TAB. XIII. 3. 4. ABsoluta Pelagiorum natura, Saxatiles sequuntur, inter hos primos Scarus, qui seu a)po\ tou= skai/rein, id est, tripudiando, seu quod Athenaeo Athen. l. 7. placet, quod inclusus nassis, crebris caudae ictibus, qui ska/rqmoi seu ska/rismoi vocantur, aversus, fores laxat, atque ita retrorsum erumpat; seu que algam, aliasque herbas depascatur; skai/rein enim interdum est ne/mesqai, ita dictus; Meyrix quoque seu Ruminax, ut Scaliger vertit, ab Aristotele Aristot. H. A. l. 9. c. 50. que latis utriusque maxillae dentibus solus ruminet, Cerebrum Iovis Ennio vocatur. Sero olim Romanis et toti Italiae visus; ideo nec latinum piscis nomen habetur. Duo illius sunt genera, unum quod o)ni/as2, bene ab Onisio distinguen dus, quod a sino concolor sit, dicitur. Alterum, cui a)io/lou, ex Nicandro Thiatyreno nomen imposuit Athen. l. 7. Athenaeus. Oppian. Hal. l. 4. Oppianus modo sti/kton, modo ba/lion cognominat. Onias squamis est magnis tenuibus, colore ex caeruleo nigrescente, ventre candido; Sargo, corporis forma ad rotundam accedente, aculeorum pinnarum que situ, et numero, similis, macula duntaxat nigra, in cauda, et quod lineis nigris in dorso ad ventrem careat, distinguitur. Oculos habet magnos, supercilia coloris Indici.

Dentes hominis modo planos imo solus latos, superioribus dentibus carere, que Michael Ephesius prodidit, falsum, si Meryx est, et habere compertum. Branchiae ipsi binae, simplices alterae, alterae duplices, plura et maiora in maxillis ossea tubercula.

TAB. XIII. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. TUrdus Graecis ki/xlh a macularum similitudine sic dictus, poluw/numos olim teste Nicandro et Pancrate apud Athen. l. 7 Athenaeum fuit. Duo ipsorum Genera constituit Salvianus, Maiorem et oblongum, qui vel viridis vel ruber est. Rondeletius duodecim species pinxit. Veteribus, apud Athenaeum melano/stiktos, seu nigris oculis varius. Eratostheni pe/rkas2 seu nigro distinctus, Pancrati oi)nw/dhs2 quasi vini colorem referens, Numenio a(lieidh\s2, id est purpurens dicitur. Phavorinus poikilo/stikton vocavit. Mutare tamen colorem dicuntur. Aristot. H. A. l. 8. c. ult. Circa ver magis exsaturatos, dilutos magis aestate videas. Branchias ipsis quaternas Aristoteles Aristot. H. A. l. 2. c. 13. tribuit omnes duplici ordine excepto novissima. Quinque sunt ab Aldrovando observati, duodecim a Rondeletio. Primus, qui magna ex parte aureus, amethistino, caeruleoque ac rubro variat, os intus habet ruberrimum, dentibus carens. Oculos maximos, quorum auream pupillam circulus ambit niger, nigrum rursus aureus, aureum caeruleus, hunc iterum aureus, ac tandem niger, alias omnes ambit. Habet et duas e mento dependentes apophyses cutaceas, subflavi coloris. tres prae ceteris lineas sanguineas, et denticulatas. Pinnas ad branchias omnino aureas, in pectore totas caeruleas, nervos earum aureos. Cuius coloris sunt et illae, quae ab ano, in dorso et ca???a, qua uropygio iunguntur, maculis duntaxat parvis sanguineis respersas, ceteras caeruleas conspicias. Secundus ad latera nonnihil albicat. in capite vermicularibus, alibi rotundis, ubique caeruleis maculis insignitur. Tergoris pinna ex aureo rubet, sicuti et cauda, quae in extremo caerulea est. Utrinque dentatus est. Tertio Corpus subviret, venter albicat. Squamarum extremitates caeruleae sunt. Caput pro corporis proportione parvum, totum caerulei sed dilutioris coloris, praeter branchiarum opercula, quae candicant, maculisque oblongis et semicircularibus aureis consperguntur. Eiusdem coloris lineae decussatim et transversaliter per corpus ducuntur. Dentes habet maximos, acutissimos, ingentemque oris rictum. Quartus toto corpore sanguineo, auteoque distinguitur. dorsum et corporis maculae ex caeruleo nigricant. Quintus polu/grammos, totus ruber saturatus. Maculae in extremo tergore conspicuae, orriscis non absimiles, sunt nigrae, in capite longae, et serpentis in morem fere contortae, caeruleae. Lineae a capite ad caudam recta ductae, rubrae sunt.

Turdus Rondeletii Primus admodum varius est. Unde a)i/olos dictus. adauratae figuram accedens, pinnarum situ numeroque ceteris saxatilibus similis, dorso fusco, ventre ex albo livescente. Dentes habet recurvos, labra crassa, et rugosa. Oculos sub quibus pars variis coloribus est illustris, magnos et rotundos. Pinnas ad branchias aureas, ad podicem et in tergo flavas, nigris caeruleisque maculis aspersas. Alter colore est ex viridi caeruleo, et quia colorem colli Paraeus in pinnis et in cauda refert, Pavo dicitur. Tertius qui Pulcher dicitur, et a quibusdam ferculum regium, multas colorum differentias habet. Viridis est magna ex parte, sed punctis purpureis, caeruleis, Indicis, et aliis confusis coloribus conspersus. pinnis ad branchias flavis seu ruffis, aliis omnibus partim caeruleis, partim viridibus, partim rufis. Branchiarum operculis punctis et

TAB. XIII. 12. PAvo piscis, quem Salviano debemus, cuius et Ambros. Hexam. Ambrosius et Isidorus Hispalensis meminere, diversus est a Pavone Philostratus l. 3. de vita Apoll. Philostrati, qui in Phaside Indiae flumine reperitur, et caeruleas quasdam cristas, squamas versicolores, caudamque auream in quamcumque voluerit partem versatilem, habet. Romae Papagalo, a Lusitanis Budia vocatur. Bilibris saepe est, ad cubiti mensuram perraro ascendit. figura corporis, lacustri Tincae absimilis non est. Squamvis latis tegitur, et variis coloribus depictus est. Corpus enim fere totum, inaequali varietate viret. Ventris pars posterior viret ex albo, anterior ex albo livet. dorsum et cauda, ex viridi nigricant. latera ex viridi partim flavescunt, partim livent. Caput quod crassum est ex caeruleo viret, maculis quam plurimis rubentibus, nonnullisque caeruleis piscem totum nulla habita ordinis ratione pingentibus. Rostrum extensum, sed non acutum. Labia crassissima, quorum superius duplex apparet. Oculos magnos et aureos. Branchias utrinque quaternas, et iuxta eas pinnas latas et rotundas, duasque alias minus latas in ventre. In dorso unasatis longa erigitur, cuius anterior pars stricta et aculeis munita est: posterior latior et aculeorum expers. A podice, qui in medio fere ventre una quoque, duobus aut tribus innixa aculeis, perimum ventrem ad caudam explicatur. Cauda in unam pinnam latam ac fere rotundam violaceam et maculis atque lineolis plurimis caeruleos insignitam desinit. Interiora si spectemus, ventriculum habet magnum, appendices multas, intestina ampla, hepar subalbidum, cui fellis vesicula haeret. Lienem subatrum. Victus ipsi praeter algam, et alia marina excrementa, pisciculi. Solitarius est, et saepe singuli capiuntur. Verno inprimis et autumnali tempore, forte quod aestate ab caloris, hieme ob frigoris impatientiam lateant. Ignobilis inter cibos censetur.

TAB. XII. 13. Aldrovand. de Piscib. l. 1. c. 5. LEPRAS seu Psorus, quod iisdem praeditus sit suggillationibus quibus qui lepra et psora laborant, sic ut nonnullis, sed metuo neperperam videtur dictus, Lelepris Latinis, si vera prodit Rondeletius dicitur. Ex Turdorum est genere. Vix ad dodrantem in mari Adriatico excrescere solet, cum pedem et amplius in Oceano excedat. Totum corpus habet maculis nunc cancellatis, nunc rectis, nunc in obliquum sparsis variaegatum. Squamas ad oram rubore suffusas, latas. Caput non ita multis coloribus cancellatum, quod lineas hinc inde ductas, ex caeruleo, viridi, ac rubro mistas, ostendit. Oculos parvos, rotundes: iridem oculorum aeri similem, quam si quando in gyrum contorqueat, cyaneum, deinde aureum, tandem argenteum circulum in crystallini coloris fulgorem referre conspicias. Os ipsi parvum, dentes albi, acuti. Maxilla superior tubi in modum cranio infarcitur, ut pene duo labia carnosa esse credas: lingua alba et pene soluta. Continuam tergoris pinnam gerit, sedecim aculeis munitam, atque aliam sub ventre ano vicinam. Omnes pinnae transparentes sunt, molles, leves, rubro, caeruleo, viridi, et aliis coloribus maculatae Linea quae piscibus utrinque latera dividit, nequaquam in hoc pisce recta procedit, sed a superiori branchiae angulo arcuata, secundum tergus deducta est: mox ubi tergoris pinna desinit, illuc quidem linea reflectitur, et arcuatur, deinde recta per mediam caudam defertur. Quantum ad internas partes peritoneum habet album, hepar ex pallido lacteum, ad sinistram magis protensum, tribus lobis, uno tantum longo duobus brevibus, constans. Lienem planum, oblongum, minoris digiti magnitudine, rubrum. Intestina eiusdem capacitatis, ut proprie stomachus in eo videri non possit, semel a stomacho ad anum revoluta, multisque omentis obducta. Lactes copiosas, et vulvam bicornem. Hanc ex Bellonio, qui eundem cum Marzapani dici credit, forte quod aeque in deliciis ob carnis suavitatem appetatur, ac panis Martius TAB. XIV. 1. vulgo dictus. Est tamen alius Marz apanis piscis, qui Rosa dicitur, et totus maxime in dorsorubet, minus in ventre.

TAB. XIV. 2. MErula, Oppiani interpreti et Apicio Merulus, Plinio medico prodente Bellonio Piscis Aspratilis, Venetis Tinca marina, Graecis ko/ssifos et ko/ttufos dicitur. De illius colore dissertiunt auctores. Numenius apud Athenaeum Athen. l. 7. Nigram cognominat. Oppianus a)iqw/na. Varinus melano/stikton, vocant. Salviano et Rondeletio ex colore Indico et caeruleo nigricant. Hic et sexu distinguit. in mare, colorem ad violaceum magis accedere, feminae ex vario nigrescere, scribens. idem colorem Indicum aut purpureum exsaturatum nigrum ab antiquis vocari, quod purpuram nigram. Circaeam flore nigro, qui tamen purpureus est, aut Indicus, prodidit. invenitur et quoddam genus dorso nigro, ventre Indico, quibusdam partibus caeruleis. Aldrov. l. 1. de Piscib. c. 6. Aldrovandus totum viridem exhibet. Virentem et Ovidius reliquit. Colorem mutare apud Aelian. H. A. l. 12. c. 28. Aelianum legimus. Omnes in eo conveniunt Tincas figura corporis referre, et squamas latiores quam Turdum, vertebras dorsi valde erectas habere. Hoc unum in eius Anatomia dignum occurrit, quod cum hepar habeat album, in duos lobos grandes divisum: fel tamen exserat tenui vasculo inclusum, et revolutionibus duplicatum, cuius longitudo est sesquipedalis. Quim Aldrovandus describit, magis in cauda, obscurius in dorso virescit. pinnarum extremitates caeruleas, branchiarum opercula in fine rubentia habet. Oculorum pupillam circulus ruber, rubrum caeruleus ambit. Inter Saxatiles inque Petris stabulantes ab Arist. H. A. l. 8. c. 15. Aristotele et Plin. H. n. l. 9. c. 15. Plinio referri certum est, quibus et Columel. de R. R. l. 8. c. 16. alii accedunt. Pontum Plin. H. n. l. 9. c. 15. tamen non intrant. Vescuntur iisdem quibus Turdi. Comestum vero Aelian. H. A. l. 1. c. 15. primo tentant et premunt, mox iacere sinunt. ubi non palpitare viderint, devorant. Generationem Aelian. H. A. i. 1. c. 14. quod spectat, marium Aelian. H. A. l. 1. c. 14. quisque cum multis congreditur feminis. Medicam aut Persicam vitam agere diceres. Zelotypia semper vehementer laborant mares, cum partus tempora instant maxime. Feminis domi quiescentibus, incubant quasi illi foribus, ne insidiae tendantur. sub crepusculum vespertinum (nocte fieri scribit Oppian. Halieut. l. 4. v. 190. Oppianus) intermissa custodia, cibum exquirunt. solae coniugum quae sunt intus, algas in cavernis et circum petras ad victum reperiunt. Mortuo mare, foras egrediuntur, quae semper antea domi manebant, feminç. Impetuntur a Squilla. ideo piscatores, cum eos feminas observare vident, Squillam vivam hamo affixam demittunt. Merulus, dum se de illo ulturum sperat, arripit, sic capitur, et exigui animi voluptas fit ultio.

TAB. XIV. 3. *i*ouli\s2 piscis Synesio i)oulos, Hermippo Smyrnaeo Hicca, quo nomine Hermolaus Sturionem intelligi arbitrabatur, aliis Iurella, et Iura, dicitur. Quia non una ipsorum species, ideo in descriptione variari, non mirum. Rondeletio digiti non excedit magnitudinem. Varius est, dorso violaceo. Squamis tegitur parvis pinnarum numero, situ, labiis, dentibus recurvis, cauda, aliis saxatilibus est similis. A capite ad caudam subauream lineam ductam habet, hinc inde rostri modo dentatam, cui pars quae subest colore est caeruleo, ventre candido flavescente. Bellonius addit, corpore esse gracili et oblongo; tanto in tergore colorum varietate, ut in eo iridem utrimque depictam videas. Squamis tenuissimis, multorum colorum, super quibus ductae lineae rectae, caeruleae, virides, melinae, rubrae ac fuscae apparent, contegi. Caudam rotundam habere. Salviani descriptio ista est. Iulis rostro est acuto, etc. Saxatilibus accenseri ex Oppiano Oppian. Hal. l. 1. v. 124. colligimus. Antipoli et in toto Ligustico sinu frequentissimum esse nec Adriatico mari infrequentem Rondeletius prodidit. Vescuntur minoribus pisciculis, et eorum inopia, alga. Voraces Numenius testatur. Singulares in saxis vivere prodidit cum Salviano Bellonius, gregales facit Aristot. H. A. l. 9. Aristoteles. Cavent sibi ab hamo, haud tamen escam saepe praeripiunt. Os veneno refertum habere, et in piscatu urinatores et piscatores pertinacissime persequi, eorumque sanguinem appetere, Oppian. Halieut. l. 2. v. 434. clare ab Oppiano et Aelian. H. A. l. 2. c. 44. Aeliano affirmatur. Laevia, quae in adversum Aldrovandus protulit. Aegris in albo iure elixari, sanis in sartagine frigi et assari prodidit Salvianus, forte si caput amputatum. Ius alvum emollire apud Dioscoridem; urinas apud Dioscor. in facile parabil. Plinium reperio.

