note> Amisso corporali consortio solitariae incedunt, nec carnalem ultra copulam requirunt. Adulterio corruptae, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porphyr. l. de Abstinentia.</hi></note> corruptorem, si assequi possunt, interimunt. Ingenii sunt simplicis, <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> in eorum nidis deponit ova cuculus; et Plautus hominem ignavum, Palumbem vocat. Vulnere denique accepto <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 5. c. 46</hi></note> origanum imponunt, et ad sanitatem redeunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> Invenere et in <hi rend="italic" TEIform="hi">cibis</hi> et in <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina</hi> Usum. In Carani nuptiis appositas Athenaeus; <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Dipn. l. 4.</hi></note> in Nasidieni convivio sine clune ceu lautiores Horatius meminit. Carnes in fluxu mensium pituitoso Hippocrates: <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 2. de morb. mulier.</hi></note> in tympanite Trallianus; in Elephantiasi Aretaeus, in colio affectu <reg orig="Aëtius" TEIform="reg">Aetius</reg>; in pestilentia Alexander Benedictus, in dysenteria et colica Plinius praescripsere. M. Cato Censorinus aegrotis exhiberi voluit. Paulus tertium inter aves locum eidem assignavit. Venerem propter glandium esum exstinguere, creditum quibusdam. Oculi, quia confossi renascuntur, ad vulnera oculorum et cicatrices <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porta l. 1. Phytog. c. 14.</hi></note> commendantur. Iumentorum verminatio finitur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plinius in H. N.</hi></note> ter circumlato verendis Palumbo, palumbus emissus moritur, iumentumque liberatur confestim. Sanguis vulnera purgat. Fimus urinam provocat, et calculo in
<pb id="s124" n="92" TEIform="pb"/>
faba sumptus resistit. Lapilli in ventriculis in venti, contriti, potioni contra eosdem insperguntur.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.03.03.02" n="2" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Oenade seu Vinagine, Alchata seu Filacotoa Arabum et Columba Livia.</hi></head>
<p TEIform="p">O<hi rend="italic" TEIform="hi">Enas</hi> Tzetzi <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, non tam <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> fibris carnis, quae dura, et nisi tergus detraxeris esui inepta est; <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg>, vel <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> colore uvarum nigrarum maturarum, quas <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> Graeci vocant; vel <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> vindemiae tempore, quo et conspicitur et capitur; unde Lycophroni <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, dicitur. Gaza vinaginem, Iosephus Scaliger Vinitorculum, alii viniferam, Iulius Scaliger Rupicolam, vocavit. Maior est columba. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> habet, si Oenas est quam Aldrovandus exhibet, cinnaberinum, longum, in extremo acurum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> totum ventrem et alarum pennis cinerea. Remiges notabilis magnitudinis et nigricantes. Cervicem, intercurrentibus plumis nigris viridem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudam</hi> versus Uropygium cineream cetero nigram. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pedes</hi> rubros.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">ALCHATAE</hi> quam cum Filacotona eandem Aldrovandus facit, alae sunt oblongae, pennae et plumae coloris coturnicum, cutis extrema dura, in Syria pedes nigri et breves. Ad eam proxime accedit illa, quae nomine Angeli Monspessulanis venit, quamque Perdici persimilem, rostro et pedibus nigris, plumbis ex fusco colore in nigrum vergentibus, et luteis in ruffum, esse Rondeletius ad Gesnerum scribit.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">COLUMBA LIVIA</hi> Alberto Cavernalis, Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, ex descriptione Gesneri, est <reg orig="columbâ" TEIform="reg">columba</reg> <reg orig="domesticâ" TEIform="reg">domestica</reg> minor. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> ipsi albicat, et circa nates parum purpurei habet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Collum</hi> pronum ad latera habet pro diverso ad lucem posita <reg orig="variè" TEIform="reg">varie</reg> splendens, in se partim subviride partim purpureum. Supinum ex cinereo tale. Plumas ubique cinereas, alarum pe~nas quatuor longiores cinereas, medias, partim cinereas, partim ad extrema nigricantes, ultimas dorsum versus subruffas. Pedes rubros.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> glandibus et granis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificat</hi> in arborum cavis et templorum muris. Migrat, et in cibo, palumbo tantum tenerior, praefertur. In India, prodente Aeliano, virides pennas habent, Psittaco simillima: Cruribus et rostro Graecam refert Perdicem.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.03.03.03" n="3" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Turture</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Disserentiae.</hi></note> TUrtur in Columbaceo genere ultimo loco ponitur. Tria aut quatuor earum in Hispaniola observata genera. Visae in locis frigidioribus, et nivosis candidae et in Aquitania duas eiusmodi se vidisse testatur <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. Exerc. 19.</hi></note> Scaliger. Turcarum <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> Imperator, par rari et peculiaris generis He~rico Galliarum Regi transmisit. Ex Alexandria diversi <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nostratibus adferuntur coloris. Observatum et nostro aevo quoddam genus, cuius foemella candicat naturaliter; mas coloris est cinerei ad subruffum vergentis, habetque torquem nigrum.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> In <hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptione</hi> non est quod immoremur. <reg orig="Falsò" TEIform="reg">Falso</reg> Orus Apollo soli inter omnes volucres dentes et mammas tribuit. <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ovid. in Epistol.</hi></note> Ovidius nigrum dixit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Collum</hi> torquis ambit lo~<reg orig="gè" TEIform="reg">ge</reg> aterrimus, viridibus maculis conspersus, ante vix conspicuus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alae</hi> sunt versicolores. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorso</hi> et pectori vicinae elegantissimo colore ruffescunt, nigris, quarum extrema viridia, intercurrentibus. Hinc virides cum ruffis marginibus sequuntur. Remiges sunt atrae; sialbi aliquid occurrit, in extremitate illud est. Femina <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 7.</hi></note> nisi interiorum aspectu difficulter cognoscitur. Ex <hi rend="italic" TEIform="hi">Indicis</hi> femina, pedibus exceptis, qui rubri, et rostro quodnigricans, tota est candida. Mari caput, collum, pectus alae ad remiges, dorsum ad Uropygium <reg orig="dilutè" TEIform="reg">dilute</reg> ruffescit, nec ulla macula respergitur. Iris in oculis miniaceo colore resplendet. Torquis tenuis et nigra circum quoque collum ambit. Venter <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg></p>
<pb id="s125" n="33" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Turtur.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Fringilla.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Chalandra.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Montifringilla.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alaude non christata.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Fuedula.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Ficedule Canabra</hi></head></figure></p>
<pb id="s126" n="34" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer montanus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer stultus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer Canarinuogel. Canarius.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer memlius stein amsel. Solitarius.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer Siiluestris. ringelspatz.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer domesticus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer falvus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer maculatus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer domesticus. alius</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer albus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">P. Albicilla.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer montanus. alius.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Paserculus Brachiiuras.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passeris species.</hi></head></figure></p>
<pb id="s127" n="93" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">anum lutescit. Pedes rubei tabellis albicantibus ornantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nullibi</hi> <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> non visuntur, rarius alicubi vel <reg orig="frequentiùs" TEIform="reg">frequentius</reg>. In Aethiopia tanto numero per <reg orig="aëra" TEIform="reg">aera</reg> volare traduntur, ut nebulas effundant, et solis tadios impediant. Apud Tartaros quia in cibis prohibitae, abundant. Sed et Peru <reg orig="numerosè" TEIform="reg">numerose</reg> eas alit. Morantur <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> semper vel in montium iugis vel ulmi aut aliarum arborum cacuminibus Hieme vel latent, vel tepidiora loca petunt. Unde Trimestres, quod totidem mensibus nobiscum agant. Plinio. Cum ad Italiam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro de Rerust. l. 3. c. 5.</hi></note> veniunt, in Pontiis insulis, <reg orig="primâ" TEIform="reg">prima</reg> <reg orig="volaturâ" TEIform="reg">volatura</reg> requiescendi causa paucos dies morantur. Redeunt ad nos adventantis veris nuntiae, cum iam prolem fecerunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nutrimentum.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescuntur</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 8. c. 3.</hi></note> frugibus, glandibus et olivis. Milio vehementer delectantur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Columella. de Re R.</hi></note> Aestate sua sponte dummodo sit facultas cibi, hieme <reg orig="offâ" TEIform="reg">offa</reg> panis vino madefacta pinguescunt, et si novella sunt aetate, in tantum, ut <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. in Theophr. l. 5 c. 20.</hi></note> pinguedine suffocati intereant, tamquam nimio infartu elisis faucibus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">Generatione</hi> eadem <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> quae in Palumbis occurrunt. Bis anno pariunt, et trimestres fetificans. Mas et femina vicissim incubant. Nidus inter densos arborum ramos ex duris et nodosis lignis construitur. Indicae quotiescumque ova rumperentur, nova pariebant; <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> non facturae, si illa exclusissent. Proprium omnibus crepitus ventris; et cum vocem edunt, novissima pars alvi vehementer citatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aetas.</hi></note> Octonis annis <hi rend="italic" TEIform="hi">vivere</hi>, reliquit Aristoteles; quindecim iisdem cubare <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 3. de propr. Animal. c. 34.</hi></note> Bartholomaeus Anglicus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Gemere</hi> Latinis dicuntur; Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, quibusdam <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>. Tum <hi rend="italic" TEIform="hi">volatu</hi>, tum pedibus plurimum valent.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Amicitia.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Amicitiam</hi> colunt cum Psittaco, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. in Theophr. l. 3. c. 16.</hi></note> Merula, Pavonibus.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitia.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitiam</hi> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 6. c. 46.</hi></note> cum corvo, et chloreo exercent. Helleboro, quo columbae intereunt, propter peculiare temperamentum <reg orig="impunè" TEIform="reg">impune</reg> vescuntur; malo punico trito perimuntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingeium</hi></note> Ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium</hi> pertinet, quod si mori alterutrum contingat, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Mantuam. l. 2. Part. Mar.</hi></note> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> secundis nuptiis abstinere, soli volare, nec ramis frondentibus insidere, nec limpidam aquam bibere, nido suo contra lupi incursus, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ambr. 6 Hexam. 4.</hi></note> squillae folia, quae isti fugere consueverunt, superiacere, et gladiolum seu tamquam fascinationis amuletum comedere, seu nido imponere, qua fide non addo, prodatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usum</hi> quod spectat Aegyptii iis, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porphyr. l. 4. de Abstinent. l. 7. Epigr.</hi></note> quod Accipitris sacri sibi alitis ungues aliquando evaderent, abstinebant. Martialis, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porphyr. l. 4. de Abstinent. l. 7. Epigr.</hi></note> cuius aevo capita Turturibus amputabantur, clunes laudat. Vulgus pingiores commendat. In <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina</hi> idem quod Palumbes praestant; Fimus albugines extenuat. Facilitatur partus, si tribus iuniperi septem lauribaccis, cum cinnamoni drachma, et corricis cassiae drachma una et semis farta assata et pinguedine Gallinae ad ignem inuncta, vesperi bis in hebdomada sumatur. Non tangi venereis, qui in corio lupi cor Turturis delatum gustavit, <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Mizaldo prodirum est.</p>