TAB. XIV. 4. Phycis, qui forte a Phycene solo sexu differt, Fuca Theodoro, dicitur. Nostri temporis Graeci Phycida, ut Gellius ait, Phocida, ut Rondeletius, Phyceam ut Massarias, Pephy catismenam ut Hermolaus, Lampianam ut Bellonius, appellant. Nomen, quod in musco marino (fu/kos bru/on e)ruqro\n qala/ssion Neophyto et aliis) nidificet, invenisse creditur. Idem est cum Tinca marina et pisce Ficu, Romae vocato. (nomen huic quod passi ficus instar, carnis sit mollissimae et succiplena) Rondeletio refragatur Salvianus, et illum ipsum esse, qui ob magnam cum Perca marina similitudinem Percia dicitur, contendit: nec abludit Aldrovandus. Sane aeque repando est uterque tergore, color idem est. Rostro acuto et extento, pinnarum situ, numero, et figura conveniunt. Non credendum tamen eosdem prorsus esse. Caput crassius Phycidi os maius, maioribusque dentibus in superiore maxilla munitum. Venternon ita prominet. Pinnae parvis et ruffis maculis non insigniuntur. Lineis transversis nigricantibus, quibus Percae latera notantur, caret. In capite et branchiarum operculis, lineolae et puncta quaedam caerulea, conspiciuntur. Marem nigriorem et squamis amplioribus dixit Aristot. H. A. l. 6. c. 13. Aristoteles, sed nec idem perpetuo color. Verno tempore satur, reliquis dilutior videtur. Quod a)kantostefh= apud Athenaeum dicit, de aculeis quibus dorsi vel imi ventris spinae horrent intellexisse, dicendum est. quia numquam palmi magnitudinem excedunt, ideo fnki/dia ab Aristotele dicuntur. Bellonius non unum genus esse ostendit. Vidisse enim se fuscos, rubentes, virides, polu/xroas2 testatur. Addit, omnes pinnam tergoris continuam, duodecim aculeis, munitam, rursus ad branchiarum latera utrinque unam, et sub ventre duas, quarum singulae squamis tegantur latis, firmis, saepe uliginosis, gerere, dentes insuperiori maxilla utrinque ad latus unum vel duos videri; in inferiore plures; retro in maxillis molares multos. Omnibus lacteum est iecur, ad sinistrum magis extensum, fel lateri dextro, oblongo folliculo inclusum, colore subluteum, incumbit. Inter saxatiles Aristoteles, Plinius et Diocles posuere. limenhtin Suidas vocat. et Ovidius inter littorales recenset. Luto, alga, et museo, quod Arist. H. A. l. 8. c. 2. ka/ulion, vocatur, vescuntur; et quamquam cetera abstineant carne: squillas tamen saepissime appetunt: Pariturae, Nidum Arist. H. A. l. 8. c. ult ex alga sibi construunt, in eoque pariunt. Sic fetus contra tempestates tuentur. Plutar. dololert. animal. Bis anno parere Arist. H. A. l. 6. c. 13. Aristoteles auctor est, Eunuchos apud Oppianum dici falsum. Cynaedum enim piscem illis verbis verecundo circumscribit. Laudantur a Xenocrate in cibis, Diphilo etiam a(palw/tata i)xqu/dia kai\ e)u/fqarta, tenerae carnis pisciculi, ac faciles concoctu, dicuntur. Sed et Hippoc. 2. de vict. rations. Hippocrates inter raram et levem carnem habentes recenset, eumque viri mulierosi, seu a)ndro\s2 _ qhlu/fronos, e)pwnimi/hn et cognomentum a piscatoribus ferre, innuit. Recensentur et in Cotyis Thracum Reges convivio. hodie procerum patinas raro implent.

TAB. XIV 5. 6. etc. Aldrovand. de Piscib. l. 1. c. 9. PHycidi PERCAM, quae Graecis pe/rkh, Dioscoridi et Paulo Aeginetae perki\s2, licet Plinius in piscium catalogo pro diversis habuisse videatur, dicitur, et nomen a colore, quem Graeci perko\n dicunt, fortita est, propter similitudinem de qua superius subiungemus. Nota ipsi cum paucissimis piscibus communis, quod transversis per tergus lineis conspergatur. Propter istam varietatem Aristoteli est. grammapoi/kilos, ut apud Athenaeum invenies, quod eadem vivida,

TAB. XIV 10. 11. 12. CHANNE Graecis xa/nnh si femina, Aldrov. d. Piscib. l. 1. c. 9. xa/nnos si mas, dicitur: (xa/nnos et xa/nnh corruptum esse videtur) quibuldam Hiatula ab hiando nomen indi tum habet, non quod moriens tantum hiet, ut Bellonius credidit, sed quod mandibulasita constitutas habeat, et perpetuo hiare videatur. hinc Epicharmus megaloxa/mmonas2 vocavit. A Speusippo Percae et Phycidi ob colorum varietatem confertur. Unde Aristoteles citante Athenaeo, poikile/ruqron mh/lainan, et poiklo/xrammon appellavit. De figura nihil apud veteres occurrit. Tantam ei cum Perca similitudinem tribuit Bellonius, ut pisces pene eosdem esse credas, et pro iisdem vendantur. Salvianus rostri acumine, pinnarum situ. numero, et figura, oculis, branchiis, cauda, atque pictorato corpore, Percae et Phycidi similem Channen prodidit mediocritate oris, paruitate dentium, tenuitate capitis, exiguitate Squamarum ovata totius corporis flgura, Percae. Colorum varietate, inferiore maxilla, et branchiarum aculeis, manifeste ab utroque distinguitur. Tergus Channae ex rubro minus quam illarum nigricat. Venter et latera violacea quodam albedine notata sunt. Pinna dorsi flavet, quae vero in imo ventre est, et cauda, rusis maculis insignitur. Ab ore per branchiarum opercula et latera, rubrae quaedam lineae, neque aequalis latitudinis, neque aequis distinctae intervallis usque fere ad caudam deducuntur. Maxilla inferior non solum rubet, sed superiore etiam prominentior est, ideo perpetuo hiare videntur. In posteriore branchiarum operculi parte duo sunt aculei abli et acutissimi, non magni tamen, quibus Phycides et Percae destituuntur. Ventriculum et intestina ampla habet, hepar subalbidum. lienem subrubrum. Calculos in capite gerit, quod ex Bellonio habemus. Locum ipsi in pelago Arist. H. A. l. 8. c. 13. Aristoteles assignavit; sed Oppian. Hal. l. 1. v. 124. Oppianus in saxosis degere docuit. nec piscatorum experientia abludit. Sola carne Aristot. H. A. l. 8. c. 2. vescitur carcinis inprimis, et dum per impetum pisces insectatur, saepe in os ventriculus Galen. de Natur. facult. l. 3. procidit. Sexus discrimen Arist. H. A. l. 6. c 13. et l. 4. c. 11 Plin. H. n. l. 9. c. 16. ambiguum in eis. Omnes enim vuluas habere traduntur. et omnes ovis capiuntur gravidae. Rem se ita habere, ex plurimarum sectione Rondeletius didicit, inusitatumque hunc conceptum plurimae horum piscium fecunditati adscribendum retur. Mare ova perficit, et vice maris fungitur. DE CANDELLA, (sic Martegue stagni accolis vocatur) sic Bellonius. Ligusico mari cognitissima Canadclla elegantem ac varium habet colorem, etc.

TAB. XIV. 13. 14. PIscem qui Graecis a colore et magnitudine hepatis Hepatus, a colore rutilo et subobscuro lebi/as2 vocatur, Hermolaus iecur marinum, Gaza iecorinum, Galeni interpres iecorarium nominat. Diversum ab Hepato Aeliani, pisce Aelian. H. A. l. 15. c. 17. brevi et oculis conniventibus, cuius pupillae ad cyanaeum colorem accedunt, sequentia ostendent, Anille, qui e)n toi=s2 mo/xois2 th=s2 qalh/tth, Aelian. H. A. l. 9. c. 38. habitat, quia ad natandum, quamvis magnus, segnis, circa latibula sua duntaxat volutatur, idem sit, affirmari vix potest. Descriptionem si spectes, Phagrum Athen. l. 3. et l. 7. Erythrinum et Hepatum pro similibus posuere veteres; sed illum rostro breviorem, serratis dentibus, colore nigro, oculis habita totius ratione maioribus, cauda macula nigra insigni, corde trigono, eodemque quod de suprema forte parte, quam a)ulo=n fleboneurw/da vocat Aristoteles, sumendum est, nisi de hepate potius id dici debeat, albo, felle nullo, additum: nec omissum calculos in capite gerere, solitarium esse, et paucas ventriculi Aristot. H. A. l. 2. c. 17. appendices habere. Haenotae an Belloniano, qui Gesnero describente. Piscis est undequaque ferme rubicundus, circa ventrem albicat. in dorso dimidia sui posteriore parte tribus maculis atris notatur, ultima caudam attingente ad dente Bellonio. Squamis integitur asperis. Dentes habet quam phycidis obtusiores, qui pectinatim coeant. Calculos in capite gerit, penes lectorem sit iudicium. Aldrovandus hunc cuius icon apponitur, ponit, et Rondeletii Hepatum, qui modernis Graecis dei/puros, verum Hepatum esse opinatur. Et sane piscis est Pagro similis, oculis maioribus, quam pro ratione corporis ut Melanurus; colore obscuro seu ex caeruleo nigrescente, pinnarum numero, situ aculeisque Pagro similis, latiore maioreque cauda, in qua maculam Melanuri instar nigram habet. Dentes ipsi non lati sed rotundi et serrati, Branchiae utrique quaternae, ventriculus cum appendicibus quatuor magnus. lntestina tenuia, hepar album sine felle, cor angulatum, in cerebro lapides duo. Verbo, optime cum illo quem ex veteribus descripsimus congruit, Moribus videtur esse insulsis, et parum ad vindictam pronus, quod apud Athenaeum facete Eubulus innuit. Carnis in medio durae et mollis esse, apud Galen. l. 3. de Alin. facit. Galenum legimus. Frixi et pauco sale aspersi in cibo sunt sua vissimi. Hepar tritum et emplastri modo impostum, omnem tumorem et podagram sanare mentitur Kiranides.

TAB. XIV. 15. 16. MELANURUS a nigredine caudae quasi Nigricaudam voces, ita dicitur, falso oculatum Gaza appellavit, quia tamquam diversi pisces a Plinio ponuntur. An Plauti Ophtamiam recte dixeris, quod Rondeletius fecit, iudicio Tuo relinquo. melano/grammon et polu/grammon Athen. l. 7. Athenaeus dixit, quod nigrae lineae latera eius pingant. Hicesius Sargo similem seu corporis figuram, seu nigram caudae notam spectes, fecit: sed haec et in sparo, qui o)r)r(opigo/siktos, invenitur. Palmi magnitudinem aliquando superat, nec amplius quam unam vel sesquilibram pendit. Squamis tegitur, latis, nec facile decidius. Os habet parvum, dentibus parvis minutum. Oculos secundum corporis proportionem maximos ex caeruleo nigrescentes, pinnarum numero, situ, et figura, branchiis, et cauda cum Aurata convenit, haec latam ac nigerrimam notam habet, latera lineis nigricantibus a branchiis ad caudam deductis pinguntur. Ventre est subalbido: dorso ex caeruleo nigricante. Quantum ad interranea Hepar habet magnum, ex quo fellis folliculus pendet. Ventriculum medium. Cor angulatum, inventre vesicam aere plenam, crassam, et densam. Quem Aldrovandus depinxit, et cuius hic Iconem damus, totus ex caeruleo amethistinoque nigricat, praeter squamarum extremitates et extimum oculorum circulum, caudaeque initium, quae auro resplendent, pinnae nigricant. Uropygium supinum candicat, pronum intense violaceum, et velut nigram maculam constituit, Vescitur, prope littora in arenosis locis Columella R. R. l. 16. algae. Ideo vix vere saxatilis dicitur. Aelianus Aelian. H. A. l. 2. c. 17. varias incolere sedes tradit. Bellonius in Oceano Gallico perrarum, in Mediterraneo frequentissimum. Iovius Romae raro videri, saepe Neapoli prodidere. Tempestate fervente Aelian. H. A. l. 1. c 41. cibis quos e saxis eruunt vivunt, et abiectissima quoque, quae alii pisces nisi urgente fame non attingerent, sectantur; sereno mari in solo sabulo pabulum inquirunt, imo quia vagabundi pisces sunt, non uno solo pabulo contentos esse verisimile est, Sane in Plin. H. n. l. 32. c. 2. Stabiana Campaniae ad Herculis petram Melanuri in mare panem abiectum rapiunt. Timidissimos esse piscatores testantur, Aelian. H. A. l. 1. c. 41. hinc a)dra/nees2 Oppian. Hal. l. 1. v. 98. Oppiano. Neque nassa capiuntur. nec ad eum accedunt. Mari quieto, in ima eius sede ad petras et algas quiescunt, quocumque tandem tegumento protecti, fluctuante, ceteris ob impetum descendentibus, ad petras adnatant, et spumam ad sui tutelam tum sufficere, ac si natura edocuisset, nec tentari iratum a piscatoribus mare, arbitrantur. Hepate tamen caprillo, et massa ex pane et caseo facta capi, Tarentino et Oppian. Haleut. l. 3. v. 459. Oppiano debemus.

Laudaturin cibo a Xenocrate, cui Hicesius Athen. l. 7. Dipn. accedit: a Matrone Parodo reicitur, illi forte si alga viscatur, huic si coeno et sordidis maris excrementis.

TAB. XV. 1. 2. 3 ALPHESTES piscis ab inveniendo, nescio quare dictus, Cynaedus quoque quasi praeposterae libidinis studiosus (fama est Athen. l. 7. semper binos capi, et alterum alteri ad caudam comitem videri) vocatur.

In Descriptione variatur ab auctoribus si calorem secteris. Veteres omnino cerei coloris, purpurascentes tamen, quibusdam in partibus faciunt. Plin. H. n. l. 32. c 112 Plinius solos piscium luteos esse testatur. Apud Rondoletium et Bellonium corpore est Pagro strictiore, figura Moenis similis, pedali magnitudine, dentibus serratis caninis similibus, dorso purpureo, ceteris partibus luteis, squamis in gyrum crenatis, multa scabritie horrentibus, A cervice ad caudam spinas tenui membrana connexas, unde mona/kanqos, habet.

Aldrovandus Cinaedum totum fere Pagri modo rubentem, et aureis, argenteisque maculis exiguis, rotundis respersum, quam Illyrici Sebenicenses Cagnizam quasi Catullientem vocant, profert: dat tamen et alium tergore amethistino, lateribus fere caetuleis, ventre candicante punctis caeruleis notato, pinnis tergoris et retro anum viridentibus, illa etiam maculis rotundis viridibus insignita, Ceterae pinnae et cauda ex aureo rubescunt.

Rondeletii Cinaedo similis est ille qui Venetis Brasavola, Lusitanis Salmoneta vocatur. Rufus est toto corpore, cauda lutea maculis fuscis distincta, extremitate aequali non arcuata. Maculae nigrae ad pinnarum, quae luteae sunt, iuxta branchias initia habentur. Linea ruffa a branchiis ad caudam tendit, punctis intercepta nigris. De natura alphestis nihil plane occurrit, Rondeletius carne et substantia eadem cum saxatilibus esse dicit, tenera nimirum molli, et minime glutinosa.

TAB. XV. 4. 5. 6. COracinus, Gaze, Corvulus et Gracculus, Salviano Corvinus, Ausonio Auson. Epist. 4. Corvus, Tarentino forte korakina\s2 seu a colore nigro, ut Oppiano Oppian. Halieut. l. 1. v. 139. placet, qui apud Vitruvium Coracinus; seu quod ta\s2 ko/ras2 ki/nei, quod pupillas moveat, ut Athenaeo Athen. Dipn. l. 7. visum est, nomen sortitus videtur, nisi forte iliud amnico, hoc marino magis conveniat. An idem s1ape/rdhs2, platis2ako\s2, Nili accolis pe/lth, Alexandrinis h(mi/nhos, quod Rondeletius voluit, dictus sit; an vero, quod Aldrovando probatur, Saperdae nomen Coracino amnico Platistaci eidem profecte aetatis, Peltae et Hemineri, d. Arist. H. A. l. 5. c. 9. Nilotico duntaxat sit proprium, in dubio relinquo. *mu/llon, non esse Dorionis apud Athenaeum verba ostendunt.

In eo ponitur a Rondeletio censu, qui mare simul et flumina frequentant: quod et apud Plin. H. n. l. 3. 2. c. 5. Plinium, Athen. l. 8. Athenaeum, et Strabo. Geogr. l. 17. Strabonem inveniri credit, sed quia saxatilem esse ab Oppian. d. l. Oppiano et Aristotele proditum, et excitatis auctoribus Coracinum duntaxat in Nilo esse; quin quod apud Plinium legitur, Nilo peculiare, colligitur; nec ullum piscem ex mari in Nilum ascendere propter Crocodilorum metum, praeter Mugilem, Alosam, et Delphinum Strabo affirmat, duo potius Coracini ut Percae genera dari credendum est, quam easdem anni et mari communes. Et sane multos in Maeotide palude degere et Dorione: plurimos in lacu non procul Oceano e monte inferioris Mauritaniae originem trahente stagnante, quam Nilidem vocant, ac Nili ortum credunt, ex Plinio discimus.

Quis veterum genuinus Coracinus sit, haud tuto affirmari potest. Speusippus Melanuro similem, dixit. Aristophanes ob alarum nigredinem melanpte/rugon, Numenius ob varietatem linearum a)io/lhn vocavit, a recentioribus quoque diversimode describitur. Bellonius pro eo piscem mari et fluminibus communem ex Glaucorum genere, Pesce Scarpa Comensibus nominatum, obtrusit. Rondeletius suum ita describit. Coracinus piscis est marinus etc. Salvianus duplicem dedit. Prior qui Romae simpliciter Corvo et Corvetto dicitur, rostrum habet breve et tetusum. Os etc. Alter, qui Corvo de Fortiera Romae, Niger, iure merito, ut prior albus, quia multo minus nigricat, censendus est. Rostro, ore, Capite, oculis, pinnis, cauda, totius corporis figura, et interaneis omnibus cum priore convenit; in eo discrepat, quod totus fere nigricet, aculeum, cui ani pinna inhaeret, maiorem et validiorem habet. Pedalem magnitudinem numquam superat, et saporis suavitate, carnisque teneritudine inferior est. Gesnerus Corvulum colore rubro depinxit.

Inter Aristot. H. A. l. 9. c. 2. gregalesponuntur Coracini: hieme Aristot. H. A. l. 8. c. 15. latent, nec nisi statis diebus, iisque semper capiuntur, quod et Rondeletius affirmat, Numquam messe Tritici pariunt, sed autumno fetificant inter algas; longo temporis spatio uterum ferunt, et inter minora Arist. H. A. l. 8. c. 10 genera piscium celerrimo incremento perficiuntur. Anno squalente melius valere, quia per siccitatem tepor accidit, ab Arist. H. A. l. 8. c. 19. Pallad. R. R. l. 4. Tit. 10. Aristot. proditum est.

An adversus arborum formicas polleant, quod ex Palladio Caelius l Rhodiginus, qui pro Coracina pice, Coracinum piscem legi debere ait, affirmat, ignoro. Rodeletium certe experimentum fefellit, sed et huic, vero veterum Coracino fidem non tentasse, obicitur. Meliores sunt cum uterum Arist. H. A. l. 8. c. ult. l Rhudigin. antique Lect. l. 12. gerunt. Nilotici marinis, elixis assi, praeferuntur. Athen. l. 7. Dipnos. Hicesius, parum alere, facile excerni, succi esse mediocriter boni, dixit.

Usum in Medicina quod spectat, lapides in capite repertos calculos comminuere, vel pituitam ex qua calculi gignantur exsiccando vel pondere seu pellendo, idque sibi experientia cognitum, reliquit Rondeletius.

N. Corvuli iconem refert Tab. 2.

TAB. XV 7. 8. Athen. Dipn. l. 8. EXOCAETUM, qui Adonis et Cirrhis, forte et ki/r)r(a, et ki/r)r(ulos aliis, inter saxatiles esse Athenaeus testatur. Squamosus sit an laevis dubium. Nomen ob eo invenit, quod in littore seu sicco dormiat. Subruffum esse, corpore tereti, littoralis et pusilli Cestrei magnitudine, cui digitorum octo longitudo maxima est, pisciculo Hirco. (Moenam marem, quo tempore dat operam sobli hunc putat Casaubonus) praeter nigram sub alvo maculam quam Hirci barbam vocant, simillimum facit Athenaeus, Athen. Dipn. l. 1. inque eodem a branchiis in utraque corporis parte lineam albam uno continuo tractu ad caudam usque duci ad dit. Rondeletius sequentem Iconem pro Adonide posuit. Piscis vero est semipedali magnitudine, forma tereti u(popu)r)r(os secundum Athenaeum, secundum Oppianum canqo\s2, seu colore aureo, partibus quibusdam virescente, magis rubescente aliis. Corpore Moenis iam fetis aut Gobionibus similis Branchias habet parvas, a branchiis ad caudam lineam candidam continuam.

Miratur eum Arcadia, tamen et in littore Monspelium stertentem, saepissime vidit Rondeletius. Quod vero Exocoetum circa Clitorium vocalem et sine branchiis tradit Plin. H. n. l. 9 c 19 Plinius, impossibile videtur, et habere ostendimus. Nec quicquam de istis Pausan. in Arcad. Pausanius de vocalibus in Arcadia creditis duntaxat agit, et diversus ab Exocaeto marino fluvialis po/ikilos. Diutinae in sicco vitae; quod magna aeris copia aqua suffocari possit, ob rimae branchiarum angustiam non trahatur, causa, Rondelet. l. 4. de piscibus marinis c. 9. Plin. H. N. e l. 9. c. 19. Rondeletio Propter eandem et Anguillas diutissime etiam sub terra vivere, credit: sed, quia in aqua, quae frigidius elementum, sueti vivere pisces; et anguillae sine ea senis diebus Scalig. Ex. 273. Aquilone spirante, qui frigidior ventus est, Austro paucioribus; reliqui diutius verno quam aestivo tempore vivunt; difficulter, nimia aeris frigidi attractione extra aquas laediposse pisces, persuadere poterit. Vide Scalig. Ex. 273. Scaligerum.

TAB. XV. 9. PIscis qui Graecis vulgo s1kua/ina, Xenocrati s1ki/as2, s1kiadh\s2 et s1kiadh=a. Graecis modernis s1ki/os, nonnullis mhlopo/poios, is alicubi Ovis marina, communiter Latinis Umbrina et Umbra, seu a colore nigrescente, quam umbrosum Isidorus, luteum Ovidius vocat; seu a lineis quibusdam obliquis a Aldrov. de Piscib. l. l. 6. 17. dorso descendentibus aureis et obscuris, quae aliarum apparent umbrae; seu quod dum movetur adumbrantem quendam oculis colorem iridis in morem rutilet; seu a proverbiali ioco, quo s1ki/ai dicebantur, qui non vocati ad convivium veniebant, quasi multi convivas secuti essent, cum de hoc pisce edendum erat, dicitur.

TAB. XV. 1. 2. 4. 5. 6. 7. ANthiarum nomen omnibus piscibus latis imposuit Bellonius, sed male: nec idoneum testem habet; necomnes lati tam pulchri, ut vel Anthiae, vel Callichtydes, vel Callionymi dici possint. Ex squamosarum esse genere, dubium; a cor poris floriditate nomen apud Graecos accepisse, certum. *a)ulwpi/an eundem ipse Aristoteles sacit. Athenaeo ku/llixqus2 et kalluw/numos dicitur, e)/llopa vocaverequidam, quo nomine et ille cui squamae contra aliorum piscium morem ad os versus tribuuntur, insigoitur: sacrum alii seu quod magnus sit, ut morbum comitialem, qui magnus est sacrum dicimus: seu quod quo loco Anthias est, ibinullam bestiam esse confessum sit, vocant. Hicesius lu/kon dici tradit, quod male in laeu=kon Rondeletius vertit. Hesychius enim i)xqu=n poio\n lu/xon appellari asserit. Quatuor ipsorum genera ab Oppiano ponuntur.

Totidem et rondeletius posuit; quorum vix aliquis, cum omnes dentati sunt, Anthiae vero Oppiano edentuli, probatur, Prior totus corpore et pinnis rubens, Pagri aut Cinaedi modo, ad imberbes Mullos referri po test. Alter Asellispecies est: quod neque salitus, neque vento siccatus, servari potest, vel calidiori in Gallia caelo, vel occultae qualitati adscribendum est. Tertium ad Turdos pertinere stellulae, quas in pinna ad anum gerit, et corporisforma testantur. Oculos habet magnos, rotundos, purpureos, et rubros. Podicem magnum e quo intestinum rubro viridique distinctum excidit. Prb quarto, (huius generis Oppianus e)vo/pous2kai\ a)ulwpou\s2 vocat, id est e)vofqa/lmous2 et dpimh/keis2 kata to=us o)fqalmou\s2, ut Aelian. H. A. l. 13. c. 17. Scholiastesmeus exponit, Aelianus cetacei generis et ore robusto facit,) squamosus et latus piscis, quem ex eo, quod supercilia oculos ambiant, Aulopiam esse colligas, ponitur. Aldrocandus quatuor quoque Anthiarum nomine e diversis locis sibi missos ponit, sed pro iis non obtrudit. Aldrovand. de Piscibus l. 1. 6. 19. Primi venter totus argenteis squamis resplendet: lateribus aureae intermiscentur. In dorso, quod fuliginosum, unica tantum pinna duodecim armata aculeis visitur, ventris pinnae ad castaneum verguni. Branchiarum opercula exaureo et violaceo variant. Labrum inferius tum intus, tum foris ex flavo virescit, quod peculiaris notae loco esse potest. Alter toto dorso pininis duabus dorsi et quae retro anum est, viret. Vertice capitis aterrimo, cervice et labro inferiore interna parte purpurascentibus. Ossibus branchiarum auro resplendentibus, ventre toto argenteo purpura permixto. Tertius tam amplis violaceis toto corpore variegatur, ut violaceus quasi totus videatur. Pinnarum numero cum superioribus convenit, quae ad branchias, vergunt ad violaceum, et in extremo roseae sunt. Iris oculorum et mentum roseo sanguineove colore, specificam et ob quam folam dignosci potest notam, in eo constituunt. Quarto inusitata est oculorum ac praesertim pupillae magnitudo et pulchritudo: iridem ex aureo roseoque permixtam habet. In dapite retro oculos, cervice, et ad branchias, amethistin, oaureo, argenteo, caeruleoque variat. Labrum superius habet viride, inferius caeruleum: linguam maximam candicantem. Ventrem primum viridem, dein argento et auro ad podicem usque splendentem, ad caudam usque roseum et sanguineum. Locus Anthiis in faxis, quae tamen aliquando, cum a)dhfa/gos oi)=stros e)lau/nei, deserunt. *ana/gkh dh/pou to\n xw=ron a)/qhron ei)=nai, Aelian. Hist. Animal. l. 8. c. 28. locum absque bellicis esse ubi habitant: quod forte inter fu/s1ews2 a)po/r)r(hta reputandum est. Unde sacri, utsuperius dictum dicuntur. Plin. H. n. l. 9. c. 59. Cum unum hamo teneri vident, lineam secare asperitate dorsiforte, traduntur, eo qui tenetur extendente, ut secari possit. Capti o)/ikpston ei)/s1iqeama/twn, kai\ a)poqnh/s1kontes2 e(autou\s2 e)oi/kas1in qrhnei=n kai\ tropo\n pna\ i(kete/vein. Aelian. H. A. l. 12. c. 47. miser abile praebent spectaculum et mortem suam lugere, et quodammodo supplicare videntur.

De ipsorum capiendi modo ita Plinius. De Anthia pisce sileri convenit, quae plerosque adver to credidisse. Chelidonias insulas diximus Asiae scopuli maris ante promontorium sitas, ibi frequens hic piscis et celeriter, etc: Censentur ab Eustathio inter eos pisces, qui a)ntrwpe/fagoi, quod ob magnitudinem sumptuum, ganeorum opes exhauriant: sed et qe/oi Dii, quod pretiosissi mi sint, vocantur. Carnis est solidiusculae. Unde xondrw/dhs2 apud Athenaeum (Male xrudw/dhs2) dicitur.

Fel cum melle inunctum, exanthemata, tubera, scrophulas, et dothienas sanat. Lapides capitis ad collum ligati, Cephalalgiam domant.

TAB. XV. 11. 12 GObiorum historiam loei et tegumenti differentia intricatam facit Nobis desquamosis saxatilibus hicres est, eisdemque littorales adiciemus, ne de iis pluribus in locis agere cogamur. Graecis dicitur kwbi/os2, Numenio apud Athenaeum kw=qos, Athenaeus Dipnos. l. 7. Tzezes Varior. Aelian. H. A. l. 17. c. 6. quem per kwbi/on Phavorinus explicat; Latinis Gobius, Gobio, Govius, ut apud Ovidium, et Cobio ut apud Plinium legitur. Parvi sunt tam illi, qui in mari, quam qui inaquis. Tzetzes tricubitales fama accepit, quod forte de illis, qui in rubro mari, prout ab Aeliano proditum, sumendum est. Bellonius ex saxatilibus album quendam facit, qeum Graeci klw/ron et kauli/nhn, Rondeletius flavescentem seu pallidum vocat. Est is palmi longirudine, toto corporerotundo, non composito et spisso, squamis rotundis tecto, colore vario. Nigris maculis conspergitur, oculis sursum potius quam deorsum spectantibus. Ad branchias pinnas duas habet, in ventre non duas ceterorum more, sed unicam non divisam, qua nota Gobii maxime a reliquis piscibus internoscuntur; a podice aliam, in dorso non unicam velut alii saxatiles, sed duas, prior minor est, altera ad caudam usque extenditur. Dentes eiparvi, os magnum, ventriculus, cum Aristotel. H. A. l. 2. l. 2. c. ult. mustis appendicibus capax. Aristoteles complures superne circa eum exire scribit. Hepar ipsi album non sine errore tribuit Hicesius. Qui Aldrovando Venetiis missus est, pinnas habebat in tergorebinas coniunctas, quarum prior aculeis vigebat, altera levis erat, binas item in pectore, totidemque ab ano omnes nigras. Caudam et superiorem partem corporis nigra. Ventrem candicantem.

Ex littoralibus duplices apud Auctoresinvenio. Albos et nigros.

Illos Rondeletius ita vocat, non quod tam candidi sint, ut cum aliorum piscium candore contendere possint, sed quod candore ceteros Gobios superent.

Nigros ita Bellonius describit. Eminentes ac turgentes supra caput oculos gerunt. Cornea tunica alba, et ut serpentibus dura obductos, adversus aquarum impetum, et ut sursum facilius ut Uranoscopus cernant. Vix excedunt duorum pollicum crassitiem aut palmilongitudinem. Raro enim pedales et brachiales evadunt. Et si autem lubrici sunt, tamen squamis integuntur hirtis, pinnamque habent unam in tergore continuam mollem et sine aculeis. Pinnas utrinque quatuor latas atque obtusas, ac praeter has sub ventre etiam duas; sedea, quae caudam constituit, rotunda est. Dentes exserunt parvos, tenues, et subrubros. Corpus teres est, paucis spinis refertum, Color varius. Etenim qui Gobiones circa algam versantur ad viridem inclinant, alii ad cinereum accedunt, nonnulli albicant, alii ex fulvo in nigrum degenerant. Omnes grandiore sunt capite et lata cervice. At quod ad internas evis piscis partes attinet: peritonaeum Gobionibus foris album est, intus nigerrimum, Hepar dextro lateri magnis incumbit, pallidum, de quo fel pendet veluti ianthinum. intestina multis circumvolutionibus inflectuntur. Stomachus est oblongus, pylorus multis apophysibus praeditus vulva undecumque ovis referta.

Facit et Rondeletius Nigri mentionem, quia Venetis Go, a Gallis Boulerot nuncupatur. Digitiis est magnitudine et crassitie, corpore rotundo fere, non compresso, loco binarum pinnatum, quae ceteris sunt in ventre, unicam habet nigram, barbam Athen. Dipnos. l. 8. inquit diceres; et exinde Athenaei tra/gon seu hircum, cui Exocaetum confert, esse iudicat. Vivit in litoribus et stagnis marinis.

De Loco proprio ambigitur. Ovidio littorales sunt, Diocli saxatiles, cui Synesius accedit, dum circa Africae quoddam littus, loco petroso capi Aristot. H. A. l. 8. c. 19. Theophr. l. de piscib. in sicco. scribit. Aristoteles in fluviis quoque pinguescere ait. A Theophrasto proditur in Ponto regione apprehendi in glacie Piscium maxime Gobiones, Oppian. l. 2 Halieut. V. 457. non nisi patinarum calore vitalem motum fatentes; quod forte de lacustribus vel fluviatilibus sumendum erit. Oppiano yama/qois1 kai\ pe/trhs1i gaudet. Pariunt iuxta littora, suaque ovalatiuscula et arenida, ut Aristoteles prodidit, lapidum amplexibus mandant.

Ab Aeliano inter illos ponitur, qui a(poon o/cantas2 i)/on a)fia=s1i. Venenum pungendo immittunt, annumerantur; Oppianus quoque ke/ntra peukh/enta, aculeos letales ipsis tribuit, quod nec cum Ov idio, cui, spina nocivis non gobius ulla; nec Martialis in Xeniis. cum Martiale, cui in terris Venetis, principium mensae gobius esse solet, congruit. Et sane in venit, et in cibis usum, etsi Iuvenali vilissimus videatur Alexandrides in Cotyis Thracum Regis Athen. l. 7. convivio eos nominat. Antiphanes laudat, Phalericos inprimis. Archephonti parasito, qui in Aegyptum ex Attica, a Ptolomaeo Rege ad cenam invitatus, navigavit, Gobiorum frusta tria non sine stupore convivis omnibus visa, apposita sunt. Iovius enim persuavem, et pingui teneritudine Galen. l. 2. de Aliment. delicatum facit. Galenus ad voluptatem, digestionem, et probum sucum gignendum praestantissimum, ait. Mnesitheo e)/vogkoi sunt et tro/fimoi, Hicesio facile excernuntur, et non multum nutriunt, flavescentium substantia rarior et magis putredinis Hippocr. l. de inter. affect. expers. Apud Hippocratem parem in alimonia cum Dracone, Callionimo et Cuculo vim obtinet. Assus et sine sale mansus, nimia egerendi desideria sedat, si Kiranidi credendum, illitum, canum rabidorum, serpentiumque morsibus prodesse Dioscorides prodidit. Dorycinii vim, crudum, tostum, elixum infringere, apud Nicandri scholiasten legimus.