</div5>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.03.04" n="4" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Passeribus in genere.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nomen.</hi></note> PAsseres, Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, Macedonibus <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, Eleis, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. dipnos. l. 3.</hi></note> <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, aliis <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, ut apud Hesychium exstat, dicuntur. Eidem <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> passerculus est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Differentia.</hi></note> Aristoteles vix alios praeter domesticos novir: <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> omnia quae de illis scripsit, hisce conveniunt. Athenaeo ex Alexandro Myndio, aliisunt <hi rend="italic" TEIform="hi">silvestres,</hi> quorum feminae corpore sunt debiliores, rostri colore magis testaceo, facie id est anteriore parte, nec nigra, nec <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg> alba; Hollandorum <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> lignipetae: alii <hi rend="italic" TEIform="hi">Domestici</hi>, qui <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 3. de Ament.</hi></note> Galeno, <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> modernis Graecis. Alberto sunt quidam in vertice rubei, in cavis arboribus nidulantes. Visuntur et albi, et semper, si <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">insecret. secret.</hi></note> Pseudo Aristoteli credimus, tempestatem nuntiant conspecti. Sunt in insula S. Thomae virides, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. Exercit. 236 h. 2.</hi></note> canori. Meminit Avicenna <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 8. de Animal. c. 7.</hi></note> cuiusdam, qui quin decim diebus continuis in principio veris <reg orig="suavissimè" TEIform="reg">suavissime</reg> cantillet, post colorem
<pb id="s128" n="94" TEIform="pb"/>
immutet, mutescat, et sese abscondat. Est India <hi rend="italic" TEIform="hi">Passer Nocturnus</hi>, inqui noctu volat, interdiu quiescit. Hirundinibus est alis et volatu similis, ex cinereo niger, nisi quod in mediis alis albam habeat fasciam. Noctuam odio ingente prosequitur. <reg orig="Fortè" TEIform="reg">Forte</reg> Aristotelis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 9. c. 1.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Colaris</hi>, quem ab ulula capi affirmat, vel Actuarii Passer silvestris magnus, in summis fruticum surculis desidens, colore et magnitudine Alaudae, voce garrula, hieme latens, quique <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Noctua capitur. Sunt ibidem et Turdo minores, velocissimi volatu, qui aquas sequuntur, et natant. Sunt et alii de quibus inferius dicetur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptionem</hi> non est, quod quis <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nobis postulet. Pennae quoties acriora urgent frigora abeunt in albas. Non est ipsis gula, nec ingluvies, sed ventriculus longior. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 2. c. ult.</hi></note> Adimum intestinum paucae appendices visuntur. Fel aliis ventri, aliis intestinis iungitur. Nullibi non inveniuntur. In Media <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Diodorus Sicul. l. 4. c. 3.</hi></note> tanta aliquando eorum copia, ut incolae, quia semina terris concredita absumebant, <reg orig="aliò" TEIform="reg">alio</reg> commigrare coacti fuerint. Delphis in Hollandia, <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> una die in uno cerevisiariorum granario aliquot centuriae capiuntur. Migratorios esse vel sese occultare, Hieronimus innuere videtur. Athenaeus mares hieme latere, feminas permanere, ex eo quod color in ipsis mutetur, collegit. Aldrovandus inter migratorias vel latentes poni credit; quod, mares vere, calore tam interno quam externo accrescente, quando iterum calor accrescit, coniuges suas ad sobolis propagationem adhortari incipiant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nutrimentum.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitant</hi> granis iactis in terram seminibus milio, muscis, formicis, grillis, scarabaeis, vespis, apibus delectatur et hordeo, cuius corticem celeriter <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> grano separant. Sed nec grana sambuci reiciunt. Et hyosciami semina absque ullo detrimento, seu propter venarum exilitatem seu causam de Coturnice redditam, devorant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Generationem</hi> quod attinet, salacissimi esse comperiuntur. Vidit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Exercit. 269.</hi></note> unum Scaliger in cavum quoddam plus decies ad foemellam quam iniret, ex adverso muro, pusillis interpositis momentis advolasse. Vidit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornithol. l. 15. c. 10.</hi></note> Aldrovandus alterum, qui <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> inori quam horae spatio, vigesies feminam inivit, pluries initurus, nisi ista locum mutasset. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidulantur</hi> vel sub tegulis tectorum, vel in foraminibus parietum, et ut pulli mollius cubent in foeno et plumis. Occupant et hirundinum aliquando nidos. Unde apud Aegyptum ob limum, quem invehit Nilus, cum hirundinibus artem parietum è luto construendorum invenisse, creduntur. Pariunt caecos et imperfectos <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. 4. de Gener. c. 4.</hi></note> pullos: bis terve quotannis, octo ad summum, quatuor ad minimum, ut plurimum septem.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aetas.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Aetas</hi> passerum <reg orig="diversimodè" TEIform="reg">diversimode</reg> desinitur. Mares negantur anno diutius vivere, argumento, quia nulla veris initio appareat nigritudo in rostro, quae ab aestate incipit. Feminis longiusculum spatium, ait, Plinius. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 38.</hi></note> Albertus id <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> tempore coitus computat. Scaliger <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">in Arist. de plantis.</hi></note> nullum excedere bimatum, verisimile esse credit. Ex illis, inquit, parum captatur, minimum capitur; fecundissimi sunt, frequentia non magna. Aldrovandus eam ad quadriennium extendit, <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> columbae etiam salacissimae, decimumsextum <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> plures attingant. Cognoscitur aetas ex rostro, cinereum hoc, et circa fauces croceum iuvenibus, nigrum ac durum provectis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> eorum apud Graecos est <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, quod stridere vertitur. Apud Homerum <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, apud auctorem Philomelo pipere. Rhadivus cantillare dixit. Cum gradiuntur, saliunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium</hi> si attendas, ita sunt timidi <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. H A. l. 7. c. 19.</hi></note> ut <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> somno excitentur, ad domorum fastigia concurrunt, ut <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> suspectis casibus reddantur alieni, qui multis periculis probantur obnoxii. Visus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem Var. Hist. l. 13. c. 31.</hi></note> qui ab Accipitre impetus in Xenocratis sinum confugit. Taprobanenses <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Acosta. l. 1. Hist. Ind.</hi></note> in alto mari emissos, terram petituri, sequuntur. Evadunt interdum ita domestici, ut ad puerorum manus vocati advolent. Ad Noctuam confugere, dum aucupis artes effugere conantur, quod Orus Apollo prodidit, falsum. Quid iis cum nocturnis avibus?</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitia.</hi></note> Gerunt et <hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitias</hi> cum Vulture,</p>
<pb id="s129" n="35" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passeres Indici. Indianische Sperlinge.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Eritra Indana Indica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer Indicus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer Indocus. alius</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Embriza alba</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Embriza pratens. femina.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Einberza pratensis mas</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Emberza. Embritz wilbling Gorlyorst.</hi></head></figure></p>
<pb id="s130" n="95" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Barthol. Angl. l. 12. c. 33.</hi></note> Mustela et aliis. Calamodyles, qui ex Passerum genere esse videtur, folio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. H. A. l. 6. c. 46.</hi></note> cedri perit. Pestem <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> milio atque panico, Sturnorum, Passerumve agmina, scio abigi herba, cuius nomen est ingotum, in quatuor angulis segeris defossa. mirum dictu, ut omnin?o nulla avis intret, inquit Plinius: Eodem referente <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 18. c. 17.</hi></note> multi ad remedia eiusdem segetis rubetam noctu arvo circumferri iubent, priusquam sarriatur, defodique in medio inclusam vase fictili: ita nec Passerem, nec vermem nocere; sed eruendam priusquam metatur, <reg orig="alàs" TEIform="reg">alas</reg> amarum fieri.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi> Passerum in <hi rend="italic" TEIform="hi">cibis</hi> rarus. Galenus tamen eos alibi cum columbis, Perdicibus, et Phasianis inter cibos attenuantes numerat. Alibi autumno <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> laudabilem carnem habere testatur; et Suidas in deliciis habitas prodit. At Platina <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Platina l. 5.</hi></note> ob nimiam caliditatem <reg orig="malè" TEIform="reg">male</reg> alere, difficulter concoqui, et libidinem excitare ponit. Invenere et in <hi rend="italic" TEIform="hi">Remediis</hi> locum. Caro venerem <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 30. c. 15</hi></note> excitat; et <reg orig="ritè" TEIform="reg">rite</reg> Epilepticis, Tympaniticis, renum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. l. 6. de sanitate tuenda. c. 2.</hi></note> calculo, vel atticulorum vitio laborantib. praescribitur. Idem de cerebellis et ovis prodidere scriptores. Adeps Nicolai ad tophos Emplastro inscritur. Fimus, faciem purgat; quae facultas ex maribus agnoscitur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Porta l. 5. Phytognom. c. 16.</hi></note> <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> guttatim albis, et nigris punctulis distinguantur. Idem cum vino potus virgam erigit. Cum sputo hominis illitus, varices extirpat, cum adipe porcino inunctus alopeciam sanat. Stomachum exsolutum et nauseabundum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Archigen. apud Galen. l. 8. sec. loca c. 4.</hi></note> inspersus corrigit. Cum oleo calefacto proximae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 30. c. 3.</hi></note> auriculae infusus, dolorem dentium pellit. Cinis denique pullorum utiliter ad cundem infricatur.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.01.03.05" n="5" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head><hi rend="italic" TEIform="hi"><corr sic=" " resp="transcriber" TEIform="corr">ARTICULUS V.</corr> De Passeribus in Specie</hi>.</head>
<div5 id="JoAF.02.01.03.05.01" n="1" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Passere Albo, Flavo, Maculato, Albicilla, et Montano</hi>.</head>
<p TEIform="p">PAsser <hi rend="italic" TEIform="hi">Albus</hi> totus est candidus, rostrum, pedesque, quae partes flavae sunt, si excipias. Oculorum etiam nigram pupillam lutea iris ambit.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Flavus</hi> ad Aldrovandum delatus, totus erat flavus, praeter oculos, qui nigri. supra per dorsum, caput, alas, et caudam ad castaneum vergebat colorem. Quali etiam femora, tibiae, et pedes tegebantur.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Maculatus</hi> qui dicitur, albo, nigro, et sub flavo constabat colore. Caput totum, ac collum alba, intercurrentibus maculis subluteis. Rostrum erat flavescens in superiori parte, in inferiore <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> flavum. Alae tribus praedictis coloribus ornabantur. Oculorum iris candida. Cauda tota <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> flava erat.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Albicillae</hi> rostrum et cauda ex cinereo candicat. Caput et omnes inferiores partes exalba lutescunt. Dorsum maculae coloris ferruginei amplae, lineolis admodum candidis, exiguis decoratae, percurrunt. Pennae alarum castaneae sunt, circumcirca luteae, tibiae pedesque fuscae.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrovand. Ornit. l. 15. c. 15.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Montanus</hi> est omnium Passerum nostratium pulcherrimus. Vertex capitis est coloris <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> punicei, vel potius castanei. Mentum, ut vulgaribus atrum; inter quod et verticem color albus est, qui descendens totum ventrem occupat. pat. Adoculorum latera maculae sunt binae, una altera maior, utraque nigra. Dorsum atque alae partim flavae, partim nigrae. Alae, qua ventrem contingunt, modo ferrugineae, modo atrae, modo albae. Cauda tota ex luteo fuscescit. In femina sunt omnia pallidiora, et mentum eam maculam non habet.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.03.05.02" n="2" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Passere Silvestri, Torquato, Pusillo in iuglandibus degente, stulto Bononiensum, et Illyrico.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrovan. Ornithol. l. 15. c. 16.</hi></note> PAsser <hi rend="italic" TEIform="hi">Silvestris</hi> verticem capitis habet ferrugineum ad cinnabarinum vergentem. Oculorum ambitum album, iridem flavam. A mento ad podicem cinereus est, sed plumarum
<pb id="s131" n="96" TEIform="pb"/>