TAB. XVIII. 1. SPHYRAENA, cuius praeter Ovidium nullum alium meminisse, perperam scribit Plinius; nam inter Athen. Di pnos. l. 7. Graecos Aristoteles, ex Latinis M. Varro meminere; Atticis ke/stra, ut Athenaeus affirmar, (significat hoc, ut et s1fu/ra stimulum aut stylum; item teli genus bello Persico inventum) Plin. H. n. l. 9. c. 2. Latinis Sudis, ut apud Plinium videmus, Gazae Malleolus, sed male, Romanis Lucius marinus vocatur, sunt qui pro Oxyrincho, quia acuminato est rostro sumunt.

Duas ipsarum posuit species Rondeletius ex Oppiano, sed tam dissimiles, ut an ex eodem sint genere dubitari possit. Prior enim squamosam a capite ad caudam lineam habet, altera squamis omnimo destituitur. Totidem et Bellonius innuit, quarum una Trachurum colore refert, atque eodem modo sub ventre albicat. Altera senescens Mormyri laterales picturas colore assequitur. Plin. H. n. l. 32. c. 11 Quaternae vix libram pondent, ut optime Plinius magnitudine inter amplissimos rarum scripserit: visi tamen aliquando bilibres, Colore Asellum aemulatur. Rostro est foris caelato, in extremo cuneato, nigro. Ore valde rescisso. Maxilla superior quae obtusa et brevior, cum inferiore, quae acuta et longior ita coit, ut vix oris rostrive scissuram ullam diceres. Dentes utrinque habet, in superiore maiores, in inferiore minores. In ipso oris hiatu unus est, ceterorum longissimus et acutissimus, qui ore clauso in foramen anterioris ac membranaceae partis ita suscipitur, ut extrinsecus etiam paululum emineat. Lingua scabra est, denticulis que aspera. Linea, quae a branchiis ad caudam usque per latus deducitur, et initio flavescit cum dorso, squamis parvulis et duriusculis, mira arte contecta est. Denumero pinnarum Auctores non conveniunt.

Aldrovandi Sphyraena per dorsum nigricat, cetera ad amethistinum vergunt, et eiusdem coloris maculis interstinguuntur. Linea flavescit, ruberrimis infra supraque punctis exiguis notata. Caput caeruleum. Oculi et pinnae pallescunt. Cor oblongum est, sub quadam vesicula alba inclusum. Aldrovand. de Piscib. l. 1. c. 21. Pylorus a stomacho consurgit tam multiplici apophysium seu caecorum caesarie intertextus, ut penitus stomachum contegant; nec a quoquam numerari possint. Fel ab hepatis loco dextro latere in folle oblongo dependet. Follem ei natura vento plenum ob longum, anteriore parte bifidum, utrinque in acutum exeuntem donavit, ne ad imum sideret. Spina dorsi raris vertebris coagmentatur.

De loco non est quod multa dicamus. Oppian. Halieut. l. 1. v. 168. Aristot. H. A. l. 9. c. 2. Aelianus dum pelagias dicit, Smyraenas potius innuere videtur. Expresee enim ex quo ille de piscibus fere omnia en pe/trhs1i kai\ en yama/qois1in ne/montai. Gregatim degere et Aristoteles testatur, et piscatores comprobant. Captis an o)lisqhroi=s1i mele/essidieceipi/ptein lubricis excidere membris, quod Oppian. Halieut. l. 3. v. 120. ex Oppiano Aelianus prodidit, an competat, ex superioribus colligi Aelian. H. A. l. 1. c. 31. potest. Non falletur, qui pro Sphyranas Smyraenas legerit.

Quantum ad usum Romae ceu plebeius negligitur, nec peculiarum habet Athen. l. 7. conditurae modum. Hicesius apud Athenaeum trofimote/ras2 congris esse. a)priqri=s2 de\ th\n geu/s1in kai\ a)sto/mous2, e)uxuli/a| de\ me/s1ous2 gustui ingratos, ori insuaves, sucum mediocriter laudabilem generare dicit: sed cum congri ex cartilagineorum sint genere, Philotimoque dus1katerga/steroi dicantur, et Rondeletius carne esse candida suavi, quodammodo friabili, et Aselli camem referente, cui simul cum Lupo praecipuam auctoritatem fuisse Cornelius Nepos, et Laberius Poeta trad derint; quin Cestrae lumbi cum aliis lautissimis obsoniis ab Antiphane nominentur, vel librarios, vel Athenaeum attactum superius errorem commisisle, verisimile est.

TAB. XVII. 1. 2. FABER piscis, seu exin de quod omnia fabrilia instrumenta in eo reperiantur, teste Salviano, seu propter Aldrovand. de Piscib. l. 1. c. 25. multiformes dorsi ac ventris aculeos atque varia capitis ossa, quibus fabrilia omnia instrumenta repraesentantur; seu ab atrae fuliginis colore, quod tamen, si ex Oppiano desumptum est, Coracino potius tribui debet, ita dictus est. An xalkeus2 sit, quod Salviano placet, dubitatur. Cum eum Gadibus principatum obtinere Plin. H. n. l. 9. c. 18. scribat Plinius; rotundum vel orbicularem, Athenaeus faciat. est, utique et zeu\s2 seu Iuppiter dicetur, nam et hoc to=u xa)lkeos nomen est, seu a xalke/us2 formatum; seu quod forte ut nunc fit, olim etiam in templi Iovis tamquam sacer suspenderetur. Quidam xristo/faron nuncupant, an propter maculas laterales, digltorum Divi Christophori ut aiunt vestigia, vel quod eum quem iuslu Salvatoris Div. Petrus cepit (maculae praedictae numismatis illius quodammodo figuram exprimere creduntur) opinentur, nescio. Romae Citula, Liguribus Rotula, Hollandis Gallus marinus dicitur. Qui Chalciden, Acanthiam vel Citharum, vel Porcum marinum esse iudicant, falluntur. Primus enim inter viles pisciculos a Columella; ab Aristotele inter fluviatiles reponitur. Alter cartilagineus et rotundus. Citharum piscem inferius dabimus. Porcus inter magnos pisces recenfetur. *zai/os Hesichii idem forte cum isto. Cum nec inter yhptridri=s2, qui una parte candicant, nigricant altera, nec inter planos, a quibus oculorum situ differt, referri possit, bene inter latos censebitur, quamvis maxime compresso ac plano sit corpore.

Coloris est varii. Caput et dorsum obscura sunt, pinnae nigricant, latera partim ex caetuleo virent, partim aureasunt. In medio corpore macula nigra, orbicularis, vel ovata nummi minoris magnitudine. colore caelesti, cum tribus imagunculis, figura quodammodo Hippocampi, colore aureo, visitur. Squamis tam exiguis tegitur, tenuibusque ut nisi digito scalpas vix appareant. Caput ipsi compressum, extensum, osseum, ossibus quam plurimis, variis, angulosis, tenuibus, atque perlucidis constructum, maculis quibusdam exiguis purpureis exornatum. Linea obliqua a capite ad caudam ducitur. Os l. issimum, plurimum hians, edentulum, etsi quodammodo dentatum pinxerit Bellonius. Oculi magni, rotundi, aurei. Branchiae utrinque quaternae, quarum ossea opercula in aculeos desinunt. Pinnae duae mediocres ad branchias, duaeque aliae in anteriore ventris parte paulo longiores, ac in quinos velut longos pilos aut setas porcinas degenerantes, ab ano rursus duae aliae quarum prior pars quinque duntaxat aculeis constat; altera multo longior, et ad caudam fere usque extensa, aculeis caret, in dorso unica tantum et magna, ut quae paulo ante medium dorsum exorta, ad caudam usque fere extenditur, figura huic pisci propria, et aliorum piscium dorsi pinnae dissimilis. Primum namque in longissimos pilos eius fere modo, quam in anteriori ventris parte conspici diximus terminatur; deinde plurimis robustissimis aculeis intertextis armatur; postremo aliis etiam aculeis osseis multo brevioribus, bifidis atque recurvis, secundum eius exortum in dorso praemunitur. Pars ventris utrinque ossibus instar acuti cultri secantibus firmatur. Cauda in unam pinnam desinit. Ventriculum habet mediocrem, gulam manifestam, intestina parva tenuiusin gyros convoluta, inter quae ova rubralatere Rondeletius ait. Hepar candidum sine felle, lienem rubescentem exiguum, mesenterio haerentem. Cordis pars infima rubet, suprema et media ex albo rubescit, quod in paucis piscibus spectatur.

Oppian. Halieut. l. 1. v. 133. In saxis eum degere tradidit Oppianus, in Atlantico et Gaditano generosissimis piscibus adnumerari Columella, Ita carnivorus est, ut nec alia maris purgamenta spernat. An ei stridor competat, quem Chalcidi Aristoteles tribuit, ita ut pro xalko\s2 xalkeu\s2 legatur, quod Aldrovando placet aliis iudicandum relinquo: mihi, cum branchiarum opercula tam horrida habeat, ut dimota sonitum edant, et vero plurimi ex piscibus th\n dokou=s1an fwnh=n th=| tri/yri tw=n bragxi/wn (a)kanqw=drisga\r o(i to/poi) hoc quod vox videtur, attritu branchiarum quippe loca spinea sunt emittunt, verisimile videtur, Solivagus est, et erectus, non passerum more in latus conversus natat.

Reputatur inter pisces carne satis tenera et friabili, concoctu facili, et boni succi, Apud veteres in multa Columella R. R. l. 8. c. 16. fuisse aestimatione ex Columella dum dicit, Atlantico pascitur Faber: Plin. H. n. l. 9. c. 18. qui et in nostro Gadium municipio, generosissimis piscibus adnumeratur, eumque prisca consuetudine Zeum appellamus, didicimus. Cum ob corporis tenuitatem, commode assari nequeat, aut frictum et omphacio aut aurantii mali succo irroratum, aut in aqua et vino partibus aequalibus, oleo, sale, beneque olentibus herbis atque aromatibus elixum comedi, Salvianus tradit.

TAB. XVII. 3. INter Saxatiles laeves, Alaudae duntaxat, cum iis qui ad eas pertinent Aldrovand. de Piscibus l 1. c. ult. Gutturoso nempe pisce, et Exocaeto Bellonii, et Pholis reperiuntur.

ALAUDAM duplicem facit Rondeletius, Cristatam et non Cristatam.

Illa corporis specie Scorpioidi admodum est similis. Colore fusco, multis maculis partim rotundis, partim oblongis et tortuosis notato, tenui, laevi et lubrico, ore parvo, dentibus anterioribus serratis, posterioribus exsertis, oculis parvis caeruleis, in vertice dum vivit erecta est crista, mollis et caerulea. Pinnae ad branchias latae sed breves; in ventre parvae et tenues. Podex non procul a branchiis distat, a quo pinna ad caudam protenditur, alia in cervice ad caudam continua. Peritonaeum ex nigro viride est, Cor angulatum. Hepar ex albo rubet, a quo fellis vesica pendet, perspicuitate et coloris iucunditate smaragdum referens. Intestina lata sunt, coloris lutei. Ob parvam branchiarum scissuram sat diu extra aquam vivit.

Carne est molli, sed ob parvitatem negligitur.

TAB. XVIII. 3. Ad hanc Piscis GUTTUROSUS dictus referri potest. Nigricat quidem fere undiquaque: sed et punctis caeruleis distinguitur, et color luteus per totam superiorem dorsi pinnae partem, circa branchias et summo ventre visitur.

Littoralis est, et foramina lapidum aut aedificiorum littoralium subire solet, vel carne vasi iniecta mox exempta capitur.

TAB. XVIII. 2. ALAUDANON CRISTATA capite est parvo et rotundo, ore et oculis parvis, dentibus anterioribus serratis, posterioribus longiusculis, acutis, exsertis. Pinnulas duas ähabet ad branchias, duas in ventre, aliam statim a capite ad caudam continuam, item aliam a podice ori satis propinquo ad caudam usque ductam.

Cauda in unicam desinit saxatilium more. Maculae multae mediae corporis parti aspersae sunt.

Aqua, muco, parvis Atherinis et Aphyis vescitur. Carnis substantia et mollitudine cristataepar. In petrarum rimis degit, hinc nomen Percepiere sortitus est.

TAB. XV. 7. 8. Huc et Exocaetus seu ADONIS Bellonii, qui cum Urticis plurimum delectetur, et istae circa littora inter cautes haereant, mari profundius mergi recusat, in rupibus Bononiae, in cavis cautium quiescit.

Species illarum sunt plures, quarum una Cristata est Massiliae frequens, primo aspectu Gobium referens. Cute glabra obducitur. Vulgus Glinos vocat, colore est subruffo, ut Scorpaena multis aliis coloribus confuso. Dentes habet ut Scarus, firmos, continuam tergoris pinnam, ac nescio quid supra oculos, quod veluti a pellis laxitate procedit, laterum pinnas inversas, duas sub ventre duabus tantum cirrhis radiatas. Cristati caput ad Chamaeoleonem accedit, in cuius cacumine pinnam Galli cristam referentem videas. Dentes haget anteriores acutissimos.

Caudae pinnam, et laterum rotundam, sub sterno duas; alteram in tergore continuam, maxime latam. Branchias tectas, et parvo foramine pervias, sed et detectae quatuor numerantur utrinque. Cute integitur laxa, multis coloribus ut Draco variegata. Chamas et conchylia conficit: sed et urticis interdum pascitur. Triduum vel quatriduum absque aqua vivit.

Tertium Exocaeti genus, piscatoribus Byzantinis Glini, aliis Chelidonii nomine venit.

Raro sex digitorum longitudinem, et duorum pollicum crassitiem excedit. Squamis caret, et liturae melinae cyaneae et fulvae per tergus diffunduntur. Pinna tergoris continua est et mollis, caudae et laterum latae, varii coloris omnes. Branchiae sunt contrectae Spinea exterior, ut in Dracone marino, duobus aculeis obfirmatur: sed ab eo dissidet, quod quilibet aculeus duobus serratis denticulis repandis et aduncis fulcitur. Caput habet polymitum, Os grande, inferiorem maxillam latam et planam. Dentes Glino priore aliquantulum Aristot. H. A. l. 9. c. 55. et Scalig. Scalig. in Aristot. l. c. minores. Dum scinditur, branchias non ostendit integras sed rudimenta coloris paulo magis rubra quam in Muraena. Non male ad Basiliscos Oppiani referrentur.

TAB. XVII. 4. PHOLIS a muco ita dicitur, quem emittit. pripla/ttetai peri a)uth\n, kai\ gi/netai kaqa/per qala/mh. In circuitu eius is concrescit, ac fit quasi cubile. Antipoli et ab Italis Bavosa vocatur. Alauda paulo maior est, dorso fusco, cutelaevi, maculosa, ventre pallido. Pinnis aliisque partibus a superioribus non differens.

TAB. XVII. 5. 6. TAB. XVIII. 4. NOn minus bene primum Mullo inter littorales pisces locum dari, quam Scaro inter saxatiles datus est, inferius patebit. Nomen apud Latinos non tam a mulleorum colore, (calcei erant quibus priores Albanorum Reges, postea patricii usi sunt) quod Fenest ellae teste Plinio placet; Plin. H. n. l. 9. c. 17. quam a mollicie invenit. Servitutis est in dignatissimus, ut Columella loquitur, et in piscinis nihil vel parum saltem crescit. Graecis tri/glh non gri/gla et trigli\s2 quod de femina sumendum est, quod ter pariat. Hinc Oppian. Halieut. l. 1. v. 590. Oppianus trigo/nois1in e)pwnu/mous2 gonh=s1i dicit; vocatur. Cretensium vox *striglhmparpo/nu ex Graeca et Veneta composita est. An geni/wtaidicantur, quod Heychius innuere videtur. cum Triglas Graeci geneia/tidas2 cognominent, in medio relinquo.

Duo ipsorum sunt genera. Alii sunt Barbati, quos genea/tidas2 vocant, quique sola succi bonitate, siquidem alii alga, alii carne vescuntur. differunt. Unde Lutarii apud Plinium nomen. Imberber alii. quos quidam a)pogw/nous2, trigo/las2 Sophron, et quidem, o)mfaloto/mous2, quod umbilicus podexve aut magis quam aliis congeheribus patet, aut minus rotundus est; e)udiai/ous2, quod in summo mari natantes tranquillitatem promittant, nuncupat. Dari tales Salvianus negat, nullum alium ex veteribus eius meminisse, perperam praetendens. Xenocrates enim saxatilem barba destitui innuere videtut, dum pelagium describit. Mullastros recte dixeris, quorum alium imberbem, alterum a squamis asperum Rondeletius Iuvenalis in Satyra, Plin. H. n. l. 9. c. 18. facit. Figurae est totus oblongiusculae, magnitudinis mediocris; binas libras raro exsuperare, apud Plinium habetur, quadrilibris Seneca, sex librarum Iuvenalis meminere. Si verum est octoginta librarum in mari rubro captum, ut Lucius Mutianus apud Plinium prodidit. Alterius is generis fuerit necesse est, dorso repando, Oppian. l. c. unde ku/fas2 gibbosas Epicharmus in nuptiis Hebes dixit, ventre plano albicante, cetera purpureo, hinc r(odo/xroa fu=la Mullorum apud Oppianum. Matronus Parodus miltopa/rhon colore miniaceo fecit. Squamis magnis, tenuibus, serratis, obliquo situ dispositis, facile ut apparet Sueton. in Tiberio. deciduis, robustis tamen. (Tiberius piscatori sibi secreto agenti insignem adferenti Mullum, eo faciem perfricari iussit) Pallentes eaedem seu ad viredinem vergentes, virgis quibusdam paralellis insignitae, Si vivus desquametur, colorem sanguineum sortiri, hinc xrhs1w/pou apud Plutarchum, et canqoxro/ou apud Nausicratem nomina, Massurius auctor est. Mortuum versicolori quadam et numerosa varietate spectari, rubescentiumque squamarum multiplici mutatione pallescere, utique si vitro inclusus spectetur, a Seneca et Plinio Seneca n. Q. l. 3. c. 17. Plin. H. n. l 9. c. 17. proditum est. Caput habet repandum, multis velut cancellis aureis exornatum, in quo spivam Canisimilem, quae renibus apposita, miro sit remedio, Marcellus Empiricus asserit. Os parvum, edentulum, oculos mediocriter ruffos, in Aldrovandi ex Hispania misso, nigricant, Duo cirri cutacei albi in quibusdam, in nonnullis rubri, molles, rotundi, longi, atque barbaesimilitudinem gerentes propendent. Branchiae utrinque sunt quaternae, ad quas pinnae sunt duae aurei coloris, in ventre totidem candidae, a podice rursus alia; in tergore duae, prior ex firmioribus, posterior mollioribus aculeis constat.

Cauda rubet, et in lunatam pinnam degenerat, ac propterea laterum pinnas, velut in acutum tendere Bellonius autumat. Interiora si spectes, gula est parva. Ventriculus cum innumeris appendicibus itidem, hepar ex Scalig. Exerc. 22. 6. l. 15. albo rubescit, Splen exiguus est et nigricat. Scaliger, sinistro illud ventriculi lateri adiacere, dextro hunc, scribit. Intestina sunt mediocria; cor triangulare.

Quae huic adscripsimus Minori quoque Salviani Mullo conveniunt, hoc discrepat, quod purpureo pingatur, aureis lineis careat, et lituris quibusdam flavis ac liventibus notetur, et squamis modico contactu deciduis vestiatur.

Plin. H. n. l. 9. c. 17. De Loco ambigitur inter Auctores. Septentrionali Oceano et proxima occidentis parte gigni Plinius dixit; Galeno sunt pelagii. Oppiano modo xqamalo=is1i par) a)igialo=is1i ne/montai Aelian. H. A. l. 2. c. 41. humilia prope littora degunt: modo inter saxatiles cum Seneca referuntur; nec abludit Aelianus, leprw/deis2 ei a loco, quem incolunt nonnulli, pe/tras2 lepta\s2 kai\ a)rai/as2 minuta et rara tubercula, aspera illa habere, scribit.

Per incertamatis spatia vagari, et circa littora, eorundemque saxa, ut plurimum vel quosdam duntaxat degere, verisimile videtur. Sane Aelian. H. A. l. 1. c. 26. imberbem inter saxatiles numerat Xenocrates, et Cantharo a)s1pra tribuit Oppian. Hal. l. 3. v. 340. Aelianus; pe/trh|s1in a)ei\ leprh=s1i me/mhle, petris semper asperis delectatur apud Oppianum idem: quam tamen Arist. H. A. l. 8. c. 31. littoralibus annumerare Aristoteles non dubitavit.

Varro R. R. l. 3. c. 17. Procreantur et in marinis lacubus, detinuit et in vivariis Hortensius ad Baulos, et maiorem sibi habebat curam, ne ipsius esurirent Mulli, quam Varro se habere profitetur, ne sui in rosea esurirent asini. Gregalis est et autumno viget. Pamphagi sunt, et praeter coenum, unde ipsi Sargus, comes, ostrea, algam, et conchas, quibus apertis inhiant, piscium et hominum cadaveribus vescuntur, et ma=llon toi=s2 memias1me/nois2 kai kako/s1mois1 filh/dous1i, Oppian. Hal. l. 3. 435. magis sordidissimis et male oletibus, adde betarum folia, delectantur. De cadaveribus apud Oppianum Aelian. H. A. l. 2. c. 41. et l. 12. c. 42. et Aelianum legimus, et videntur id pugnae navales et naufragia, quae magna copia subsequi solent, Rittershusio Rittershus. ad Oppian. l. c. declarare. Antiphanes tamen inter Helenae cibos, quod homines non insectarentur posuit. Oppian. Halieut. l. 3. v. 188. Pisces insectari nullum dubium Orphum e)pe/fhne inquit Oppianus.

Aristot. H. A. l. 9. c. 37. Vescitur lepore marino unum tantum animalium ut non intereat mullus piscis, tenerascit duntaxat et ingratior viliorque Plin. H. n. l. 9. c. 17. et 15. fit, verba sunt Plinii. Dum itaque carnivorum Aristoteles negat, ex iis, qui vel praeter carnes nihil attingunt, vel viva tantum maris animalia venantur, eximere videtur.

Ter parere anno constans est Auctorum opinio, his certe toties fetura Arist. H. A. l. 6. c. 17. apparet. Aristoteles e)pi\ tw=| phlw=| dio\ o)ye\ ti/ktein poluo\ ga\r xro/non o(phlo\s2 yuxro\s2 e)s2in, in coeno, itaque sero parere, diu enim frigidum est, addidit, solus Aelianus apud Aldrovandum, sterilem reddi postquam ter pepererit, natis in utero vermiculis, qui semen exedunt, prodit, quod mihi nondum apud eundem invenire contigit. Antipathiam cum lepore marino habere ex praecedentibus cognoscipotuit; addit Aphrodisaeus Torpedinem, cuius viribus stupefactivis ista resistere creditur.

TAB. XVII. 8. 9. QUaenam sit Graecorum hirundo, seu ut illi vocant xelidw/n ambigitur. Rondeletius eandem cum Lucerna Plin. H. n. l. 9. c. 16. Plinii, quod noctu luceat, facit, et in Plinii loco transpositionem arbitrantur. Aldrovandus eum piscem esse, quem pro corace sive corvo Salvianus, pro Lucerna Gesnerus posuere, iudicat, et Hirundinem Plinii ab Hirundine Graecorum distinguit, illamque Rondeletii Mugilem alatum, Bellonii et Salviani veram Hirundinem opinatur. Ut ut sit, videtur Lucerna dici, non quod lingua eius per os exserta tranquillis Aristot. l. 2. de partib. Animal. c. 16. noctibus luceat, (piscibus enim explanata ista, si Aristoteli credimus; et fieri id, piscatores negant,) sed quod vel pinnae versicolores noctu fulgorem quendam emittant; vel quod speciem antiquae lucernae gerat, vel denique quod oculi eius noctu luceant, quod verissimum esse iudico. Caponem Romani a capitis asperitate et magnitudine dixere.

Duae ipsius sunt species, quae in omnibus fere cum cuculo conveniunt. Ore, rostro, capite osseo, anguloso, caelato, aculeorum, pinnarum, cirrorum cartilagineorum numero et loco. Maxima in appendicibus, utrinque ternis, similitudo: in eo distinguuntur, quod binae rostri eminentiae, quae in cuculo longiusculae sunt, in hoc vix conspiciantur, pinna lateribus haerens, primum sit viridis, in extremo caerulea, tergus quoque variegatur. Cuculus denique saepe tres libras attingat, duas numquam hirundo. Squamis tam exilibus teguntur, ut Gesnerus pro iis asperam habere cuticulam scripserit.

Altera Hirundo duas latas et caeruleas ad latera pinnas, Milvinis breviores habet, has per medium fere corpus expandit. Corpore quoque est recurvo, et crassiore, grandiore ventre.

Aelian. H. A. c. 2. c. 3. Solitarios esse captura arguit, singuli et pauci capiuntur. Cum aliquid metuunt, ex mari exilire dicuntur, sed humilius volant.

TAB. XVII. 10. 11. CUCULUM Graeci ko/kkuga, seu a sono, quo avis eiusdem nominis more obstrepit, ut Aristoreles et Athenaeus restantur; seu quod cum retibus capitur vocem kou\ exprimat, dicunt. Psellas kokku/gion nominat. Typhon apud Athenaeum cum th=| tri/glh| sit similis, cum Trigola eundem a quibusdam haberi prodit.

Totus piscis rotundus est carnosusque, vix tres libras superat. Toto corpore praeterquam in medio latere, in quo virga ex tenuibus squamis contexta protenditur, glaber est, in dorso a capite ad caudam duo squamarum ordines deferuntur. Caput ipsi magnum, osseum, angulosum, totum caelatum, alicubi aculeis munitum. Rostrum in duas longiusculas eminentias semicirculum constituentes terminatur. Super utrumque oculum supercilii loco brevis, sed acutissimus et durissimus a culeus exstat.

Utrumque branchiarum operculum alio et quidem longiori armatur. Maxillae extrema sui parte asperiores dentium vice funguntur. Ante pinnas, cartilaginei cirri, utrinque terni dependent. Ventrum habet planum. Caput, dorsum, latera et pinnas rubra. Ventriculum cum multis appendicibus satis carnosum. Intestina lata, inter se convoluta, et multa pinguedine obducta, hepar subalbidum sine felle. Splenem rubrum et parvum.

Oppian. Hal. l. 1. v. 97. Littoribus ab Oppiano accensetur. Aristoteles et Aelianus inter Aristot. H. A. l. 8. c. 13. illos et pelagios ambigere dixerunt. Inter Brasiliam et Portugalliam densis agminibus|volant, et aliquando milleni, saepe centeni capiuntur. Pinnarum magnitudine adiutus in nando celer est.

Carnem habet plurimam, albam, duram, et siccam. Diphilus Milvo praeposuit, quia friabilis, haud temere salubrem censeas. Ab Hipocrate in pituitosis morbis|conceditur. romae frixus et arantii mali succo irrotatus, editur, quidam nec elixum aspernantur.

TAB. XVII. 12. Aldrovan. de Piscib. l. 2. c. 5 MILVUS seu Milvago Plinii idem est cum Hirundine Graecorum Rondeletii Aldrovando, Graecis i(/erac, Oppiano h)/rhc id est Accipiter dicitur, quod Accipitris species inter aves Milvus sit. Pinnis caudaque expansis Milvum avem omnino refert, latis nimirum et maculosis. Corpore est rotundo, oblongo, maiori ex parte nigro rubescente, aliquando omnino rubro. Sesquipedalem mensuram, vel maxime auctus non excedit. Caput habet osseum, quadratum, durum, asperum, cuius pars posterior duobus iisdemque magnis et robustissimis aculcis, ad caudam spectantibus armatur. Branchia quae tectae, opercula ossea in duos aculeos robustos desinentia gerunt. Pinnae stellulis maculisque variis asperguntur: Squamae osseae, asperae et triangulares serpentium more inter so committuntur. Cauda unica atque lata pinna terminatur. Quantum ad interiora, Lingua, et palatum splendore Sandaracum vel Cinnabarim superant, his noctulux, acsi candentes carbones ore continerentur. Ventriculus mediocris multis appendicibus munitus est, hepati pallido vesicula fellis commit titur. Lien est oblongus et subruber. Uterus bifidus, ovis rubentibus refertus. Cor angulatum.

Qui Hirundinis nomine Aldrovando ex Hispania missus erat, sub oculis ex violaceo albicabat, cancellis quae ad aureum colorem vergebant, exceptis. Alas habebat longissimas et latissimas, ex caeruleo viridescentes, maculis plurimis rotundis caeruleis conspersas maiores aureis punctis oculorum qui in Pavonis cauda conspiciuntur similitudine ambiebantur. Tergus asperum partim aureo, partim ferrugineo colore tinctum erat.

Quem hic describimus, solo in mari degit, et raro, si Salviano credendum. capitur. Licet edentulus, Carnivorus tamen est. Iuxta littora ubi minor insequentium piscium metus est, humilem exercet volatum: altum, ubi maior. Adlapidis ictum volatum protulisse, quatuor extra summam aquam cubitis eminens, in Gallico maris interni littore visus est. Qui ad Herculis columnas navigant, tantum aliquando ibi horum piscium volantium turbam affirmant, ut aves aquatiles esse videantur.

A mensis propter carnis ingratitudinem reicitur. A nautis templis offerri, ibique ob raram formam suspendi, Gillius auctor est. Rondeletius fel contra oculorum suffusiones efficax esse comperit.

Oculor. suffusiones. HIRUNDINEM Plinii eum piscem Aldrovandus esle iudicat, qui Romae TAB. XVIII. 5. Pesce Rondine, Agathensibus Falco marinus, Massiliensibus Landola dicitur. Si alas auferas ad Mugilis Cestrei inprimis accedit figuram, hinc Mugil alatus Rondeletio. Cubiti magnitudinem attingit. Squamis contegitur magnis. Caput habet rotundiusculum, rostrum acutum, os parvum, prorsus edentulum. Pinnae quibus volatum exercet, totum corpus longitudine adaequant. Caudae pinna est lata, magna, lunata, et ceu in duas pinnas desinens. Linea quae in ceteris piscibus a branchiis vel a capite per latera ad caudam dicitur, in hoc pisce a pinnis ventris orta per imum ventrem ad caudam fertur. Venter albicat, dorsum quod latiusculum est, ex caeruleo nigricat.

Describit et alium Aldrovandus, sub nomine Mulli alati seu Lyrae missum, alis rotundis, intus virentibus, extra nigricantibus, pinnis pectoris et cauda fuscis, ventre argenteo. Latera, branchiarum ossa, et Synciput auro resplendebant. Non omnibus locis capitur, et Romae rarissimum aiunt. Alga et aliis maris quisquiliis victitat, sed carne abstinet. Mugilibus carne et succo similis esle creditur.

TAB. XXIV. 3. LYRA piscis, qui quibusdam Cephalus, Orphus, Erythrinus, imo ki/qaros falso creditur, vel a cornibus anterioribus, quibus similitudinem lyrae repraesentat, vel quod veluti lyrae sonum edat, ita vocatut.

Species eius duas Rondeletius posuit. Prior lyra piscis est teres, ruber, capite osseo, magno: rostro in duo cornua lata protenso, quibus lyrae antiquae formam refert: quem veterum Lyram Salvianus esse credit: quique squamis parvis et asperis contegitur, et plus ossium quam carnis habet. Altera, quam superioris marem quidam esse arbitrantur, sed falso, quoniam in huius quoque ventre ova rubentia reperiuntur; palmi est magnitudine. Corpus habet quoad vivit rubrum exstincto color evanescit. Caput osseum, angulosum, aculeis et eminentiis plurimis asperum, cuius anterior pars in duo longa, lata, et retusa cornua degenerat, sub quorum exortu os est satis amplum, rotundum, et edentulum. Ex inferiore maxilla cirri quidam breves, molles et carnosi dependent. Oculi et branchiarum ossea opercula aculeis muniuntur. Ex duabus in dorso pinnis prior brevior in longas et rubentes setas degenerat, posterior a medio dorso ad caudam, sed inermis decurrit. Cauda in unicam pinnam illam queparvam desinit. Tegitur ossearum atque grandium squamarum, quae Media sui parte acutissimo, recurvo, atque ad caudam spectante aculeo muniuntur, octonis ordinibus; unde sicuti asper totus ita octangulus creditur. Quantum ad internas partes, ventriculum habet parvum, cum parvis et paucis appendicibus. Hepar pro corporis ratione magnum, album, et in eo fellis vesiculam. Splenem parvum et subrubrum. Carnis porum, ideo facile exsicatur et sit levissimus.