extremitates ad subruffum inclinant. Mentum et collum inferius lineae admodum continuae, transversales. Nigriusculae percurrunt; cum <reg orig="aliàs" TEIform="reg">alias</reg> in omnibus Passeribus maribus totum atrum statuendum sit. Dorsum, cauda, et pedes ex ferrugineo fuscescunt, nisi <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> pennae in extremitatib. suis <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> sint luteae. Alae eundem colorem exhibent, sed pennae primae costas obtegentes, in notabilem desinunt candorem.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem lib. c. c. 18.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Torquatum</hi> Bellonius ab albo torque oculos sub supercilio ambiente <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 7. de Avibus c. 20.</hi></note> vocar. Macula ei lutea est. Dorsum et alae cinerea. Habitat insylvis, in cavis arborum nidulatur, vocem edit magnam, et aliterse et pullos, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> is, qui in urbe degit, alit.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer in iuglandibus degens</hi> omnium est minimus. Rostro admodum brevi, nigro, crasso; pedibus, cruribus, capite, alis, Passeri murali similis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem. c. 20.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Passer stultus Bononiensium,</hi> est avicula habitu Passeribus similis, sed colore diversissima. Totus namque flavescit, maculis ubique ferrugineis, aut potius ruffis, oblongis, sed per dorsum <reg orig="multò" TEIform="reg">multo</reg> longioribus et crassioribus, ubique deorsum descendentib. conspersus. Rostrum ipsi est ruffum, crassum, curtum. Oculi maiusculi, quorum pupillam lutea iris ambit. Cauda et alae ad nigrum vergunt; extremitates tamen pennarum minorum in alis candidae sunt, pedes toti ex luteo ruffescunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem c. 21.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Illyricus</hi> nostratibus maior est, colore <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> similis. Pronus enim <reg orig="planè" TEIform="reg">plane</reg> candicat. Supinus <reg orig="pallidè" TEIform="reg">pallide</reg> ruffescit, nullo intercurrente alio colore. Oculi et rostrum, quod candicat, pro corporis proportione sunt magni. Cauda bifurcata, pedes lutei, lineis transversalibus coloris <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> carnei ornati.</p>
<p TEIform="p">His adde <hi rend="italic" TEIform="hi">Passerculum Brachynrum nostratem</hi>, cui cauda admodum brevis. Totum corpus flavescit. Pectus et venter magis albicant, Rostrum intensius luteum est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Item c. 17.</hi></note> Sed et avicula <hi rend="italic" TEIform="hi">Passeribus congener</hi> huc referatur, cui rostrum, ut in domesticis, candicat, totum corpus maculis subruffis, oblongis, deorsum descendentibus tingitur. Venter ac femora albescunt. Tibiae, pedesque subflavi sunt.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.03.05.03" n="3" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Passeribus Indicis.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldr. Ornith. l. 15. c. 22.</hi></note> PAsseres Indici sunt varii, sed praecipua ipsorum genera sunt quatuor. <hi rend="italic" TEIform="hi">Unus est macrourus, et hic duplex. Alius rostro miniaceo</hi> magnitudine domesticis, caudam si excipias par, rostro brevi, crasso, et praedicti coloris. Capite plano <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> cervicem elevato, intercurrente sub viridi ad caeruleum vergente colore, subnigrum. Gutture, collo inferiore, pectore et ventre candicantibus. Alis subviridi ad caeruleum vergente, albo, nigro, et lutescente colore tinctis. Cauda duplici minore nempe, alba, quae maioris fulcrum, et maiore quatuor pennis longitudine dodrantale angustissimis constante aterrima. Tibiis et pedibus ex nigro et albo maculatis, unguibus nigris et acutissimo hamo armatis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem c. 23.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Alius rostro caeruleo</hi>, cui caputur in illo planum, sed in cervice magis elevatum totum nigrum. Oculi nigri, circulo albo circumdante, et inde lutescente. Collum et pectus coloris coccinei; venter et coxae candicant. Alae, tergus, et caudae nigricant. Caudae longiores pennas, quae sunt binae longisiimae quinque nimirum palmorum, et latissimae, tertia primum etiam lata, sed in exilia admodum filamenta desinens, minores aliae sustinent.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem c. 26.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Alter est Brachyurus</hi> superioribus <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> dissimilis, minor nempe, et praeter pedes et rostrum, quae carnei coloris, totus niger. <reg orig="Caudä" TEIform="reg">Cauda</reg> breviore. Oculis nigris, albo circulo cinctis.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Tertius est sine Uropygio</hi>, et hic vel Erythromelanus, in quo totum corpus <reg orig="pronè" TEIform="reg">prone</reg> et <reg orig="supinè" TEIform="reg">supine</reg>, item alarum principia coccineo colore splendent. Reliquum alarum atrum est. Rostrum pro corporis proportione exiguum, et domesticorum rostro minus, colore qua capiti iungitur albo, cetera nigro, acutum et exile. Uropygiumnullum. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem c. 27.</hi></note> Inde ex eius pennis opera plumaria conficiunt: vel <hi rend="italic" TEIform="hi">Cyanerii thromelanus</hi>
<pb id="s132" n="97" TEIform="pb"/>
suriori longior, rubri, cyanei, et nigri coloris; quique habet caput, collum, pectus et inferiora omnia coloris rubri saturati: ad colli latera maculas binas, <reg orig="contiguás" TEIform="reg">contiguas</reg>, semilunares, magnas caeruleas, rostrum parvum, recurvum, nigrum, <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> frontem album; alas admodum longas, nigras, ad latera caeruleas; pedes breves et nigras.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Idem c. 28.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Quartus Porphromelanus</hi>, cui, caput, dorsum, Uropygium coloris sunt purpurei saturati. Rostrum collurionis aemulum, superius nigrum, qua capiti adhaeret album. Remiges alarum nigrae. Cauda quinque digitos longa, decem pennis nigerrimis constans.</p>
</div5>
<div5 id="JoAF.02.01.03.05.04" n="4" type="subparagraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div5" part="N">
<head>PUNCTUM IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Embriza Alba et Pratensi.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner in Ornithol.</hi></note> HAE Passerini etiam generis esse videntur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Albam</hi> ita Gesnerus describit. Emberiza alba, quae mihi demonstrata est media hieme apud nos capta, maior est flava, <hi rend="italic" TEIform="hi">rostro</hi> brevi, latiusculo, flavi nihil habet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Colore</hi> similis Alaudae, alioqui dissimilis, ventre albicante, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> quo etiam Albam cognominavimus. In superiore rostri parte <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> mucronem, tuberculum intus conspicitur. Digiti fusci sunt; crura album et puniceum colorem prae se ferunt.</p>
<p TEIform="p">De Pratensi sic idem, Emberizam pratensem voco quam aucupes nostri Wise Emberitz <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pratis in quibus versari solet appellant. Haec, ut pictura indicat, colore est testaceo, seu figlino, cruribus, pectore, ventre, alis et cauda <reg orig="mediâ" TEIform="reg">media</reg>. Utrinque enim in ea nigrae sunt pennae. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum</hi> quoque nigricat, et in alis superius maculae nigrae sunt subrotundae: inferius <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> marginis <hi rend="italic" TEIform="hi">pennarum</hi> secundum longitudinem nigricant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> fuscum, <hi rend="italic" TEIform="hi">vertex</hi> niger, infra quem utrinque macula albicans retorsum tendit: tum rursus aliae duae nigrae et albicantes per intervalla sequuntur. Hancavem circa lacum Verbanum Ceppa vocant.</p>
</div5>
</div4>
</div3>
</div2>
<div2 id="JoAF.02.02" n="2" type="section" org="uniform" sample="complete" TEIform="div2" part="N">
<head>TITULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Avibus Granivoris Canoris.</hi></head>
<div3 id="JoAF.02.02.01" n="1" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Carduele, Spino et Passere Canario.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nomen.</hi></note> CARDVELIS Carduelus, et Cardelus Gazae Hermolao et Gesnero Thraupis; Aldrovando ab aurea in alis witta, Chrysomitres. Aurivittes, Kiranidi Iena, et Avis Iovis; aliis Corydalis, Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> etiam dicitur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio. schwenckfeld, in Aviar. Silesiae.</hi></note> Avis est parva, cui <hi rend="italic" TEIform="hi">dorsum</hi> cinereum et fuscum, <hi rend="italic" TEIform="hi">Alae</hi> croceo colore, nigroque mixtim et alternatim vatiatae, albisque notatae maculis; <hi rend="italic" TEIform="hi">vertex</hi> nigricans; <hi rend="italic" TEIform="hi">rostrum</hi> acutum subrubens apice fusco. <hi rend="italic" TEIform="hi">Oculi</hi> ambitus exterior niger, hunc miniatus, miniatus, miniatum caesius circumdat. Nec tamen haec colorum pictura in omnibus apparet. <hi rend="italic" TEIform="hi">Femina</hi> alas habet cinereas, guttur album. Visa nondum adulta ubique unicolor, ex cinereo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldro. Ornith. l. 18. c. 3.</hi></note> ad ruffum tendens. Visae et aliae, quarum quaedam in anteriori capitis parte et in mento aliquid rubri obtinent, dorso, pectore, ventre, et reliquis capitis partibus albescunt: quaedam totae prorsus albae sunt, capitis partem rubram si demas, et aliquot lutescentes in alis pennas.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Sexus</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Sexus</hi> <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> cognoscitur, si coloris, ut supra attigi, vocis et plumarum habeatur ratio. Vox feminis exilior, nec diuturnus cantus. Plumae costas obvestientes cinereae aut fuscae, maribus aterrimae.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nutrimentum.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> seminibus lapparum, papaveris, rutae, dipsaci. Cannabino adeo pinguescit, ut cantandi alacritatem amittat. Quaecumque <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> edit, rostro decorticat, ut pura medulla vescatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidum</hi> in truncis arborum et spinis construit, ter in anno, Maio nempe Iunio et Augusto. Aliquando et in hypocaustis pullitiem educit. Septem <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg>
<pb id="s133" n="98" TEIform="pb"/>
ova, octo interdum, quinque aliquando ponit. Praestant ceteris, qui mense Augusto excluduntur. In dumetis nascuntur, atriores sunt, et prunis aut malis aurantiis potius <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> aliis arboribus insident.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Canunt</hi> omni tempore, sed <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg>, cum alias è suo genere adventare cognoscunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Volant</hi> gregatim, et ad duo milia quandoque.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aetas.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Aetatem</hi> ad XX. annos producunt. Visa Moguntiae viginti tres egressa, cui singulis annis rostrum ac ungues praecidebantur, ut cibum potumque capere posset. Depositis geminis pennis canae, quo locabatur vel prona vel supina iacebat. Plus voce quam <reg orig="patinâ" TEIform="reg">patina</reg> hominem delectant. Haud mali tamen sunt alimenti, si pingues, et non nidificant, Assas iliacis et colicis prodesse Kiramides auctor est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> SPINUS seu Ligurinus avicula est, pectore luteo, rostromediocri, tenui et acuto. Duas habet maculas nigras. Alteram in fronte, alteram sub mento. Mari capitis macula multo nigrior; idem toto corpore magis quam femina lutescit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus</hi></note> In frigidioribus regionib. vel numquam vel <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg> apparet, nec in Italia quotannis cernitur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> Iisdem quibus Carduelis <hi rend="italic" TEIform="hi">vescitur,</hi> nasci inprimis et comizae semine.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidulatur</hi> in montium silvis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ova</hi> <reg orig="secundùm" TEIform="reg">secundum</reg> nonnullos duodecim, secundum alios quatuor aut quinque <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox. Aldro. Ornith. l. 18. c. 4.</hi></note> ponit. <reg orig="Amoenissimè" TEIform="reg">Amoenissime</reg> cantat; et non tantum Carduelis, sed et aliarum avium aliquando vocem imitatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Volant</hi> gregatim, et toto agmine <reg orig="facillimè" TEIform="reg">facillime</reg> autumno capiuntur. Sanguis eius cum sali sanguine non coit. Asino <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg>, quod spinas tempore verno depascens, nidum deiciat, infensus est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> PASSER CANARIUS ab insulis Canariis, unde adfertur, ita dictus, avis est vulgaris Pari magnitudine; rostro albo parvo et in acutum tendente; alarum et caudae pennis totis viridi colore. Mari pectus, venter, et pars superior capitis, quae rostro adiacet magis lutea sunt, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> feminae.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Pascitur</hi> Phalaridis semine, saccaro, et auricula muris, <reg orig="quâ" TEIform="reg">qua</reg> ad cantum excitatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Concentu est <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg> amoeno et acuto, quem spiritu diu non interrupto nunc in longum, nunc in altum varia vocis inflexione extendit.</p>
<p TEIform="p">Praeferundi quibus cauda longior, corporis magnitudo minor.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.02.02" n="2" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Fringilla, Montifringilla, et Linaria.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> FRINGILLA, seu quod frigus praenuntiet, seu quod plures in frigore convolent, ita dicta, Spiza est Aristoteli, modernis Graecis Fringillaro. In ea capitis et colli pars prona ad subcaeruleum vergit; quod hinc ad Uropygium subvirescit. Pectus et venter inter rubrum et spadiceum ambigunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Femina</hi> minus vegetis ornatur coloribus; pectus et venter ex ruffo albescunt. Visa toto corpore candida. Visa et ex albido flavescens.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus. Arist. H. A. l. 9. c. 7.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Locis</hi> gaudent hieme <reg orig="moderatè" TEIform="reg">moderate</reg> frigidis, aestate tepidis. Nam in Helvetia feminae per hiemem recedunt, et valido frigore ita offenduntur, ut volare nequeant, et manibus capiantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> In infimis arborum, et summis fruticum ramis <hi rend="italic" TEIform="hi">nidulantur.</hi> Nidus intus ex lana et aranearum telis, extus ex musco construitur. Quinque aut sex ponere <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> aucupes referunt.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Non uno eodemque modo <hi rend="italic" TEIform="hi">canunt.</hi> Quaedam <reg orig="concisè" TEIform="reg">concise</reg> quasi quaerulantur, quaedam in longum trahunt. Maribus vox alta est et plena. Feminis exilis et submissior. Fringutire vel frigere auctores dicunt, si suavius ut canat volueris, locustam mandendam appone.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> Difficulter ob astutiam capiuntur; facilius vel zephyro flante, vel sudo. Nam et demissius tum volant, et melius allectricum voces audiunt. Quaedam numquam mansuescunt, et inedia consumptae commoriuntur. Omnes primis captivitatis mensibus prae maestitia obmutescunt; nec nisi blanditiis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Theophr. design. tempest.</hi></note> exhilarantur. <reg orig="Manè" TEIform="reg">Mane</reg> si canant, tempestatem praesagiunt.</p>
<pb id="s134" n="36" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Emberiza pratensis. Wisemmertz.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Carduchs. Distelfinck.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Prunella.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Fringilla. Finck.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Linaria Rubra. stocKhenfling.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Linaria. Henfling FlachsfincK.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Fringilla montana.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Acantur quem Gaza Spinum et ligurinum ??? cat. Zeisel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Citrinella. Citrinle.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Carduelis mas.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Chloris. <reg orig="Grünfinck" TEIform="reg">Grunfinck</reg>.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Serinus. Girliz. Fedemlein.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Fringilla. alia.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Ligurinus alius</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Carduelis ciliis albis.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Fringilla sublutea.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Canarias. Zuker Vogel. CanariVogel</hi></head></figure></p>
<pb id="s135" n="99" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> MONTIFRINGILLA magnitudine fringillam excedit. Color in capite, dorso et cauda nigrior <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> Fringillae. Supina pars albicat. Pectus cum gutture nonnihil ruboris habet. Alae duabus transversis lineis ex ruffo flavescentibus distinguuntur, media linea interiecta. In femina, vertex, cervix et dorsum plus habent ferruginei: alarum linea superior <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> est angusta et brevis, ut <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> delitescat. Non <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> suave canunt, et caveis inclusae aliarum alitum Passerum inprimis voces imitantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> LINARIA Passeris est mangnitudine, specie admodum similis, colore testaceo seu ferrugineo ad cinereum vergente, eoque in mare intensiore. Idem in pectore maculis respergitur ruffis, femina fuscis et maioribus. Alarum rectrices pennae nigricant, sed ad latera et in extremitatibus suis candicant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nutrimentum.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Cibus</hi> ipsi Phalaridis, lini, cannabis, raparum, et caulium semen, panicum, avena fracta etc.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Morbus</hi></note> Laborat interdum <hi rend="italic" TEIform="hi">morbo</hi>, quem subtilem dicunt, in quo maesta silet, pennae obrigent, venter solito tumidior venis rubris conspergitur, pectus ex carne apparet.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Exoriente <reg orig="caniculâ" TEIform="reg">canicula</reg> obmutescit, ac plumas vellicando circa medium excutit; sic certum canicularis sideris exortum indicat. Celebris est apud Italos eius astutia. Unde proverbium <hi rend="italic" TEIform="hi">egli è un Fanello.</hi></p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornithol.</hi></note> Huc pertinet <hi rend="italic" TEIform="hi">Linaria Rubra</hi> Gesnero <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> coccineo verticis colore dicta, sive illa Aster Oppiani, sive aliud quid. Advolant aliquando turmatim, et <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> pestilentiam brevi futuram circa Norimbergam indicare putantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. l. 18. c. 9.</hi></note> Nec non <hi rend="italic" TEIform="hi">Linaria marina</hi> Aldrovandi, quae rostro lutea, vertice miniacea, pectore et ventre candicans. Collo et dorso ex luteo fusca est. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alteri</hi> quam exhibet per tergus et superiora prorsus leucophaeae; percurrentibus striis deorsum vergentibus, color miniaceus magis splendet, alae sunt <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> pallidiores; Gula et pectus leviter lutescunt; retro oculos macula fusca, rotunda data est.</p>
<p TEIform="p">Quae circa Argentinam <hi rend="italic" TEIform="hi">Gyntel</hi> nominatur, per caput dorsum et caudam fusca est, pectore ruffo, fuscis distincto maculis, cruribus rubicundis, ventre inferiore albicante; seminibus papaveris et aliis vescitur; et gregatim volat.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.02.03" n="3" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Alauda in genere, et in specie.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nomen.</hi></note> ALAUDA, seu Cassita et Galerita, quae tamen cristatis vocabula <reg orig="propriè" TEIform="reg">proprie</reg> conveniunt, Graecis veteribus <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, ut apud Hesychium lego; modernis Cuzula, <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, et in Creta, teste Bellonio, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scaeliger Exerc. c. 233.</hi></note> Chamaechilados nuncupatur. Cirim non esse, tum cirri seu innulae oblongae pulcherrimae, tum pedes rubri, qui in alauda non sunt, Scaligero agente, evincunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Formam</hi> non describam, obvia omnibus est avicula. In posteriore digito pedis longissimum habet unguem.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> In Andalusia non reperiri, <reg orig="Averroës" TEIform="reg">Averroes</reg> tradit; numquam arboribus insidere <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 8.</hi></note> Aristoteles. Visae tamen in illis cristatae, si rugosum nec levem habuere corticem. In angustiis montium <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Agricola. l. de Animal. subter</hi></note> hieme alicubi conduntur: in Italia et Gallia omni eas videbis tempore.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Nutrimentum. Plut. l. de Iside.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescuntur</hi> granis, sed et vermes deglutiunt, attelaborumque ex genere locustarum ova diligenter perquirunt: ideo <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Lemniis coluntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidum</hi> ex siccarum herbarum radicibus humi ter in anno, nempe circiter Calend. Maii, Iunii, et paulo post Idus Iulias construunt, eundemque aurae obversum ita in segetibus et gramine recondunt, ut praetereuntium et Accipitrum <reg orig="minimè" TEIform="reg">minime</reg> obvius sit oculis. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 6. c. 1.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Ova</hi> quinque pariunt, quae <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> bufonibus foveri falsum; quia aurae exponuntur. Superin cidentes solis radii parentum defectum supplere videntur. Pulli exclusi implumes adhuc deducuntur ad pastum, ut praedantium cripiantur iniuriis.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Cantum</hi> mira alacritate pennis exsertis in <reg orig="aëre" TEIform="reg">aere</reg> vocis
<pb id="s136" n="100" TEIform="pb"/>
modulatione, laetae serenitati temporis, quasi applaudit. Nam nubilo pluviove caelo, vix aut unquam canit, ut neque humi, sed inter ascendendum. Ascendit autem paulatim, <reg orig="subitò" TEIform="reg">subito</reg> <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> et instar lapidis descendens cantillat. Matutino <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> potissimum audiuntur, metidiano silent.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitia. Arist. l. 9. H. A. c. 1.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Inimicitias</hi> exercent cum Pella ex ardearum genere, cuius ova diripiunt, ut Aristoteles vult; cum Acanthyilide, ut Philes et Aelianus; cum corvis, quod ab iis devorentur; cum Accipitribus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Anto~. My-Zald. cit. Aldrov. Aelian H. A. l. 6. c. 46</hi></note> Alaudariis, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> quibus <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> expavescunt, ut in hominum sinus confugiant, cum Arcturo sidere, quia in ipsius cum sole exortu, obmutescere incipiunt, aegrotant, et plumas vellicando excipiunt. Denique cum sinapis semine, quod nulli non innoxium, alaudas conficit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Morbi.</hi></note> Laborant <hi rend="italic" TEIform="hi">morbo</hi> comitiali, et alterius oculi caecitate, idque nono accidere anno Albertus <reg orig="experientiâ" TEIform="reg">experientia</reg> <reg orig="propriâ" TEIform="reg">propria</reg> nixus testatur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">usu</hi> in cibis taceo. Iuniores et pinguiusculas nemo non appetit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Species.</hi></note> Species Alaudarum sunt, CRISTATA et NON CRISTATA. Illa est vel <hi rend="italic" TEIform="hi">Maior</hi> vel <hi rend="italic" TEIform="hi">Minor</hi>; quarum haec Aristoteli incognita, Schvvenkfeldio <hi rend="italic" TEIform="hi">Arborea, Fera,</hi> <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, apicem pro corporis magnitudine longiusculum, et pedes rubros habet. Cum frigus intensum est, et nix agros tegit in sterquiliniis et <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> horrea <hi rend="italic" TEIform="hi">versatur</hi>, per aequinoctium avolat, si Longolio credendum; nidum in fossis senticosis sternit; nullam particularem cantiunculam habet; sed <reg orig="ineptè" TEIform="reg">inepte</reg> aliarum quibus cum victitat vocem refert: Congener est ipsi Alauda <hi rend="italic" TEIform="hi">Silvatica</hi>, quam Germani <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Waldlerch</foreign> vocant, parte inprimis prona albicantior.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Maior</hi> rostrum habet cavum; cristam, cuius radices inter utrumque oculum situantur, aliquantulum nigricantem. Dorsum cinereum albo maculatum. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 5. de Avibus c. 22.</hi></note> Ventrem albicantem, pectus cinereum albis maculis conspersum. Caudae plumas nigras. <hi rend="italic" TEIform="hi">Linguam</hi> exiguam <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> furcatam, quia ramis <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg> insidet; ungues longiusculos. <hi rend="italic" TEIform="hi">Habitat</hi> in agris, circa flumina, et lacus; hiemis tempore ad vias. Non volat aliarum more, sed vento cogente, nunc ima nunc summa petit.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Non cristata</hi> suavius canit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> Laudatur ad colicos dolores, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Galen. de simpl. Medic. facult. l. 11.</hi></note> seu cocta seu assa. Quidam cor alligari femori iubent: aliis recens tepensque devorant. Consularis Asprenatum domus est, inquit Plinius, in qua alter <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Dioscorides l. 2. c. 48.</hi></note> è fratribus colo liberatus est ave hac in cibo sumpta, et corde eius <reg orig="armillâ" TEIform="reg">armilla</reg> <reg orig="aureâ" TEIform="reg">aurea</reg> incluso; alter sacrificio quodam crudis laterculis incluso corde, ad formam camini, atque ut sacrum peractum erat, obstructo sacello. Thraces vivente adhuc Alauda cor exemptum sinistro femori pellendae coicae <reg orig="ergò" TEIform="reg">ergo</reg> circumdabant, ut Alexander Trallianus scribit. Porta causam in loquacitatem conicit. Nimia enim garrulitate, flatus, ex quo morbus <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> exoritur, eximitur.</p>