TAB. XVII. 13. PHAGRUS seu Pagrus, para\ to\ fa/gein, Aldrov. de Piscib. l. 2. c. 8. quia vorax est Graecis; a colore fragorum, rubeo enim est, Italis ita dicitur. Cave cum Paguro confundas.

Tanta est inter ipsum et Erythrinum similitudo, ut, cum eiusdem sunt magnitudinis, etiam peritis imponant. Distinguuntur tamen eo, quod Pagrus hieme a ruffo ad caeruleum magis vergat, toto corpore sit latiore et retundiore, Sargi instar recurvus, rostro spissiore, rotundiore, et ad aquilini nasi figuram accendente. Habet insuper tergoris pinnam crassiorem: oculorum pupillam crystallinum, iridem rubram, peculiaremque lituram, nigricantem, tactu asperam, in lateribus circa cervicem, ubi linea est, quae corpora piscium intersecat, latam. Squamas gerit rotundas tenues et latas. Superior maxilla in tubi modum cervici veluti infarcta est, neque cranio inhaeret. Cum oscitat exseritur, postea contrahitur. Dentes quoque habet acutos; quatuor exteriores parum falcantur; molares, qui rotundi et obtusi, duplici ordine disponuntur. Interiora si scruteris, sunt ei lapides in cerebro, linguae in ore veluti rudimentum, hepar sine felle. Cor angulatum, vesica aere plena. Numenius lofi/an quasi cristatum dixit, quod ea corporis pars, quae cervici respondet, sublimis sit et alta.

Quem Aldrovandus exhibet, is pinnis omnibus tergore et cauda rubet. Oculorum ambitus ruberrimus, argenteis lituris conspergitur. A branchiis ad caudam linea excurrit, aurea, serrata. Ambigit inter littorales et pelagios, Oppian. Halieut. l. 1. v. 140. inter hos Mnesitheus locat. Oppianus in saxis degere scribit. Quod ex Indico mari salitum afferri Oriba. sius prodidit, de illo potius, quem Syenitae in Aegypto sacrum habent, eoque, quod una cum increscente Nilo apparens, incrementum eius denuntiet, abstinent, intelligendus est.

Victitat alga et luto, sed et saepiolas, squillulas, loligunculos appetit. Echinis an vescatur, quod nimis aculeati sint, dubito. Isidorus tam duros ei dentes tribuit, ut et ostreis in mari ali queat. Hieme praegelida, quod lapidem in capite habeat, latet. Inescatur channis sive hiatulis.

Oppian. Hal. l. 3. v. 185. Quid sibi Aristoteles velit, dum citante Athenaeo Pagrum a)kma/cen tou= e)/aros id est vervigere scribit, difficulter intelligi potest, nisi ti/ktein e)/aros2 parere vere innuatur.

Archestratus Syrio exoriente comedendas esse suadet. Suaves et media carne Hicesius posuit. Gellius inter delicatos habuit Sanazarius ex Dicarchi, nunc Puteolos vocant littoribus, celebrat.

TAB. XVIII. 6. ERYTHRINUM, qui peculiare hoc nomen a colore invenit, moderni Graeci le/qrinon, Cyrenaei auctore Zenodoto apud Athenaeum u(/kkhn, auctore Clitarcho di/khn vocarunt. Theodorus satis ambigue Rubeculam, Plinius rectius Rubellionem dixit. Idem ne cum Ruburno et Ruscupa, de quibus Murmelius, non dispuro.

Palmi mensuram raro excedit. Ruber est ut Mullus, dilutior tamen, unde forte canqo\n Oppianus dixit, latus ut Aurata. Rostrum habet acutum, sed non valde extensum. Os parvum, mediocribus dentibus munitum. Caput utrinque compressum. Ante oculos, qui magni, foramina patula. Branchia quae in dorso unica est, multis aculeis horrescit. Bellonius duodecim, quindecim Rondeletius, viginti duos, Salvianus, novendecim Gesnerus numerat. Cauda in lunatam pinnam desinit. Intus candidissimus est.

Peculiaris est mari, hieme in alto Arist. H. A. l. 4. c. 11. l. 6. c. 13. l. 2. de gener. An. c. 4 Plin. H. n. l. 9. c. 16. degit, aestate circa littora capitur. Diversus est ab isto ille qui in lacu Suerinum alluente, non procul Oceano Germanico visitur.

Carnivorus est. Cancellis et aliis pisciculis insidiatur, nec locustis et cicadis parcit. Gregalem esse Athenaeus Aristotelis auctoritate meminit. Sexu non distinguuntur. In omnibus enim reperiri ova Aristoteles auctor est. Pariunt ineunte aestate. Cum sesquipalmum excesserint in dentices seu Synodentas abire, falso Iovius credidit. Ad formam duntaxat coloremque accedunt, minusque solito ruffi, canescunt veluti.

Quantum ad usum copiosum alimentum praebent Xenocrati: nunc inter mediae substantiae pisces numerantur, si sint recentes, frixi et frigidi inter saporis iucundi cibos. Aceto et aromatibus in Gallia conspergere Plin. H. n. l. 32. c. 10. mos est. Plinius in cibo sumptum Venerem concitare et alvum sistere, quod a Xenocrate mutuatus est, scribit, in vino putrefactus, vini taedium adfert, cui illud propinatum fuerit.

TAB. XVIII. 7. 8. PIscis quem Hicesius apud Athenaeum Acarnanem vocat, Diphilo Athen. l. 7. et 8. a)ka/rnan Athenaeo alicubi a)/xarnhs2 ex Gallia, Ethymologo a)xa/rna, Plinio Dipnos. Arist. H. A. l. 8. c. 9. Acarne, dicitur. Scribitur quoque a)xa/rnos, a)ra/xnos, et a)ra/xnhs2 sine dubio mendose. Mugilibus infestum Plin. H. n. l. 32. c. 11. esse, si is est, quem Aristoteles mnuit, et aestate extenuari, veteres prodidere.

Rondeletius pro eo piscem exhibet, album, squamis argenteis, ore mediocri, tenuibus dentibus, rostro aquilino Pagrimodo, spatio quod inter oculos est compresso, oculis pro corporis proportione magnis, aureisque pinnis candidis.

Erythrino adeo similis est, ut pro eo vendatur. Capitur aestate et hieme; illa extenuatur, et laborat.

Carne est candidissima, media substantia, facile concoquitur et distribuitur, et bonum sucum gignit.

ORPHUS Polluci o)rfo\s2, vel quod magis Atticum est o)/rfios, Gazae Cernua, quis apud veteres piscis fuerit, difficile est conncere, pauca enim quae ad cognitionem cius faciunt, reperias. Benedictus Tincis similem credidit. Alii Capitonem ab oculorum aspectu et rubro colore dixere, quidam quia maiorem Capitone opinantur, sui generis piscem esse tradunt. Gellius ab eo qui hodie in Graecia ita vocatur, non distinguit. Rondeletius maiorem hunc veter. Orpho, qui a Mullo devoratur, (viginti enim libras pendet) nec littoralem postquam dixisset, piscem Pagro similem, colore ex purpureo rubente, oculis magnis, dentibus serratis, podice adeo parvo, ut rinula vix animadverti possit, seminis meatibus carentem, pro eodem ponit; eidemque omnia quae veteres de suo dixere, competere scribit. Bellonius denique alterum compressum magis quam teretem, squamis asperis, et corpori firmiter inhaerentibus tectum: Capiter rubeo; pinnis tergoris, laterum ventris, et caudae variis coloribus insignibus; labris scabrosis, maculam in radice caudae gerentem, quem Cretenses Cheluda, Acheluda, et Petropsaro nominant, pro eodem obtrudit.

Arist. H. A. l. 8. c. 13. l. 5. c. 10. l. 8. c. 2. et l. 8. c. 15. Ut ut sit, de veterum Orpho scimus, Aristoteli et Athenaeo littoralem, Aeliano marinum, Ovidio pelagium esse. Numenius thalamis et Athen. Dipnos. l. 3. et 7. cavernis delectari; Oppianus in petris cavernosis, quae plenae sunt Chamis et patellis; degere scripsit. Carnivorus Oppian. Halieut. l. 1. idem. In Myrinensi Lyciae sinu ad Apollinis templum, ad sparsas Aelian. H. A. l. 5. c. 18. vitulinas carunculas adnotant, easdemque comedunt; brevi tempore adolescit, hieme latet; in biennium vitam non prorogat, et tarde moritur, ideo o)yimo/rwn ge/nos Oppiano.

In ciborum fuit deliciis. Nam et Dorion Opsophagus inter ceteros veluti ex piscibus, Deos ponit; et Lynceus Samius Attico Glaucisco, Ellopem et orphum Rhodios

TAB. XVIII. 9. SYnodon piscis para\ tou\s2 o)do/ntas2 nomen invenit, quod si prima syllaba per iota scribatur, para\ to\ s1i/nesqai kai\ bla/ptein toi=s2 o(dou=s1in, quod dentibus noceat, ita vocatur, Gaza Denticem, Albertus Dentatum, alii Dentalem nominavere. Plinius Graecam nomenclaturam retinuit. in Adriarico mari in insignem magnitudinem excrescit; in littore Auratam non superat. Vulgarium pondus trium aut quatuor librarum esse solet: decem librarum pondere observavit Salvianus. Dorsum habet repandum; latera satis compresla. Caput nonihil fastigiatum, in quo Plin. H. n. l. 37. c. 10. lapides, qui Synodontides vocantur, gerit; rostrum acutum, Os satis amplum, valdeque denticulatum, praeter minores ac serratos, superior maxilla quinis aliis, inferior octonis permagnis, caninis simillimis armatur. Oculi sunt magni, branchiae utrinque quaternae. In dorso pinna unica viginti aculeis munitur. Cauda est falcata. Venter argenteus, unde album Numenius vocavit: latera et dorsum ex albo rubent. Unde ruber Ovidio e)ruqropoiki/los Epicharmo.

Aldrovandus duos alios forte congeneres huic addit; quorum priori tergus vitide, Synciput aureum, branchiarum ossa violacea. Alteri os intus et extra subatrum, supra id macula caerulea: sub branchiarum pinnis macula insignis, purpuraceis, aureis decorata squamis. Venter flavus, squamae argenteae.

Columella l. 8. c. 16. Pelagium quidem Columella facit cum Ovidio, sed Aristoteli et Aristor.|H. A. l. 8. c. 13. Oppiano, quibus littoralis est, susfragantur Oppian. Halieut. l. 1 v. 170. piscatores. Probantur ex Dalmacia et Illyrico, praesertim Salana atque Tragurio. Columella Aristot. H. A. l. 8. c. 2. Punicas et indignas nominat.

Carne tandem vescitur, et tanta cum aviditate, ut venter in os procidat. Polypi carne inprimis delectatur, quem cubili suo extrudere non possit, ante ostium tamquam mortuus fluctuat, brachium extendentem, arripit, sed et in ostrea ac pisces innoxios grassatur: nec Boce, Oppian. Halieut. l. 3 v. 185. quod ab Oppiano proditum, parcit. Gregales sunt, et s1unagela/zesqai kaq) h(liki/an solent: per adolescentes kat) i)/las2 ne/xontas2, separatim a reliquis natant. entele/steroi pa/lin koinh\. firmiatori aetate inter se vitae communitate iunguntur. Cibo a piscatore demislo, in orbem consistente, et signum quasi eo arripiatur, dant.

Aeliaen. H. A l. 1. c. 46. Ab Antiphone inter lautissima obsonia recensentur. Hicesius copiosi esse alimenti, et difficulter excerni scribit. In Italia peculiare condimentum quod amarinare vocant. In Dalmatia concisus et semicoctus multo croco et perspicuo gelu conditur, detestatum Aponensi obsonium.

TAB. XVIII. 10. DE SYNAGRIDE pisce diversae sunt apud Auctores opiniones. Theodorus Gaza pro eodem cum TAB. XL. 11. Synodonte sumit. Massarius et Gellius adeo similes, ut vix discerni queant, Aldrov. de Piscib. l. 2. c. 13. volunt. Rondeletius sola aetate distingui iudicat. Diversos pisces vel ex Aristotele colligas, qui diversis in locis, duobus his nominibus utitur. De Bellonio tacebo, qui et modernos Graecos distinguere scribit. Antonius Gigas sequentem iconem pro Synagride misit.

Piscis erat insigniter dentatus, squamis undique latissimis, et facile deciduis tectus. Capite superius sanguineo, inferius ex albo et caeruleo variante. Ventre ex albo flavescente, lateribus candicantibus. Bellonius Synagridem Cyprini in modum, veluti circino ita circumductum, ut pro longitudine ac latitudine magis crassus appareat, facit. Caput, inquit, utrinque compreslum habet etc.

TAB. XVII. 14. CHROMIS et Cremis kre/mus2 idem esse piscis, vel propter nominum similitudinem esle videtur. Agrunnitu, quem edit ita dictus est, quod et apud Isidorum qui eundem cum corvo marino facit, legimus; sed is, ne, quem Rondeletius describit, pinnis, spinis et figura Metaurino similis, oculis tamen minoribus absque macula in cauda, toto corpore nigricante; anis, quem Bellonius, Chromis sit, dubitatur. Accedit tamen huic Aldrovandus, sola grunnitus ratione habita. Tenuibus autem is squamis vestitur ex auro nitentibus, ac caeruleum interdum colorem concinne vibrantibus. Binas (verba sunt Bellonii) pinnas gerit in tergore, quarum anterior quae minor est etc.

In herbosis degere Ovidius auctor est, quia immundum nominat, et luto gaudere credibile est. Virentibus herbis vescitur. Parit quotannis semel. Exquisito esle auditu apud Aristot. H. A. l. 5. c. 9. l. 4. c. 7. et 8. Aristotelem legimus. Grunnire superius dictum est.

Vilem suam Chromin Rondeletius facit. Bellonii inter laudatissimos censetur.

TAB. XIX. 2. AUrata, seu orata, Graece xru/rofrus2, quod iis in locis, ubi in ceteris animantibus supercilia esle solent, aureo colore resplendeat, Ephesiis teste Archestrato i)wni/s1kos Hesychio e)teli\s2 dicitur. Ad denas libras cum maxime adolevit, vix unquam pervenit. Dorsum habet repandiusculum, ex caeruleo nigrescens. Latera compressa, argentea. Ventrem lactei coloris. Partes oculis superiores auro, in adulto maxime, resplendent. Dentes anteriores sunt longi, rotundiusouli, serrati, internae utriusque maxillae partes, plurimis osseis tuberc ulis duris et inaequalibus muniuntur. Ventriculum habet Aristot. H. A. l. 3. c. 17. amplum cum paucis, ut Aristoteles notavit, appendicibus. Intestina ampla pinguedine involuta. Iecur magnum et pallidum, a quo fellis vesicula, longa, pinguedine obducta pendet. Splenem subatrum.

Aristot. H. A. l. 8. c. 13. Sic est marinus piscis, ut et in lacubus etiam marinis nascatur, quod tales convectis marinis seminibus. Athen. Dipnos. l. 1. Romani replessent. Commachium Bononiensibus eas subministrat, et olim Velimus, Sabatinus, Vultinensis, Aristot. H. A. l. 8. c. 2. et Ciminus eas procreabat. Sed et circa Berenicem Libyae fluvium, qui lh/qwn dicitur, inveniuntur.

Cibus ipsi sola caro. Tellinas et conchylia robustis maxillis frangere; Maenide tamquam eius esu vehementer oblectetur capi, certum fere est Scari modo ruminare asserit, sed forte sine auctore, Rondeletius.

Plin. H. n. l. 9. c. 16. Aestate circa fluviorum ostia parit. Aestus impatientia, mediis fervoribus, sexagenis diebus Aristot. H. A. l. 8. c. 19. latere a Plinio proditum est: tempus Aristoteles non expressit. Timidissimos esle captura ostendit. Recedente maxime sub Arcturi tempus mari, arborum ramos frondibus Aelian. H. A. l. 13. c. 28 vestitos, in arenam piscatores difigunt: accedente plurimae attrahuntur; reciprocante ramorum tu, quiescunt, et ab imperitissimis quoque capiuntur.