<p TEIform="p">Non CRISTATA, Hermolao, Sipontino, et Grapaldo Terraneola, Nipho <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> Aristotelis Tetrix, colore similis est cristatae, sed magnitudine minor. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi> habet nigrius fulvo colore <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 25.</hi></note> intermixtum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum</hi> spadiceum, cinereum, et subnigrum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pectus</hi> pluribus maculis distinctum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Ventrem</hi> subalbidum. Posticos digitos et ungues eiusdem magnitudinis cuius et posteriores. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. H. Avium. l. 5. c. 23.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Degit</hi> in planis locis, erica et Iunipero consitis. Hieme gregatim volant, aestate binae. Alta petunt volatu, diutius in <reg orig="aëre" TEIform="reg">aere</reg> haerent, et maiora spatia conficiunt. Amoenitate <hi rend="italic" TEIform="hi">vocis</hi> inter omnes excellunt. Galli ex uno temperamento in alterum <reg orig="facilè" TEIform="reg">facile</reg> transire, et pro ventorum diversitate, <reg orig="diversimodè" TEIform="reg">diversimode</reg> etiam immutari, tradunt. Flante Austro macrescunt, Aquilone pinguescunt. Captura hieme largissima, nisi nives diutinae sedeant, et maxima sit frigoris inclementia.</p>
<p TEIform="p">Ad hanc <hi rend="italic" TEIform="hi">Calandra, Alauda pratorum, et Alaudae congener</hi> spectat.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Calandra</hi> Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, seu suavitate cantus; aliis, sed <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> Acredula, Charadrios, Gurgulio, ad Sturni magnitudinem accedit. Alaudae de cetero in omnibus similis. Collum qua iubae Capiti connectuntur gracile habet,</p>
<pb id="s137" n="37" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Coscothraustes</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Coscotraustes. Indica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">linarin <reg orig="fünfling" TEIform="reg">funfling</reg>. flax fink</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">linaria</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alauda. Cristata. lerche</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alando lerche</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Carduolis distelfinck</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">ligurinus</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Spinus. Ligurinus</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Chloris seu frin gilla Viridis grim finck</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Hortuia nus Brach amsel Trostel</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Turdus. Krames vogel.</hi></head></figure></p>
<pb id="s138" n="101" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">et rostrum crassius. Victitat dutiusculis grantis. Vocis modulatione audientes <reg orig="mirificè" TEIform="reg">mirifice</reg> oblectat, ac omnes avium voces <reg orig="expressimè" TEIform="reg">expressime</reg> imitatur. Capta, vix unam diei horam sine cantu praeterit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. H. Avium. l. 5. c. 24.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Alauda Pratorum</hi> Alaudis est minor. Rostrum habet tenue, et longiusculum. Plumas cutem contegentes <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> nigras. Caudae, in extremo albicantes. Humi dormit. In pratis nidificat. Difficulter educatur, sed educata <reg orig="suavissimè" TEIform="reg">suavissime</reg> canit. Cum Accipitrem supervenientem adspicit, in arborum ramis latitat.</p>
<p TEIform="p"><hi rend="italic" TEIform="hi">Alaudae congener</hi> illa Aldrovando dicitur, quae Bononiae Petrone, Genuae Petronella et Chiapparone dicitur. Cristatae maioris magnitudinem aequat, vel superat. Eidemque colore <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> similis est. Pectoris et totius ventris color magis ad subflavum vergit. Ungues in tantam longitudinem non excrescunt. Tibiae et pedes albicantiora sunt. Humi <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> quiescit vel cursitat; in arboribus <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> et fruticibus summa semper cacumina petit, quibus diu immobilis insidens, suavissimas cantilenas modulatur.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.02.04" n="4" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAP. IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Chloride, Citrinella et Serino Gesneri, et Luteis earumque congenere.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> CHLORIS Germanis <foreign lang="GR" TEIform="foreign"><reg orig="Grünsinch" TEIform="reg">Grunsinch</reg>,</foreign> seu Fringilla viridis, magnitudine est alaudae, aliquando tota viridis, aliquando <reg orig="valdè" TEIform="reg">valde</reg> lutea. <hi rend="italic" TEIform="hi">Mas</hi> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> femina in hoc differt, quod haec spadiceo partim, partim cinereo ubique coloratur, minusque multo lutei coloris, <reg orig="imò" TEIform="reg">imo</reg> modicum admodum habet. Pedes ei et crura mollicula, carnea <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> substantia et colore. Gula, venter, pectus, uropygium, et alarum suprema ora, pulcherrimo ochrae colore flavescit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus. Arist. H. A. l. 8. c. 3.</hi></note> Aristotels vermiculis <hi rend="italic" TEIform="hi">victitare</hi> scribit. Verum pascitur quoque seminibus, Carduorum maiorum, Lapparum, raporum, et phalaridis. <reg orig="Adeò" TEIform="reg">Adeo</reg> aliquoties cicuratur, ut una manu detenta, cibum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 13.</hi></note> altera porrectum, capere non recuset. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidum</hi> ex hymphito stirpitus evulso <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> facit. Sed stragulum ex lana et villo subicit. Quatuor aut quinque ova <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aelian. H. A. l. 4. c. 47</hi></note> parit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrovand. Ornith. l. 18. c. 18.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Congener est</hi> huic illa, quam Aldrovandus <hi rend="italic" TEIform="hi">Chloridem Indicam</hi> vocat, quaeque prono, ventre nimirum et pectore est candidissima, rostro subviridi ad fuscum vergente, capite toto dorso et Uropygio viridibus; pennis, alarum remigibus et tota cauda caeruleis, scapis albis, pedibus nigris.</p>
<p TEIform="p">CITRINELLAM Gesneri, quam Galli Tarin vocant, Thracipedem Aristotelis Bellonius esse opinatur. Color capitis dorsi caudae intensior est <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> in Ligurino, ideo ob flavedinem magis fusca videtur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Mas</hi> plus flavi coloris in toto corpore et praesertim in pectore et circa nates habet, quam femina. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescitur</hi> iisdem seminibus, quibus aliae canorae. <reg orig="Rarò" TEIform="reg">Raro</reg> plures <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> septem, aut octo uno incubitu excludit, et in cantu omnibus huius generis excellit.</p>
<p TEIform="p">SERINUS Gesneri Ligurinum magnitudine et colore refert; pectore et ventre ex viridi flavescens; parte superiore, partim eiusdem coloris partim fusca. <hi rend="italic" TEIform="hi">Congener</hi> est illa, quam Germani Hirngrylle vocant, magnitudine <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornithol.</hi></note> Ligurini, sed magis lutea. Capitur in Helvetiae montibus. Auceps cum sexum utrumque domi aleret, ita ut aliqua volandi libertas esset, pullos etiam ex eis habuit. Sed cum aliquando pro mare Gryllo marem Ligurinum adhibuisset, ova quidem nata sunt, sed ex quibus foris nihil provenit. <reg orig="Suavissimè" TEIform="reg">Suavissime</reg> cantillat.</p>
<p TEIform="p">LUTEARUM duo sunt genera; <hi rend="italic" TEIform="hi">Unum,</hi> quod Ciam simpliciter Itali vocant; <hi rend="italic" TEIform="hi">Alterum,</hi> quod <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> colore paleari, Ciam Pagliariam, seu Pagliaricciam, Angli Gelgorstam dicunt. Capiuntur <reg orig="facillimè" TEIform="reg">facillime</reg> omni aucupii genere. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescuntur</hi> granis hordei triticei pane; hieme alimentum in equinis stercorib. quaerunt. Captae per duos vel tres menses merum Cici ingeminant; servitutis oblitae ad suos modulos revertuntur. In caveis <reg orig="saepè" TEIform="reg">saepe</reg> cum morbo comitiali conflictantur. <reg orig="Mediâ" TEIform="reg">Media</reg> hieme magno
<pb id="s139" n="102" TEIform="pb"/>
numero in Italia apparent, et in pratis ingentes earum catervae conspiciuntur. Quae de harum <hi rend="italic" TEIform="hi">congenere</hi> addit Aldrovandus vide si libet capite videsimo primo, libri decimi octavi.</p>
</div3>
</div2>
<div2 id="JoAF.02.03" n="3" type="section" org="uniform" sample="complete" TEIform="div2" part="N">
<head>TITULUS III <hi rend="italic" TEIform="hi">De Avibus Baccivoris.</hi></head>
<div3 id="JoAF.02.03.01" n="1" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Turdis in genere.</hi></head>
<p TEIform="p">AVis Latinis, seu per Onom atopoeiam, seu <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> colore, Turdus dicta, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Graecis veterib. <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> modernis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. Obser. l. 1. c. 10.</hi></note> Schynopoullos, ac si lentiscinas aves diceres, vocatur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Genera</hi> ipsorum tria prodidit Aristoteles. <hi rend="italic" TEIform="hi">Viscivorum</hi> seu <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> picae magnitudine. <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> stridore dictum, quantitate Merulae; et <hi rend="italic" TEIform="hi">Ilias</hi>, omnibus minus, minusque maculis distinctum, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. Dipnos. l. 2.</hi></note> quod gregatim volat. et nidos è luto hirundinum more construit, et apud Gallos <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. g in H. A. Arist. l. 9. c. 26.</hi></note> non extare putatur. Recentiores plura enumeratis annumerant. Nam et <hi rend="italic" TEIform="hi">Turdela</hi> Hermolao est genus Turdi alterum, quod in Veneta provincia Drexanos <reg orig="vulgò" TEIform="reg">vulgo</reg> vocant, maior Turdo, penna <reg orig="subfuscâ" TEIform="reg">subfusca</reg>, varia; et Turnero illa, quae <reg orig="Saxonicè" TEIform="reg">Saxonice</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Brachvogel,</foreign> (commune hoc <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> illis nomen, quae in novalibus et quiescentibus agris immorantur) colore fusco, terreo, obscuro, ut humi sedens agnosci vix possit, ex Turdorum est genere. Idem Germanorum <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Trostel,</foreign> Turdum pilarem esse putabat. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> Scaliger <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. Commentar. citato.</hi></note> secundi apud Aristotelem generis, <hi rend="italic" TEIform="hi">duas species</hi> facit; quarum una <hi rend="italic" TEIform="hi">Trida</hi> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Vasconibus, altera <hi rend="italic" TEIform="hi">Turdus</hi> dicitur, <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg> et facie <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> dissimiles, ut nonnumquam in agnoscendo fallantur. Saxonum Ziepdruschel colore Iliaco similis, quaeque circa rubos versatur, et fructibus eorum victitat, minimum Turdi genus, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> Aristotelis quibusdam, Germanorum <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Klein Zimmer,</foreign> <reg orig="Merulâ" TEIform="reg">Merula</reg> minor, rostro acuto, brevib. pedibus, eiusdem nonnullis Cyanus. Helvetii habent Turdum silvestrem. Carinthiorum avis dicta <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Leimtrostel,</foreign> pedibus albis, Turdis minoribus annumeratur. De <hi rend="italic" TEIform="hi">Albis</hi>, qui in Septentrione, non est quod aliquid dicam.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Forma.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Forma</hi> si spectetur, cinereus color eis <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> peculiaris est, huic <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> illi remissior vel intensior. Omnes per collum inferius, pectus et ventrem maculis aestate consperguntur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 49</hi></note> quas per hiemem deponunt. Unde Plinius, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. N. l. 10. c. 29.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Turdis color aestate circa collum varius, hieme concolor.</hi> Visus tamen viscivorus, nescio quo anni tempore captus, qui ita plumbei coloris evaserat, ut quodammodo ad amethystinum accederet. Visus et Turdus vul ò dictus, tribus diversis coloribus diversis nimirum temporibus captus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> omnib. est longiusculum, crassiusculum, rectum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Lingua</hi> lata, et ad imitandum humanum sermonem parata. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pedes</hi> <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg> similes, et colore non in omnibus eodem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Intestinum</hi> appendices non habet, nec gula versus stomachum dilatatur, nec superius ingluviem habet. Nullibi non sunt obvii. Daphnios, seu <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Laureto illo Alexandrino, ubi baccis vesci poterant; seu <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Daphne delitioso quodam Syriae suburbano ita dictos, Clemens Alexandrinus celebrat. Advenas esse, et quotannis in Italiam circiter aequinoctium autumnale transmare verno revolare, Auctor est <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">de Re Rust. l. 3.</hi></note> Varro. Unde trimestres Plinius dixit; per hiemem latere scripsit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 8. c. 3.</hi></note> Aristoteles: nec tamen omnes, vel ex eo evidens, quod in <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesn. in Ornithol.</hi></note> Helvetia circa Tigurum per hiemem abundent, hieme in Italia loca maritima iuniperis et myrtis consita, frequentent. Ab <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 5. Hexam. c. 14.</hi></note> Ambrosio inter eas quae sub hiemis initium ad nos accedunt, numerentur; Bononiae denique Martio <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldrov. Ornithol. l. 16. c. 1.</hi></note> etiam mense <reg orig="copiosè" TEIform="reg">copiose</reg> habeantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Victum</hi> delectantur baccis myrti, iuniperi, sambuci, hederae; nec non olivis, ut est apud Calphurnium <reg orig="Poëtam" TEIform="reg">Poetam</reg>. Unde Olivariorum nomen; fagiglandibus, insectis, lumbricis et culicibus. Ex semine ab ipsis excreto provenire viscum Theophrastus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Theophr. de Caus. Plant. l. 2. c. 23.</hi></note> et Plinius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. N. l. 16. c. 94.</hi></note> prodidere, tam <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> quam Satyria et Orchides ex eorum genitura nasci, falsum est. Quot enim in arboribus Turdus stercus excernit, et</p>
<pb id="s140" n="38" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Montifringilla mas.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Montifringillae Congener.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Linaria marina.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Linaria rubra.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Linaria alia</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alauda. Lerche.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alauda Cristata.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Guntel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alauda pratorum.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alauda Cristata.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alauda Cristata Senex.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Alaudae Congener Cum loto Aethiopica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Calandra. alancta mareim Calander</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Chloris siiluestris</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Citrinella.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Lutea seu Cirulus femina.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Lutea mas.</hi></head></figure></p>
<pb id="s141" n="103" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">tamen viscum non generatur? Quot in regionibus Turdi non sunt, ubi viscum nascitur? Concoquitur in Turdi ventriculo granum, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. in Exerc. 168.</hi></note> cum labruscarum <reg orig="longè" TEIform="reg">longe</reg> duriora et maiora concoquantur gigarta: et exhibitis uni visci baccis, nulla in excrementis reperta est species. De saginatione videantur Oeconomica.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> In cacuminibus arborum <hi rend="italic" TEIform="hi">nidificantes,</hi> <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> contextim in successu, generant. Ova, decem <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> conceptu diebus pariunt et fovent. Increbuit alicubi mos, ut vasa ibidem collocentur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> eorum trutillare, ut Philomelae auctor inquit. Sermonia ssueti, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Scalig. Exerc. c. 237.</hi></note> tamquam è modulis sermocinantur. Habuit Agrippina, qui omnium sermones <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 42.</hi></note> imitabatur. Et mirum est <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> surdos dici, ut vitium in proverbium cesserit. Invenere et in</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicina Usum.</hi> Myrtorum baccis farti et assi ventris profluvio laborantibus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 30. c. 7</hi></note> exhibentur. Tempore pestis in cibo, macerati, laudantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 6. de Avib. c. 31.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Quid de usu in cibis dicam?</hi> Duriores quidem concoctu, Perdicibus, Attagenis, Phasianis et Gallinis, Galenus facit: sed quia idem Phasianos Gallinis concotione et nutriendi vi pares, edendi suavitate superiores <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 7. Method.</hi></note> alibi scribit; alibi alibi <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. de cibis boni et mali succi.</hi></note> laudatis cibariis, quae neque tenuem neque crassum sucum gignunt annumerat, vel locus prior mendosus est, vel sibi ipsi contradicens, fallitur. Graeci <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Alex. ab Alex l. 5. Genial. dier. c. 26.</hi></note> <reg orig="sanè" TEIform="reg">sane</reg> ova cum Turdis, leporinis carnibus, ac mellitis placentis secundae mensae frequentius inferebant. Iisdem Turdorum turmae in propomatibus seu primis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Athen. in Dipnos. l. 2</hi></note> cenae ferculis in usu. Eorundem pectora in patinam Apicianam coniciebantur. Et quantus circa eos Romanorum luxus, sive copiam, sive pretia spectes. Tanta Turdorum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 13. c. 9</hi></note> aliquando fuere aviaria, ut ex iis stercorarentur agri. Lucullus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Varro de R. R. l. 3.</hi></note> alios videbat Turdos in mazomo positos coctos, alios volitare circa senestras captos. Ex uno Ornithone quinque milia scio vaenisse Turdorum denariis ternis (id est computante. Budaeo denis solidis Turonicis et semisse) ut H. S. sexaginta milia ea pars villae reddiderit eo anno, inquit <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 3. de Re R. c. 2.</hi></note> Varro. At nunc aetatis nostrae luxuries quottidiana fecit haec pretia, etc. Nostra aetate quoquo modo capti eduntur. Quibusdam iecur ovis integrum cum medulla panis contunditur, et perlinteum transmittitur. Hinc aromatibus ad saporem coloremque commendandum inspersis fervescit. Turdi in iure carnium elixi, et <reg orig="modicè" TEIform="reg">modice</reg> frixi imponuntur.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.03.02" n="2" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Turdis in specie.</hi></head>
<div4 id="JoAF.02.03.02.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS I. De Turdo Viscivoro et Trichade.</head>
<p TEIform="p">TUrdus Viscivorus, Aristoteli <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, Athenaeo <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> dicitur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornith.</hi></note> Maior est ceteris Turdis, et <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> infra columbam. Capite, alis, et ventre fuscus; plumis tamen iuxta caudam aliquid flavi admixtum apparet. Cutem intra rostrum pallidus et subruber colores mixti tingunt. Collum parte <reg orig="pronâ" TEIform="reg">prona</reg>, venterque totus nigris punctis in albi cantibus plumis, et alicubi flavis variant. Pedes digitique, posteriore praesertim tibiarum nervo, flavescunt. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 16. Ornith. c. 2.</hi></note> Aldrovandus semel unum <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg>, in cauda <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg>, et alarum remigibus albescentem observavit, ut <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> albesceret; capite <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg>, tergore, et supernis alis <reg orig="omninò" TEIform="reg">omnino</reg> cinereus esset. Nullo non tempore apud nos visuntur. <hi rend="italic" TEIform="hi">Cibus</hi> ipsis abietis viscum et resina; aestate inprimis; hieme fructiferarum arborum semina. Sed et baccis arborum, Iuniperi praesertim et Ligustri, inhiant. Dum singuli singulas visciferas arbores occupant, et <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> eas morantes, alios persequuntur, facilius capi, prodidere nonnulli. Observatain iis <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rusticis et praesagia. Diu nempe duraturae hiemis, si circa huius finem in cacumine arboris cantillent. Futurae aestatis, si in eius medio consideant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornithol.</hi></note> TRICHAS, qui Pilaris perperam dicitur, et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> stridore nomen sortitus est, totus <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> magnitudine et figura est Merulae. Rostrum habet
<pb id="s142" n="104" TEIform="pb"/>
subflavum in extremo nigricans. Os et linguam flavo colore tincta. Collum pronum cinereum maculis nigris aspersum. Dorsum caropum, et per medias pennulas nigricans. Pars circa Uropygium cinereis plumis obtegitur. Caudam nigrae pennae constituunt. Collum supinum et pectus varia sunt. Pennae alarum partim nigricant, partim ruffo colore tinguntur, etc. Numquam aut <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg> in aestate in Anglia <hi rend="italic" TEIform="hi">visitur,</hi> hieme tanta illorum multitudo, ut nullius avis maior. Vescitur baccis iuniperi, Aquifoliae, et sorbi minimae. Apud Helvetios <reg orig="postremò" TEIform="reg">postremo</reg> advenit, <reg orig="Acutè" TEIform="reg">Acute</reg> <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 20</hi></note> sonat, et quamvis colorem mutet: vocem tamen non variat. Volat gregatim, et inter volandum obstreperus est.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.03.02.02" n="2" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Turdo Illade, et simpliciter dicto.</hi></head>
<p TEIform="p">TUrdus Illas, Tyllas Alexandro, Myndio dicitur. Fuscus est per totum dorsum. Pectus est varii coloris, medius venter albicat; utrinque rubet. Eodem colore pars sub alis tingitur. Interiora oris penitus flavescunt. <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificant</hi> in Bohemia vel Hungaria. Gregatim plaerumque in dumetis <hi rend="italic" TEIform="hi">degunt</hi>. Initio hiemis per quatuordecim <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> dies ante Pilares in Helvetiam advolant, circa Pascha recedunt. Racemis <hi rend="italic" TEIform="hi">victitant,</hi> vineisque multum damni inferunt. <reg orig="Ideò" TEIform="reg">Ideo</reg> tempore vindemiarum capiuntur. Gesnerus in dissecti ventriculo mense Novembri baccas spinae albae quam Oxyacantham dicimus, reperit.</p>
<p TEIform="p">Quem Aldrovandus <hi rend="italic" TEIform="hi">Turdum simpliciter dictum</hi> vocat, is Bellonio <hi rend="italic" TEIform="hi">Turdus primus Aristotelis,</hi> et Turdus <hi rend="italic" TEIform="hi">viscivorus minor</hi> dicitur. Crura in eo ex cescriptione Gesneri albicant. Pectus, ventrem, et latera puncta nigra insigniunt; illud subflavo et ruffo colore in unum commixtis insignitur. Idem sub alis color merus. Tota <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> pars prona fuscescit. Alae susco ruffum miscuerunt, et maculas subflavas habent. Venter candidus est. Crura albicant. Proprium illis esse apparet, ut circum oculos maculentur. Sexum solo cantu discerni posse dicunt.</p>
<p TEIform="p">NB. <hi rend="italic" TEIform="hi">Genus Turdorum exoticum Vide in Mantissa.</hi> N. 9.</p>
</div4>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.03.03" n="3" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Merulis.</hi></head>
<p TEIform="p">MErula, Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign"/>, quibusdam <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> nigro colore Nigretta; Latinis quod solivaga sit et sola pascatur, <hi rend="italic" TEIform="hi">Merula</hi> dicitur. Duo <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> ipsarum <hi rend="italic" TEIform="hi">Genera</hi> Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 9. c. 19.</hi></note> ponit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Vulgare</hi> seu nigrum, et <hi rend="italic" TEIform="hi">candidum,</hi> quod tantum circa Cyllenam Arcadiae nasci scribit: nos et in Norvegia, et in novo orbe inveniri scimus. Varro <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">de R. R. l. 3. c. 9.</hi></note> inter res inusitatas reponit. Addit et <hi rend="italic" TEIform="hi">tertium</hi> fusco colore, et minoris magnitudinis, quod Passerem solitarium vel Merulam montanam quidam esse iudicant. Vidit Aldrovandus totam ex flavo ad castaneum vergentem, mutato <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> priore colore. Magnitudinem ei Turdi Trichadis Aristoteles tribuit citante Athenaeo, colorem nigrum, rostrum puniceum <reg orig="verè" TEIform="reg">vere</reg> an <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> nescio. Albertus rostrum et pedes crocea. Sed ut plumarum colorem pro temporis diversitate mutant: ita et rostrum idem non servat. Nam id anniculis, teste Plinio, in ebur transfiguratur, at maribus duntaxat. Scaliger <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">In Aristotelis H. A. l. 9. c. 5.</hi></note> pullos nigrum habere, anniculos buxeum affirmat <hi rend="italic" TEIform="hi">Sexus</hi> <reg orig="optimè" TEIform="reg">optime</reg> discernitur. Femina namque fusca est, rostro inferius tantum lutescente, supra <reg orig="planè" TEIform="reg">plane</reg> fuscido. Gula pectusque totum ex albicante et fuscescete colorib. maculantur. Nominat Aldrovandus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ornith. l. 16. c. 6.</hi></note> quandam <hi rend="italic" TEIform="hi">Leucophalum,</hi> cuius caput praeter tres maculas oblongas nigtas, quae <reg orig="retrò" TEIform="reg">retro</reg> oculos conspiciebantur, prorsus candidum erat, rostrum et oculorum iris lutea, pedes fuscescebant. Cauda et venter aterrimi caloris. Alae albo maculabantur. Apponit et <hi rend="italic" TEIform="hi">candidam totam,</hi> rostro duntaxat rutilo, et pedibus lutescentibus. Aliae ex albo et nigro sunt maculatae, mas minus <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> femina, <reg orig="caudâ" TEIform="reg">cauda</reg> <reg orig="nigrâ" TEIform="reg">nigra</reg>, rostro et pedibus <reg orig="intensè" TEIform="reg">intense</reg> in mare rutilis, <reg orig="paslidè" TEIform="reg">paslide</reg> in femina flavescentibus.</p>