Macrob. Sat. l. 2. 11. In pretio fuere olim, Ephesiae inprimis, quas Archestratus celebravit. Columella R. R. l. 8. c. 16. Sergium Romanum patritum, cognomentum inde sibi adscivisse, Athen. l. 5. quod carissimae ipsi essent Oratae, apud Varronem Columellam, Valerium Maximum, et Macrobium legimus. De nutrimenti qualitate non convenit inter veteres. Mnesithaeus difficulter coqui, concotam multum alere. Celsus duriorem esse. Diphilus cum Melanuro, qui succi bonitate Sargo, Hicesio iudice, minus nutrienti, inferiot est, proportionem habere, asserit. Ideo rondeletius carne media esse pronuntiavit, saxatilium duriore. Nostra aetate marinae et quae hieme capiuntur, laudantur. Lacustres pinguidiores quidem, sed lutum, quod in eo degant, olent. Apparatum in Aldrovando vide.

TAB. XIX. 1. *s*argo\s2 an s1a/rkos dicendus sit piscis, dubitatur. Is quem Melanuro Aldrovand. de Piscibus l. 2. c. 16. 17 Hicesius accommodat, vocatur s1a/rkos. Rondeletius geminum nomen agnoscit, a multa carne id habere iudicans. Sparo squamis tenuibus, lato corpore, linea a branchiis arcuata, pinna continua affinem Bellonius pronuntiavit. Rostro acutiore, dorso magis repando, ventre prominentiore, dentibus latis humanisque simillimis, lineis quibusdam, unde peli/grammos, et macula iuxta caudam nigra, unde melano/grammos, et o)r)r(opugo/stiktos Aristoteli dicitur, distinguitur. Colore alias est argenteo. Pinnae quae ad branchias sunt rubescunt. Branchiarum exterius tegumentum spineum est. Hepar subrubescit: ab hoc fellis vesicula pender. Lien subniger est, et fere circinatus. Ad multam magnitudinem excrescere aslolet.

Aldrovandus binos exhibet. Prior o)r)r(opugo/stiktos, pinnas omnes, praetet eam quae ab ano est, habet aureas: maculam iuxta Uropygium violaceam, totum caput ad eundem colorem vergens.

Alter polu/grammos, aureis et argenteis quae serrae figuram exprimit lineis, elegantissime condecoratur, pleraeque ad rubiginem vergunt. Gesnerus in mortuis lineas evanescere tradit. Aegyptio eum mari vendicat Festus, sed et in Adriatico nascitur. Pelagius nesit an, saxatilis vellittoralis Aelian. H. A. l. 1. c. 23. inter Ovidium, Aelianum, Oppianum, et Aristotelem non convenit. Aristot. H. A. l. 8. c. 17. Ita littore gaudere dicerem, ut et cautes saepe frequentet, quod radiis solaribus ibidem commodius fruatur. Saepe quidem coeno a Mullo excitato contentus est, sed et carnivorum esse certum, quia Lycostomo pisce inescatur. Gregalem Aelianus facere videtur: dum confertos capi scribit. Ad motum ut utbene nwqh\s2 Oppian. Halieut. l. 1 v. 132. l. 4. v. 267. Oppiano dicatur, in evitandis tamen piscatoriis insidiis linoplhgi/statos est, seu quod lineam ad scopulos terat, Plin. H. n l. 9. c. 59. quod apud Plinium legimus: seu quod vel retibus proximus spei piscatorum illudat. lino\n sane et pro voti, et pro llinea cui hamus affixus est, sumitur. Plures sibi adsciscunt uxores, pro his tempore verno pugnant. Vere et autumno parere, apud Aristot. H. A. l. 5. c. 9. Aristotelem legimus, si quid aliter ab eodem dicitur, de Sargino non Sargo sumendum est. Tam Aelian. H. A. l. 11. c. 11. vehementer capras amare Aelianus prodidit, ut ad illarum in aqua umbram, odore forte illecti, adnatent, et saltu contingere conentur. Ne itaque mirere pellibus earum capi.

Fit eorum ab Epicharmo in nuptiis Hebes mentio. Et sane grati esle stomacho creduntur, probique succi. Ceterum aegriuscule, quia durioris carnis, concoquuntur. Hydropicis Garyopontus praescribit. Dentes gestatos dentium avertere dolores. Kiranides fabulatus est.

Adiungit Aldrovandus Sargo piscem, quem pro Melanderino, Athenaeo nominato, si exemplar mendosum non est, (Causabonus Melanderini nomen ab aliis exemplaribus exulare scribit.) Rondeletius depinxit. Melanuro iste similis est. Toto corpore nigrescit, circa caput ex nigro purpurascit. Cauda saxatilium more in unam latam pinnam desinit. Hepar habet ex rubro candidum. Splenem nigrum, fel aqueum, lapides in capite.

TAB. XVIII. 11. QUem Graeci spa/ron a)po\ to=u spai/rrin, quod est palpitare, ut Eusthatius auctor est, Latini Sparum, seu a spargendo, seu aliunde vocant: hunc eundem cum Rhyade Aristotelis, et Aeliani Aspargo, sed perperam, Rondeletius facit. Nec enim vel ru/os speciale alicuius piscis nomen est, quod Salvianus opinatur; nec videtur isto vocabulo in singulari uti. Arist. H. A. l. 4. c. 8. *r(va/des2 vero, quos Aristoteles, fugere quoties vel piscium lotura vel navis sentina eiecta est, quasi foedo tactos odore scribit, et quos Gaza modo flutas, modo Spargos, aliquando fusaneos, id est, xu/tas2, quod fusim retibus capiantur, vocat: ii sunt, qui frequentes quidem et simul natant, fusimque et retibus capiuntur; ducem tamen, quod a)gelai/ois2 proprium, non habent.

Aelian. H. A l. 9. c. 46 De Aspargo nihil apud Aelianum invenies. Gyllius duntaxat Rhyades Aspargos interpretatus est, et multis errandi occasionem praebuit. Haud parvam cum Aurata et Sargo habet similtidinem. Ab illa, corpore minore et magis rotundo, rostro acutiore, et quod circa branchias nullam neque purpuream, neque nigram maculam gerat, distinguitur. Ab hoc vero, quod exauro refulgeat, lituram in cauda habeat, capite sit magis proteso, tres aculeos sub spina quae est ano vicina ostentet, lienem rubrum, gracilem, oblongum, rectum, in dextro latere habeat, differt.

Oppian. Halieut. l. 8 v. 109. Littoralem Oppianus facit, Plinius inter marinos recensuit. Ovidius pelagium voluit, sed et marinis Plin. H. n. l. 32. c. 11. stagnis gaudet, inque iis frequenter capitur. Gregalis est, carnivorus, venatur et marinos pulices. Aestate circa saxosa littora parit. Haud olim ignobilis in cibo. Coquus apud Antippum inter lautissimos recenset. Epicharmus inter eos ponit, quorum ne stercora quidem fas sit Diis abicere. Diphilus acrem esse a)palo/s1arkon a)/brwmon, e)usto/maxon, pronuntiat, elixum cotu facilem, taghnisto\n. difficilem addit. Raro ob parvitatem elixatur.

TAB. XIX. 3. DE Mormyro, qui Oppiano mormu/los, Ovidio Mormyr, Gazae Mormur, pauca prodidere veteres. Quem Bellonius describit, Constantinopoli et alibi, nomine veluti per manus tradito, Mormyrus dicitur, videturque notas ab antiquis traditas. (a)/iolon Oppian. Halieut. l. 1. v. 100. seu maculosum Oppianus, pictum Ovidius nominat) sibi vendicare. Piscis est corpore quam Aurata, Sparus, Sargus, et Melanurus longiore, et minus ad latera compresso. Capite Aldrovand. de Piscib. l. 2. c. 19. item (utor verbis Aldrovandi) tenuiore et caelato, rostroque acutiore. Os mediocre habet, dentes exiguos, labia crassa, oculosque medios, branchias utrinque quaternas etc.

Littoralem esse, praeter Archestrati apud Athenaeum et Oppiani auctoritatem, Cottidiana piscatorum experientia testatur. Nullum non cibum attingit, parva animalcula, conchulas, et minora crustacea venatur; nec a terrestribus sordibus abstinet. Oppian. Hal. l. 3. v. 126. Parit aestate, capitur verriculis, et plagulis, ut Plutarchus ait. Retibus inclusus, Athen. l. 7. imis in vadis, sulco, crebro caudae motu Idepulsis arenis facto, subterlabitur. *trofimw/taton Hicesius facit, quia lutum olet, vilis nostro tempore habetur.

TAB. XIX. 76. SAlpa Graecis s1a/lph et s1a/lphs2, Hesychio et Phavorino quoque bu/s2 bos vocatur, quod nomen ipsi ab Halisonorum (maritimi sunt populi Cariae vincini) piscatoribus inditum est, si bene Pancratis versus apud Athenaeum, correxit Gesnerus. Posset et Chrysopleuros ab aureo, quo per latera Salpa resplendet colore, dici. Acervice in caudam per argentea latera, aureis rubentibusque lineis, certis intervallis distinctis, decentissime pingitur: Unde Aristoteliapud Athenaeum polu/r)r(abdoi, polu/grammoi et e)rudro/grammoi, Oppiano a)iolo(nwtoi, hoc est, ut Lippius reddit, variis distincta tergora signis, dicuntur. Caput habet parvum et rotundum, dentes in superiore maxilla sedecim, in inferiore octodecim serratos firmos. Oculos aureos supercilia quodammodo virescentes, pinnam in tergo unicam longam, multis spinis asperam. Caudam bifurcam, linguam medicorem. Squamis tegitur latis et varii coloris, Ventre et lateribus candicat, dorso ex cinereo nigricat. Interanea nigerrimo peritonaeo continentur. Hepar est magnum, subrubrum, in tres lobos divisum, cuifellis vesica appendet. Splen nigricat. Vulva bifida est, ovis innumeris plena. Bellonius raro duas libras excedere scribit. In nullo piscium genere exactiorem servari magnitudinem Salvianus, ideo forte a Pancrate i)s1omh/kees2, aequales magnitudine longitudineve, quamvis Dalechampius facta ad pisces, quos nominaverat comparatione, id fieri credat. Duo ipsorum videntur genera, commune unum et omnibus notum quod descripsimus. Minus alterum quod in Narbonensi Gallia Virgadelle, id est virgis seu lineis distinctum nominatur, quodque in stagnis marinis reperiri, et non nisi aetate a communi differre ex Rondeletio habemus. Loum si attendamus, herbosa laxantur arena apud Ovidium. Oppianus Oppian. Hal. l. 1. v. 125. *pe/tras2 a)mfia/lous2 fu/kes1i medale/as2, scopulos maricinctos, musco humidos, illis adscribit. Arist. in mari et stagnis marinis locat. Aristot. H. A. l. 8. c. 2. et l. 4. Cibus ipsi alga marina, porrum, utapud Philosophum exstat, stercus et alia foetida. Unde s1katofa\gon, et bdeluxrh\n merdivoram, et foetidam in nuptiis Hebes Epicharmus, obsoenum piscem Plinius nominat. Semel anno et quidem autumno paulo ante aequinoctium parit, quibusdam in locis et Plin. H. n. l. 9. c. 51. aestate, si Aristoteli habenda fides est. Turmatim abimo gurgite ad littora ferri, moxque alga, aliisque marinis herbis pastos, celerrime in mare demergi, tradit Bellonius, raro unam, plerumque plures simul capi Salvianus. Cucurbita capitur, quod ea delectetur Aristot. H. A. l. 8. c. 2. l. 4. c. 8. nimium, idque uni ei ex omnibus evenire Aristoteles docuit. Auditu valere apud eundem legimus. Nullum fere intor cibos habet pretium. Archestrato semper mala, Diphilo dura et insuavis est. Platinae silvestre quid et ferinum resipit: circa Ebusam tamen capta haud spernitur. Alexandrina pariter maxime si in Autumno nata fuerit, humidum quid et album, idque non virosum emittit, ut Diphilus refert, sed et circa Mytilenem tempore messis capta haud ingrata est. Omnium tamen Plin. H. n. l. 9. c. 19. dura caro est, ut Plinius percoqui posseneget, nisi ferula prius verberetur.

TAB. XVI. 7. Huc STROMATEUS pertinet, piscis in rubro mari teste Athenaeo nascens, Athen. Dipnos. l. 7. Salpae similis, et universo corpore, aureis lineis productis distinctis, unde nomen invenit. Rondeletius pro eo subsequentem piscem pinxit, sed non descripsit.

TAB. XIX. 8. PIscem qui Fiatola Romae dicitur, quidam veterum Callionymum, alii Ellopon, nonnulli Lycon, Bellonius kalli/dun esse opinatur. Aurei est et argentei coloris, ultisque lituris variegatur. Latus item est ac planus, ut Bellonius scribit, rotundum fere et compressum, Seserino non valde absimilem, Rondeletius facit. Linguam habet carnosam Delphini modo, ad humanam accedentem, suisque partibus omnino absolutam, quod inter ceteros branchiis praeditos solus habere videtur. Vendicat et hoc sibi peculiare, quod pinnis sub ventre careat, sitque omnino inermis. Gerit quoque branchias utrinque quatuor superiorem maxillam immobilem, Caudam, lunatam, lineam a capite sub ventre ad umbilicum extensam, atque utrinque in cervice maculam nigram, Squamis in eo duntaxat lineae ductu, qui piscis latera distinguit. Hepar ipsi unius lobi nullo felle praeditum. Stomachus in litteram V. efformatus, cuius infima pars, in mucronem terminatur, et ad pylorum tam numerosas appendices, ut nulla arte numerari possint, habet. Intestina fulcit glandulosum pancreas. Lien stomacho subest. Bene in hunc picem kalli)xqun Bellonius vocet, non disputo, hoc tantum addo, Cetaceis hunc ab Oppiano annumerari, dentes serratos habere et gregatim degere, quod forte Fiatolae non competit. Adicio tamen Bellonii in icone Callychtin, quem Gesnerus pro Hepate primo habebat. Quod reliquum est, frequens est Romae Fiatola, alibirarus et incognitus. Rondeletius suis littoribus numquam visum asserit. Fertur ex pulmone marino nasci, et optimi saporis esse.

TAB. XVIII. 12. SCorpius piscis, qui Plinio aliquando Scorpio, ab insecto nomen traxit, non quod vel corporis figura id, TAB. XIX. 9. 10. vel colore aemuletur; sed quod, utaculeo Scorpius terrestris, quem habet TAB. IV. 7. in cauda, ita hic spinis quibus in tergore et capite armatus est, venenum vulnerando infligat. Putatur a Scorpide sexu duntaxat differre, ut hic sit femina, ille mas: sed videntur specie distingui, et Scorpis cum Scorpoena pro uno pisce habebuntur. Trilibris quandoque datur; in mari tubro ad duorum et trium cubitorum Aelian. H. A. l. 17. c. 6. magnitudinem excrescere, Aelianus: ad tantum et apud Inoos Tzetzes scribit. Corpus habet rotundum, Tzetz. l. 7. v. 144. anteriore parte crassissimum, posteriore teniae. Squamas tam exiles et tenues, ut nisi advertas, iis carere videatur. Solo ventre albicat, cetera rubet, unde Plinio ruffus, Numenio e)/rutro\s2, Hicesio pur)r(o\s2, Diphilo kir)r(o\s2 nominatur, quia nigras quasdam procopius notas habet, bene Epicharmus poiki/lon dixit. Caput ipsi magnum, angulosum, durum, osseum, plurimis acutissimis aculeis munitum. Os magnum, dentes confusos, densos, in inferiore maxilla triangulares, superciliorum loco aculeus acutissimus Cuculi instar, cum appendice cutacea molli, branchiae utrinque quaternae, osseo aculeatoque exprimento contritae: iuxta eas binae latae pinnae, totidemque ex harum regione in ventre sed minores, in

TAB. XIX. 11. BLennus Oppiano ble/nnos contracte a be/lennos, Athenaeo forte baiw\n, quod prae corporis crassitie brevis TAB. XXXI. 3. (baio\s2 idem quod minutus) Sophroni kwqw=| potius qui idem cum Gobio, quam kwqiw=| specie similis, dicitur. Corcyrenses et Zacynthii Cepolam a Cepae similitudine propter turgidum ventrem appellant, exinde Bulbum Plinii esse Bellonius conicit. Raro Gobium magnitudine superat. Colore est vario. Licet totus fere liveat, plaerisque tamen locis rubet, quibusdam etiam flavescit. Squamis paucis, tenuibus, et tam facile deciduis tegitur, ut tum ad hoc, tum quod ob plurimum mucum, quo oblinitur, adeo lubricus sit, ut vix manibus adstringatur. Caput habet magnum, oculos eminentes, nigros.