<pb id="s143" n="39" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Turdus Viscivorus. Trostel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Turdus simpliciter. Krametuogel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Turdus leucocephalos.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula. Stein Amsel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula mas.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula femina.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula alba et nigra.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer sobtarius mas. merulus</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Passer solitarius femina.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula torquata mas.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula torquata femina.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merulae Congener.</hi></head></figure></p>
<pb id="s144" n="105" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Locum</hi>, versantur in locis densis consitis arboribus, spinetis, angustis montium angulis, et lapidum fissuris. Mutant ut Turdi <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">d Arist. H. A. l. 9. c. 16.</hi></note> locum, et hieme in vicina demigrant aprica. Parasitus tamen apud Athaenaeum, si algor sub dio perpetiendus sit, se Merulam esse profitetur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vescuntur</hi> iis dem quibus Turdi. Sed et pomis sorborum, orni sambucique acinis. Caveis inclusae etiam carnib. Plantae ex quibus <reg orig="praecipuè" TEIform="reg">praecipue</reg> cibum decerpunt, sunt Oxycedrus Dalechampii, Ilex Aquifolia eiusdem, Myrtacanta, philyrea angustifolia, myrtus laurea maxima, myrtus exotica Plinii, et area Theophrasti effigie alni.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidos</hi> <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg> <reg orig="haemisphaericâ" TEIform="reg">haemisphaerica</reg> <reg orig="oblongiusculâ" TEIform="reg">oblongiuscula</reg>, admodum scutellae cavos, ex surculis ramulisque exilibus, et fibrosis radiculis luto inter se contextis, substrata molliore materia construunt. Bis anno, omnium avium primae, ante exactam hiemem, in Helvetia mense Mattio vel Aprili <hi rend="italic" TEIform="hi">pariunt.</hi> Numerum pullorum nemo exponit. Nido Aldrovando allato quinque inerant. Persarum Magos ex salvia sub ficu putrefacta, dum sol et Luna secundam solis faciem occupant, avem Merulae similem procreasse, cuius adustae cinere lampadi insperso domus serpentibus repleta videbatur, auctor est <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Epist. Medic. 38.</hi></note> Langius.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> De earum <hi rend="italic" TEIform="hi">Voce</hi> fringulicire quidam usurpat. Veteres eius non exprimunt proprium, sed inter canoras ponunt. Quandam <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> in novem vocum modis exprimendis excelluisse, ut nullus hominum <reg orig="perfectè" TEIform="reg">perfecte</reg> eam imitari potuerit, Albertus auctor est. Incipiunt autem vere canere, continuant per aestatem. Hieme cohibendo vocem, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 49</hi></note> strepunt et <reg orig="tumultuosè" TEIform="reg">tumultuose</reg> voculantur. Plinius hieme balbutire, circa solstitium mutas esse <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10.</hi></note> ait.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Amicitia</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Amicitiam</hi> eum ea Rubecula colit. Sequitur enim eam, et noctu, vel iuxta ipsam, vel in proxima arbore conquiescit. Ipsas Noctuae ita infensas quidam volunt, ut quotiescumque clamantem audiverint, tamquam iniviuriam vindicaturae, advolent. Mali Punici grano perire Aelianus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ael. H. A. l. 6. c. 46.</hi></note> auctor est.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Ingenium</hi> resipit, quod <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Philostr. l. 7. in vita Apollon.</hi></note> humanum sermonem, quamvis linguam strictam, rostrum rectum, et angustum habeant, imitantur: et <reg orig="quòd" TEIform="reg">quod</reg> Laurifolio annuum fastidium purgant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> De <hi rend="italic" TEIform="hi">Usu in cibis,</hi> haec pauca dixisse sufficiat. In pectore ipsarum <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Horat. l. 2. sermon.</hi></note> adusto haud parvam collocasse voluptatem Romanos. Inter popinae <reg orig="verò" TEIform="reg">vero</reg> professores <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 50.</hi></note> clunesne tergoribus sint praeferendae, disceptatum. <reg orig="Tardè" TEIform="reg">Tarde</reg> tamen concoquuntur, parumque alunt, si <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Platina l. 5. de tuenda sanit.</hi></note> Platinae credimus; inter laudatas censeri debent, si Salernitanis. Nonnulli <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Noctua captas praeferunt. Alii pingues et retibus vel laqueis captas eligunt.</p>
<p TEIform="p">Quantum ad <hi rend="italic" TEIform="hi">Medicinam</hi>, <reg orig="benè" TEIform="reg">bene</reg> illis qui laxa sunt alvo praescribuntur. Plinius inassatas cum myrti bacci dysentericis mederi scribit, Porta <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 3. Phytogn. c. 11.</hi></note> Melancholiae. Fimus ex aceto mistus, si orizam avis comederit, extirpat lentigines. Caput ad brachium sinistrum, cum leporis pedibus portatum, audaces facere, mendacium est.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.03.04" n="4" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT IV. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Merulis in specie.</hi></head>
<div4 id="JoAF.02.03.04.01" n="1" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS I. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Passere solitario et eius congenere.</hi></head>
<p TEIform="p">PAsser <hi rend="italic" TEIform="hi">Solitarius</hi>, quod cum nullo sui generis unquam, nisi tempore generationis versetur <reg orig="vulgò" TEIform="reg">vulgo</reg> dictus, quem tertiam Aristotelis Merulam esse Gesnerus, Niphus, et Aldrovandus asserunt, Merulus Solitarius circa Tridentum, Merulus stercorosus, quod in latrinis habitare credatur Romanis, si Alberto credendum; Merula saxatilis <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornithol.</hi></note> Placentiae dicitur. Avis est Merula <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> minor, tota nigra, rostro lo~giusculo, parumper arcuato, capite pro corporis proportione parvo, superius plano, nigroque ad latera, <reg orig="nempè" TEIform="reg">nempe</reg> circum oculos, aures, et in collo inferiore caeruleo. Femina tota fusca est, et pectore maculis lutescentibus
<pb id="s145" n="106" TEIform="pb"/>
variegatur, mari <reg orig="planè" TEIform="reg">plane</reg> dissimilis. In saxis et testis (non tectis, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. l. 9. c. 19.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">a</hi> <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kera/mion</foreign>, namque textus habet) diversorium habere Aristoteles dixit. In parietibus aliis Passeribus co~iungi, et cum eis ad pastum volare Albertus. In dumosis rupibus circa Larium lacum nidulari, neque cum aliis avibus degere, Gesnerus affirmat. Canorus est, et Mediolani ac Genevae magno propter cantum pretio venditur. Quem Bellonius descripsit, et Charadrium esse primo aspectu putabat, Turdi Iliaci est crassitie, Lusciniae morib. praeditus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> habet rotundum, acutum, subalbum, in extremo nigrum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pennas</hi> sub pectore et duabus costis colore dactylorum, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Forma.</hi></note> maculis interstincto. <hi rend="italic" TEIform="hi">Dorsum</hi> cinereum, fulvo maculatum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pedes</hi> Turdo similes, <hi rend="italic" TEIform="hi">Caudam</hi> ut in Luscinia ruffam, quam moxut è nido eximitur, immutat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Mas</hi> quia pulchrior, coloris <reg orig="elegantiâ" TEIform="reg">elegantia</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> femina distinguitur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> In rupibus solitariis nidificat, et <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg> in plano aut per valles cernitur. Certo anni tempore sub tegulis seu imbribus <hi rend="italic" TEIform="hi">degit.</hi> Canit noctu <reg orig="aequè" TEIform="reg">aeque</reg> ac interdiu ad lumen candelae <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg>: Franciscus Gallorum Rex tanti eius cantum fecit, ut nullam praeter hanc audire dignaretur.</p>
<p TEIform="p">PASSERI SOLITARIO <hi rend="italic" TEIform="hi">congener</hi> est illa avis, quam quidam Petrocos scyphum, Germani <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Steinrotele</foreign> et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">Blauvogel</foreign> vocant, Bellonius <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 1. Observ. c. 11. et l. 6. de Avib. c. 6.</hi></note> Cyaneum Aristotelis, sed <reg orig="falsò" TEIform="reg">falso</reg> (Ex Picorum enim genere est, rostro etiam ad saxa durissimo; et quis Merulam totam caeruleam vidit) dixit. Magnitudine <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Seiler. ad Gesnerum.</hi></note> est Sturni, pectore, cervice, et lumbis Cyanea: dorso et alis nonnihil nigricans. Rostrum ei sesquidigiti longitudine subternares fuscum, imo aculeatum, superiore parte adunca, inferiorem ut plurimum contegente.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Degit</hi> in altissimis, praeruptis, et nivosis scopulis, in Creta, Citharea, Corcyra, Zacyntho, Eubaea, et circa fluvium Athesin.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificat</hi> in deviis solitudinibus, pullosque, quos ternos aut quaternos excludit, ut <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rupicapris etiam tuti sint, in cavernas deorsum condit.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Vox.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Vox</hi> ipsi articulata, amoena et varia. <reg orig="Mediâ" TEIform="reg">Media</reg> et <reg orig="intempestâ" TEIform="reg">intempesta</reg> nocte expergefacta, ad astantis provocationem claro spiritu canit. Ante tempus autumni cum colore etiam vocem mutat, ac alis expansis novos, secum <reg orig="continuò" TEIform="reg">continuo</reg> murmurans, excogitat cantus, nec veteris obliviscitur.</p>
<p TEIform="p">Color sub hiemem niger è caeruleo evadit. Circa veris initium, in pristinum commutatur. Adulta vel è nido semel egressa et volatui adsueta, nullis astutiis capitur. Moris denique ei, oculos hominum aliorum alitum more adpetere. Tamque diligenter res observare, ut plaeraque, vocis aliquo articulo indicet.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.03.04.02" n="2" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS II. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Merula Montana, Germanorum Torquata, Bicolore, et Saxatili.</hi></head>
<p TEIform="p">MErula Germanorum MONTANA, avis est <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> infra Turdum maiorem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Caput</hi>, dorsum et alae, ruffo quodam <reg orig="modicè" TEIform="reg">modice</reg> admisto nigricant. <hi rend="italic" TEIform="hi">Pectus</hi> est, explumis partim subfulvis, partim nigricantibus <reg orig="obscurè" TEIform="reg">obscure</reg> maculosum. <hi rend="italic" TEIform="hi">Os</hi> interius et lingua lutei seu melini coloris. Ventris color ex nigro et cinereo mistis; crura ex glauco nigricante, et ruffo, constant. Cauda est atra.</p>
<p TEIform="p">TORQUATA, quae et Montana, Saxatilis, et Equina, quod in silvis vermiculos in fimo equino quaerat, avis est barbatula, magnitudine <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> et colore Turdi. Parte <reg orig="pronâ" TEIform="reg">prona</reg> inter collum habet albas duorum digitorum latitudine plumas, <reg orig="reliquâ" TEIform="reg">reliqua</reg> maculosas, nigris in medio pennis, ambitu albis, superiore fuscas, alarum pennis, margine extrinseco albicantibus. <hi rend="italic" TEIform="hi">Femina</hi>, quam Aldrovandus descripsit, erat corpore toto subnigro; rostro circa nares, et in apicenigro, ad latera flanascente, pennis remigib. alarum nec non ventris, extimis oris, nonnihil albicantibus, <reg orig="ceterà" TEIform="reg">cetera</reg> candicantibus. In ultimo gutture seu pectoris principio macula albissima pollicem lata ad humeros pertingente, vel torque candido, ornabatur.</p>
<pb id="s146" n="40" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula Rosea mas seu Sturnus marinus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula. amsel.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula Brasilica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Merula apus Indica.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Sturnus vulgaris.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Cariiocatacte. nusbicker</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Sturnus. Staer.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Sturnus Capite albo.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Sturnus pullus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Sturnus Cinereus.</hi></head></figure></p>
<pb id="s147" n="107" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p">Merula BICOLOR quod duobus potissimum coloribus fusco aut subnigro, et luteo rubescente variet, dicta, est avis <reg orig="Merulâ" TEIform="reg">Merula</reg> <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> minor, capite fusco, lineolis candicantibus variegato, rostro in luteo rubescente, qui etiam color in tergore et cauda intensior; in pectore et ventre remissior, videtur. Alarum remigibus fuscis, in extremis oris albis, pedibus breviusculis, digitis pro proportione longis luteis, unguibus rubicundis.</p>
<p TEIform="p">SAXATILIS, quam Turnerus ex Graculorum genere facit, quidam Cyanon Aristotelis credunt, nonnulli Rubiculam Saxatilem, Nucifragam, Merulam Alpinam vocant, avis est cum <hi rend="italic" TEIform="hi">Caryocatacte</hi> Gesneri eadem, merula maior. <reg orig="Sturniferè" TEIform="reg">Sturnifere</reg> instar maculata, supra nigricans, minus tamen in capite et dorso, <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> in alis, maculis ubique distincta semilunaribus, quaepariter per tergus et alas maiores sunt quam per caput. <reg orig="Pronè" TEIform="reg">Prone</reg> <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rostro ad anum usque lutea maculis ferrugineis albisque, quae et ipsae magnitudine variant, percurrentibus. Alarum pennas maiores habet nigras, et in extremis oris candicantes. Caudam <reg orig="supinè" TEIform="reg">supine</reg> nigram, <reg orig="pronè" TEIform="reg">prone</reg> ferrugineam, pedes fuscos. Vaga est, nec invenusta.</p>
</div4>
<div4 id="JoAF.02.03.04.03" n="3" type="paragraph" org="uniform" sample="complete" TEIform="div4" part="N">
<head>ARTICULUS III. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Merula Rosea, Exoticis, et Merulae congenere.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aldr. Ornith. l. 16. 6. 15.</hi></note> MErula ROSEA, ab aucupibus, Italis Sturnus marinus vocatur. Est <reg orig="merulâ" TEIform="reg">merula</reg> <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> minor; tergore, pectore, et alis supernis roseis seu carneis, capite cirrhato, rostro qua capite iungitur nigro, cetera carneo, alis et cauda nigris, remigibus <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> sub castaneis. In <hi rend="italic" TEIform="hi">femina</hi>, color est dilutior, caput si excipias. Reliqua enim pars colli, alae et cauda minus <reg orig="quàm" TEIform="reg">quam</reg> in mare nigrescunt. <reg orig="Plurimùm" TEIform="reg">Plurimum</reg> adipis corpori adiciunt, et in cibo <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> commendantur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bellon. l. 6. de Avibus c. 27.</hi></note> EXOTICA est duplex, <hi rend="italic" TEIform="hi">Brasilica</hi>, et <hi rend="italic" TEIform="hi">Indica</hi> Apos. BRASILICA ut <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Bellonio describitur, differt magnitudine <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Merula. Rostrumilli breve. Color totius corporis, si caudam et alas, quae atrae sunt, <reg orig="adeò" TEIform="reg">adeo</reg> <reg orig="intensè" TEIform="reg">intense</reg> rubet, ut nullus intensior rubor possit excogitari. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ornith. l. 16. c. 16.</hi></note> Cauda oblo~ga est, crura nigra. Illius, quam Aldrovandus exhibet, pennae superius omnes ad scapulas rubent, dein nigrae succedunt, has rubrae rursus excipiunt. Rostrum est insigniter recurvum, intus luteum. Pedes, qui pro tibiarum proportione maiusculi ex cinereo leviter fuscescunt. APOS monstrosa <reg orig="fortè" TEIform="reg">forte</reg> est. Rostrum habet Merulae in extremitate nigrum et recurvum, infra qua capiti iungitur candicans. Caput, venter, dorsum, colore coccineo intenso et vegeto, alae et cauda nigro, unde Porphyromelanos dici posset, tinguntur.</p>
<p TEIform="p">CONGENER Merulae est duplex. <hi rend="italic" TEIform="hi">Una</hi> rostro, <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> quod linea rubra conspicitur, nigro; capite, dorso, et cauda, ad subcastaneum vergentibus, extremis oris albicantibus. <reg orig="Pronè" TEIform="reg">Prone</reg> pectore, ventreque toto et cauda, lineis quibusdam cinereis per transversum ductis albicat. <hi rend="italic" TEIform="hi">Altera</hi> Merulis erat minor, Passeribus maior, capite cinereo, oculis nigris aureo circulo circumductis, rostro pro corporis proportione robusto, luteo, crassiusculo, in extremitate nigro et acuto. Dorso ad caudam castaneo obscuro, pennis alarum quae dorso iunguntur albis. Qua ventri nigris. Remigibns in extremis oris cinereis. Similis Collurioni cinereo videbatur.</p>
</div4>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.03.05" n="5" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAPUT V. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Sturno.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Genera.</hi></note> STurnus, Graecis <foreign lang="GR" TEIform="foreign">ya\rya/ros, bu/tta, bu/tqos</foreign>, et <foreign lang="GR" TEIform="foreign">go/lmis2</foreign>, quod apud Hesychium et Phavorinum leges, dicitur. Avis est ob colorum varietatem, et conspersas per corpus maculas, elegans, et <reg orig="benè" TEIform="reg">bene</reg>, picturata <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> Poetis dicitur. Non tantum autem albis maculis tingitur; sed rubescit quoque, lutea aliquando; in alis, <reg orig="propè" TEIform="reg">prope</reg> oculos, et in infimo tergore viridescit. Rostrum habet Picorum non absimile, in fine fuscnm. Caudam brevem et nigram. Pedes <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> croceos. Aristoteles <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">H. A. l. 8. c. 16.</hi></note> solum vulgare genus, quod super tecta cantu suo aures
<pb id="s148" n="108" TEIform="pb"/>
fatigat, agnovisse videtur. <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Ornith. l. 16. c. 19.</hi></note> Aldrovandus tres exhibet, <hi rend="italic" TEIform="hi">Unum</hi> totum, album, rostro quod ex luteo rubescit, et pedibus, qui leviter carnei exceptis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Alteri</hi> caput, collum, et rostrum erant alba; Maculae supra oculos binae nigrae: venter candidus, alarum principia maculis subcaeruleis varia. Remiges alarum et cauda ut in Sturno vulgari. Pedes lutei. <hi rend="italic" TEIform="hi">Tertii</hi> totum corpus ex cinereo lutescebat. Pectus punctulis conspergebatur. Rostrum et pedes nigri coloris erant.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus et Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Locum</hi> si attendas, nullibi non inveniuntur. Avenis; pratis aquosis, ubi armenta pascuntur, et agris gaudent. Turribus inprimis et tectis hieme latent. Si <hi rend="italic" TEIform="hi">victum</hi> pamphagi sunt. Nam praeter baccas et uvas, quibus <reg orig="impensè" TEIform="reg">impense</reg> delectantur, et pinguescunt; milium quoque, panicum, cicutam, stercora, et lumbricos, imo suspensorum cadavera, <reg orig="ideò" TEIform="reg">ideo</reg> ab eorum esu Belgae abstinent, depascuntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Generatio.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidulantur</hi> iisdem <reg orig="serè" TEIform="reg">sere</reg> locis, eodemque <reg orig="penè" TEIform="reg">pene</reg> modo, ut Passeres. Ter anno <hi rend="italic" TEIform="hi">parere</hi> dicuntur; et uno tempore septem vel octo <hi rend="italic" TEIform="hi">ova</hi> ponunt. Graecis dicuntur <foreign lang="GR" TEIform="foreign">kixli/zein</foreign>; auctori Philomelae pisitare. Summo mane <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> sunt obstreperi, nocte silent. Visi qui omnium avium voces imitabantur. Et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Bruier l. 15. de recibar. c. 42.</hi></note> in Galliae urbibus habentur, qui sermonem <reg orig="explanatè" TEIform="reg">explanate</reg>, longiori etiam contextu, exprimunt. Habebant et <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Plin. H. N. l. 10. c. 24.</hi></note> Caesar es iuvenes eiusdem peritiae unum.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Volatus.</hi></note> Proprium ipsis catervatim <hi rend="italic" TEIform="hi">volare;</hi> et quodam pilae orbe circumagi, omnibus in medium agmen tendentibus. Vespere potissimum aggregantur, et tanta multitudine atque impetu quandoque volant, ut nubem facere, et tempestatis modo sonare videantur. Dicuntur sibi ipsis medicinam facere. Atterebat <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Gesner. in Ornith.</hi></note> pedi luxato ova formicarum, comminuta, et subalis calefacta, unus. Sic integer intra paucos dies evasit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Metuunt</hi> Accipitrem, eundemque <reg orig="supernè" TEIform="reg">superne</reg> vel <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> latere accedentem, alis eventant, subtus volantem stercoribus opprimunt. Semine alii intereunt; et <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> canibus metuuntur.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Usus.</hi></note> Galenus <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 6 de sanit. tuenda.</hi></note> eos inter <hi rend="italic" TEIform="hi">cibos</hi> attenuantes et boni succi refert; quod vel de iuvenculis, vel de illis, qui in montibus degunt sumendum est. Vindemiae <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Alex. l. 13. salub. c. 8.</hi></note> tempore pabuli melioris <reg orig="copiâ" TEIform="reg">copia</reg> non improbantur. Suaviores evadere, si mox captis capita amputentur, <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">l. 3. desanit. c. 21.</hi></note> Cardanus auctor est. Stercus oryza pastorum ad faciem exornandam <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Aegineta l. 28. c. 8.</hi></note> facit.</p>
<p TEIform="p">NB. <hi rend="italic" TEIform="hi">Sturni genus Indicum vide in Mantissa.</hi> Num. 6.</p>
</div3>
<div3 id="JoAF.02.03.06" n="6" type="chapter" org="uniform" sample="complete" TEIform="div3" part="N">
<head>CAP. VI. <hi rend="italic" TEIform="hi">De Coccothraustis.</hi></head>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Descriptio.</hi></note> DUplicem Coccothrausten Aldrovandus exhibet, <hi rend="italic" TEIform="hi">vulgarem</hi> Gesneri, et <hi rend="italic" TEIform="hi">Indicam cristatam.</hi> Illa ita dicta, quod rostro suo coccos et interiora cerasorum grana confringere soleat. Circa Verbanum Lacum Fringilla <note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Arist. H. A. l. 9. c. 23. Bellon. de Avib. l. 7. c. 30.</hi></note> Montana, Bellonio, <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> rostri magnitudine Grosbec dicitur. Putabat hanc esse Aristotelis Pardalum quiddam. <reg orig="Falsò" TEIform="reg">Falso</reg>, ex collatione utriusque patebit. Pardalus enim colore toto cinereus est, magnitudine par Sturno. Coccosthraustes autem est, si Bellonii descriptionem sequemur, sturno <reg orig="paulò" TEIform="reg">paulo</reg> minor, rostro duro, et magnitudine pro corporis proportione insignis. Capite superiore mali aurantii colore, cum macula sub gutture nigra, collo cinereo, dorso fulvo, alarum extremitatibus ex viridi lutescentibus sicuti torques Palumbis, caudae extremitate <reg orig="albâ" TEIform="reg">alba</reg> subtus <reg orig="fulvâ" TEIform="reg">fulva</reg>. Ventre, pectore et gutture eius dem coloris. Gesnerus ei tribuit, Alaudae aut Loxiae magnitudinem. <hi rend="italic" TEIform="hi">Rostrum</hi> durum, validum, breve, latum, quod inferius <reg orig="à" TEIform="reg">a</reg> pennis nigris ambitur. Colorem capitis, in femina, caropum, vel ex flavo ruffum; in pectore et ventre ex cinereo rubicundum. Pennas alarum superius nigricantes, in medio albentes, in imo coloris <reg orig="ferè" TEIform="reg">fere</reg> caerulei seu Indici. Collum pronum, et utrinque ad latera plumis cineris vestitum. Dorsum ex fusco nigricans.</p>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Locus.</hi></note> Aestate in silvis capitur, et tum in Italia in montib. agit. Sub Octobrem ad plana descendit. In Germania aestate rarius, hieme frequentius cernitur.</p>
<pb id="s149" n="41" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus maximis niger. Grosser Schwarker Specht.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus Varius minor.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus maior Bu~ndter specht</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus Viridis. <reg orig="Griinspöcht" TEIform="reg">Griinspocht</reg>.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus murarius. Maurspecht.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus Viridis monor. Grosser Griinspecht.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus Luteus Giianopus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus nidum suspindit. Widwal Biinolt, Goldmerle</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus cinereus. Blauspecht, Maiispecht.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus Chlorio Indicus.</hi></head></figure></p>
<p TEIform="p"><figure TEIform="figure"><head><hi rend="italic" TEIform="hi">Picus varius. Elsterspecht. Grasspecht.</hi></head></figure></p>
<pb id="s150" n="109" TEIform="pb"/>
<p TEIform="p"><note anchored="yes" TEIform="note" place="unspecified"><hi rend="italic" TEIform="hi">Victus.</hi></note> <hi rend="italic" TEIform="hi">Nidificat</hi> in arborum cavis. <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> nucleis cerasorum, quae rostro confringit; necnon olivis, et aliis baccis. Non servat accrescente aetate colorem. Caveae inclusa, non solum <reg orig="rarò" TEIform="reg">raro</reg> cantillat, sed ne institutionem quidem admittit.</p>
<p TEIform="p">INDICA incolis capitis viridis apud quos repentur, dicitur Fruso, Lusitanis Cardinalitius, quod galerum purpureum gestare videatur. Habet cirros in capite <reg orig="figurâ" TEIform="reg">figura</reg> <reg orig="trigonâ" TEIform="reg">trigona</reg> coccineos, quo colore pariter, collum, pectus et venter refulgent. Alarum extremitates <reg orig="dilutè" TEIform="reg">dilute</reg> purpurascentes. Caudam pro corporis proportione, longiusculam, digitum auricularem latam, aliquantulum surrectam. Tibias breves et albicantes, ungues robustos et nonnihil recurvos. <hi rend="italic" TEIform="hi">Victitat</hi> panico, amygdalis, et alsine herba, et cibum è manibus accipit. <hi rend="italic" TEIform="hi">Voces</hi> avium, lusciniae <reg orig="maximè" TEIform="reg">maxime</reg> imitatur. <reg orig="Saepè" TEIform="reg">Saepe</reg> se aquae immergit, unde temperici calidissimae esse putatur. Visa icone sua in speculo, mirabilibus modis sibilos edendo, cristam deponendo, Caudam more Pavonum erigendo, alas motitando, gesticulatur, et speculum impetit.</p>
</div3>
</div2>
</div1></body></text>






</TEI.2>