Labrum superius capiti ceu tubum quendam infixum. Dentes serratos, sed adeo exiguos, ut os asperum potius, quam denticulatum appareat. Linguam albam conspicuam. In latiore pinnae tergoris parte, macula nigra, albicante circumdta circulo, parvi argentei numismatis magnitudine, oculorum in cauda pavonis figura conspicitur. Reliqua in icone Oppian. Halieut. l. 1. v. 109. visuntur. In algoso littore versatur. Romae rarus, in Graecia frequentior. Non longe a loco, quo degit evagari solet. Vescitur apuis, squillis, similibusque pisciculis, horum inopia ipsas depopulatur herbas. Gulosus est; sed et stultus Plauto, nisi Blennum ibi melius pro mucoso et paedido sumpseris. Carnis est mollis glutinosae et excrementiae. Cinis cum ruta vesicae vitia et calculos sanat.

TAB. XXVII. 1. Quem PECTINEM Romae vocant, hunc Novaculam Plinii Rondeletius esse suspicatur, qua tacta ferrum olent, Plin. H. n. l. 32. c. 9. quod dorso sit cultellato; Gesnerus Pavonis nomine sibi transmissum Plin. H. n. l. 32. c. 2. Roma scribit. Piscis est latus, et Fabri instar compressus. Tegitur magnis squamis, et variis pingitur coloribus. Caput maxillae et branchiarum opercula plurimis caeruleis lineis insigniuntur; Synciput coloris est punicei saturati, latera albicant. Imis ventris et caudae pinnae subflavis et virentibus lineis inter se cancellatim commissis decenter admodum depicta sunt. Pinna dorsi rubra nonnullis caeruleis conspergitur maculis, dorsum ipsum est puniceum, ceter a ex albo flavescit. Palmi mensuram excede re non solet. Capite est magno, valde compresso, et prorsus omni rostro carente. Linea namque anteriorem capitis totiusque corporis partem terminans, longa sit et recta, atque fere ad perpendiculum, e summo capitis vertice ad inferiorem usque maxillam defertur; in cuius inferioris atque fere perpendicularis partis loco inferiore, os positum est parvum, dentibus acutissimis, recurvis, exiguis munitum. Branchias utrinque habet quaternas. Ventriculum mediocrem. Intestina valde pinguia, multis gyris circumacta: hepar pallidum, cui vesicula fellis annectitur. In saxosis et arenosis littoribus degit. Rarus in Italia, in Rhodo, Siculo, et Hispano marifrequentior. Solus vagatur; et quia parvo est ore, loligunculis, sepiolis, et Apuis duntaxat vescitur. Carne aiunt esse tenera, friabili, boni succi, et concotu facili. Nullis fere aliis spinis quamiis, quae dorsi spinam constituunt, interciditur, planorum more.

APua, sive proparvo piscitio, sive pro peculiari aliqua specie tantum accipiatur, a)fo/h potius quam TAB. XIX. 12. 13. a)fu/a, ut Suidas et Aristophanis scholiastes pronuntiant, dicitur, Atticos in plurali, in singulari rarissime protulisse; quod cumulatim edi soleant, Eustathius auctor est; nec aliam ob causam a)fu(da vocavit Aristophanes. An vel w(/s2 a)n a)fu/ris2 ou)=s1ai quasi non natae, quod Rondeletio et Aldrovando placet; vel quasi durfu/ris2, bis natae, quod maligne et nimis pusillo corpore nascantur; vel a)po/ tou= u(=rin, quod ex pluvia generentur, quod Plinius videtur velle, unde Gaza Apluas Latine reddidit; vel quasi a)fru/h, id est spuma, ex qua ab imbre excitato oriuntur, dicantur; non disputo: nec an e(/yetai, cum Apuis quas Cobites veteres nominant, specie iidem sint, inquiro: hoc certum liparo\n a pinguedine Varino; go/non qala/ttion, quod cum sempersint exigui, semper fetus recens esse existimari possint, ab Athenaeo dici: nec forte a vero aberrant, qui e)ggra/uleis2 Oppiano vocari, credidere. Plura ipsarum a veteribus recensentur genera, quorum fere nomina sunt, Apua vera, Apua Gobitis, Engraulis, seu Encrasicholus, Apua Phalerica, Apua Mugilum, Moenidum, Mullonum, item Hepsetus, Atherine, et Membras. Com mune omnibus, candido colore esse. Caput maiusculum et oculos clatos et nigros habere. Archippus apud Athenaeum stroggu/las2 vocat; veteres, quosdam exsemine, alios sponte nasci prodiderunt. In scopulis, quorum sinus multiplices unda excavavit, Oppian. Hal. l. 1. v. 290. ad littora versantur, tamque densis natant agminibus, ut tam glaukh\ leuka/nrin a)mfitri/th caeruleum mare album Oppian. Hal. l. 4. v. 470. reddi videatur, ita aliquando seimplicant, ut earum compactarum occursu, vel navis retardetur, ut de aliis quae Oppianus ponit taceam. Quantum ad Generationem, sponte sine coitu ex imbribus spumescente mari nasci; alias èlimo putrescente scilicet et ipso, vel quicquid in fundo collectitium est oriri, prodidit Oppian. Cyneg. l. 2. v. 568. Oppianus. Nec aliter Aristoteles, illud si excipias, quod quandam e piscibus oriri addit. Nam apud eum Arist. H. A. l. 6. c. 15. exercit. Scalig. c. 14. e)k th=s2 a)mmw/dous2 gh=s2 seu ex sabulone, id quod apuae spumam vocant, prodire legimus. Argumentum ortus, quod frigidis temporibus non capiantur; et traheis sculpta humo, saepenumero et copiosiores et praestantiores sint praedae. Oriuntur autem opacis tepidisque locis, o(tan e)nhmeri/as2 genome/nhs2 a)naqerma/inetai ??? gh=, cum caeli clementia terra concalescit, veluti in Atheniensis agri Salamine, ad Themistocleum, et in Marathone. Eiusmodi omnes sunt, ut neque gradescant, neque generent, neque diu durare queant, priore turba abolita altera succrescit. In nullo apud Athenienses patinarum honore erant, si Chrysippo apud Athenaeum credimus, forte ob copiam. Archestratus mi/nqas2 seu oleti instar aspernabatur. In mediterraneis expetebantur, inde pingulum Athenis nomen. Nicomedes corum desiderio flagrans, cum haberi non possent, figuris ex rapis feminis ad eatundem speciem ab Apitio dissectis, ex oleo cotis, et sale atque papavere conditis, ventrem explevit, referente Suida. Apparatum apud Aldrovandum vide. De cetero humidum et flatulentum alimentum praebent. Diphilus gravis et difficilis coctionis esse putabat.

TAB. XIX. 12. 13. 14. 15. 16. GEnera Apuarum praeterito recensuimus articulo.

Aldrovand. de Piscib. l. 2. c. 29. 30. 31. 32. Prima est APUA VERA, cui, quae generatim de Apuis dicta sunt in primis conveniunt, quam Graeci proprie a)fro\n, Athenaeus a)friten, aliqui a)fru/hn a spuma nuncupant. Suidae a)fru/h h( prohgoumen/h, quasi nullis orta parentibus dicitur. Pisciculus est vix auricularis digiti longitudinem adaequans, oculis nigricantibus. Duo eius genera. Album in Hollandia frequentius; et rubicundum, Aphya Triglitis Bellonio.

Altera est APHYA PHALERICA, vel ab Atticae portu qui Phalereus appellabatur; vel a)po\ tw=n falhrw=n (alba haec est et spumea Graecis) ita dicta. Sardinis est similis, minor, tenuior. Squamas in mari habet, sed statim excidunt remanentibus earum vestigiis, et iis quae ventrem firmant. Adeo est mollis et pinguis, ut si aliquando digitis tractetur, liquefiat; aut si magna copia in navicula vehatur, supernatans oleum piscatores colligant. Vidit Rondeletius unius diei capturam, quinquaginata coronatis aureis venditam. Erat apud vetetes in pretio si Polluci credendum.

Tertiz est MEMBRAS. Has Phrynichus apud Athenaeum bebra/das2, Epicharmus et Sophron bebrado/nas2, Attici membra/das2, Trallianus mimbri/dia Aristot. H. A. l. 6. c. 15. appellasse videtur. Aristoteles ex Aphya Phalerica nasci auctor est; et inter moni/mous2 pisces, id est haud migraresolidos recenset, Cum vero Phrynichus xrus1okefa/lous2 cognominet, ac Aristophanes polio/grwtas2, id est, cano corpore, Rondeletius eos pisciculos esse conicit, qui Gallis Celerias vocantur. Sunt corpore admodum candido, capite auri colorem aemulante, Sardinis valde similes. Coquuntur ex praecepto Dorionis, mutilato capite, si corpulentiores fuerint, et lotae sale minuto et aqua. Contemptos fuisse Antiphanes ostendit.

Quarta est APHYA COBITES, kwbi=tis2 Graecis, Theodoro Gobionaria. Putatur ab ignobili quodam et terram subiente Gobio procreari. Rondeletio est ille quem Galli Logis demer, ad differentiam fluviatiiis vocant. Numquam ad Gobionum magnitudinem accedit, alioqui marinis Gobionibus simillimus. Corpore est rotundo, pellucido, dorso latiusculo, colore candido, nigris aliquot maculis asper, so caudavaria, oculis quodammodo supra caput positis. Pinnae caedem illi, quae Gobionibns, maxime illa, quae his peculiaris, barbae instar ex ea ventris parte, in qua binae sunt in aliis piscibus, propendens. Hepar est lactei coloris, et in eo fellis vesica, splen, rubet, intestina et peritonaeum ex albo nigricant. Cor ex albo ruffescit. Gravis est, et difficilis concoctu.

De Encrasicholo sequenti cpaite agemus. De Aphyis Mugulum inter istos agetur.

Apuas MULLORUM exiguos admodum Mullos arbitratur Rondeletius, qui in stagnis marinis ex putredine nascuntur.

Aphyas MAENIDUM vero pisculos Maenidum specie sine mare et femina sponte nascentes esse iudicae, etsi contra sentiat Aristoteles.

HEPHETI seu Hepesti nomen, ad multos parvos pisculos extenditur; peculiarem aliquam speciem esse, exinde, quod apud Athenaeum pro parvo pisciculo Aphyarum generis ponatur. Rondeletius a Gallis Iovil appellari credit. Est digiti magnitudine, argentei coloris, corpore pellucido, dempta ea virga, quaea branchiis ad caudam extenditur. Oculos habet depressos, pro parvitate corporis magnos. Os ita scissum, ut inferior maxilla superiori sit praetensa, sitque velut oris operculum.

TAB. XVII. 15. ENcrasicholos, Graecis e)gkras1i/xolos, quod xolh\n en tw=| kratei\ h)/toi kefalh=|, seu bilis folliculum in capitegerat, hoc TAB. XIX. 17. 18. est, quod eius caput impense amarum sit, unde eo mutilari assolet, dictus; aliis luko/stomos, quod dum oscitat, Plin. H. n. l. 31. c. 8. amplum os aperiat, ut serpentis potius quom piscis videatur; Plinio, multorum eruditorum iudicio Lupus nuncupatur. An Chalcedoniis e)ri/tumos dicatur, quod Callimachus apud Athenaeum prodidit, e)ggra/uleis2 quoque Aelianus vocat. Magnitudine est plaerumque digiti, palmi longitudinem numquam assequitur. Argenteo colore micat, tergore ad caeruleum accedit, si soli opponatur transparet, dempta argentea linea, quae spinae vertebras comitatur, avae sanguinem continet. Squamis carere falsum, vel in sale adservatis argenteae micant. Rostrum habet acutum; os amplum, utramque maxillam serrae modo asperam, branchias parvas duplices. Cor oblongum et acutum, hepar rubrum, maculis rotundis conspersum. Ventriculiappendices multas et nigras. Ventrem mollissimum, ideoque plaerumque absumptus in salitis conspicitur. Ovis scatet rubentibus. Spinis caret, ea excepta, quae in dorso est, et ipsa tenuis, adeo ut vix dentibus negotium facessat. Arena, spurcitiis, atque coeno vescuntur. Capiuntur hieme a Decembri ad quadragesimam usque, in Provincia numerosissime, Aelian. H. A. l. 8. c. 18. noctu ingne e naviculis accenso. Quam confertis turmis densi, metu insidiarum natent, de Aphyis in genere dictum est. Hanc tam confertam Lycostomorum natationem, bo/lon a peritis nominari, Aelianus tradidit. De Ortu dissentiunt Auctores. Suidas et Athenaeus ex Apua Cobite; Aristoteles ex Phalerica oriri tradit. Satius est sui generis piscem statuere, quam vel species in infinitum multiplicare; vel ex Apua Phalerica duos diversos pisces generari, concedere. Nam et ex hac Membradem oriri Philosophus auctor est. In magno plaerisque in Iocis habentur pretio. Comeduntur et crudi et sale asservati. Minutatim concidunt, caepam pariter tritam addunt, sic ex oleo et aceto asperso pipere sumuntur, saliuntur truncato capite, et fel aufertur simul. De Garo quod ex iis, vide Rondeletium. Huc referunt nonnulli luko/stomon, cuius effigiem exhibet TAB. XLVII. 19.

PIscis, quem Romanum vulgus Lavaronum vel Lavonum, seu a beata quae Lavarono, quod non videtur, cum marinus sit, seu aliunde, Massilienses Cabassonum, Genuenses a capitis magnitudine Capassonum, vocant, ita a Bellonio describitur. Grandiore sunt capite, quem Atherinae, magis recurto ac compressiore ad ventrem corpore, et paulo latiore transparant, ut Atherinae, maximamque habent cum iis affinitatem. Squamis multis integuntur, quae detectae argenteum colorem prae se ferre videntur. Duas in tergore gerunt pinnulas, utrimque ad latera unam. Dentibus carent, ut Harengus: Cor exiguum, oblongum, triquetrum, habent: hepar pallidum, cui stomachus subest, pisciculis et Cardibus parvis nonnumquam refertus. Intestina ad anum tribus revolutionibus reflectuntur. Fel ob eius exiguitatem conspicuum non habent: spinas quoque ferunt nullas. Carnem albissimam et levissimam. Calculos duos in capite gerunt, Sesamino minores: squamas paulo quam Atherina latiores et numerosiores. Magnam cum fluviatili Lavareto affinitatem habet.

TAB. XX. 1. 2. 3. SArdae nomen, si bene ex Galeno colligo, omnibus pisciculis, qui ad saliendum apti sunt, competere Galen. Facult. Alim. l. 3. c. penult. videtur; idque inde sortitas apud veteres credo, quod ex Sardinia in alias regiones, eveherentur. A Sardinis et Sardellis magnitudine duntaxat et aetate differunt. Cum nondum Plin. H. n. l. 32. c. 11. adolevere, Sardinae et Sardellae dicuntur, adultae Sardarum nomen capiunt.

Unde Apicius Sardam farciri solere dicit, Sardenam ob parvitatem non posse. Fateor tamen, et Pelamydi longaeapud Plinium Sardae vocabulum impositum inveniri Qui Trichiae et Trichides, quas Dorion apud Athenaeum non distinguit, Aristoteli dictas, cum nullibi tam vulgaris pisciculi tam diligens naturae explorator meminerit, credunt easque a)po\ tw=n trixw=n, quasi a capillis, seu parvis illis et capillaribus quibus abundant spinulis, a quibus etiam dri/ssa dicunt, quas Arist. H. n. l. 6. c. 15. recentiores Alosas nominant, deducunt, vix falluntur; nisi forte hoc obstet, quod idem ex Membradibus Trichides, ex his Trichias nasci dixerit. Nam quod Aristot. H. A. l. 8. c. 13. alibi grixi/ais2 (Sardas Gaza vocat) quaedam adscribit, quae Sardis nulla ratione competunt, ea qri/ssais2, seu Alosis, competunt, ut mendum subesse, et male Gazam vertisse sit evidentissimum. Chalcidas quoque marinas Sardinas nuncupari, vel ex Callimacho colligitur, hasque Columella intelligit, dum dicit, Piscibus in piscinis praebere oportet, tabentes haleculas, et salibus exesam Chalcidem putremque Sardinam.

Invenio et a Dorione xalkitikh/n dici. Eritimum vocari, vix ex Epeneti apud Athenaeum loco xalki/das2 tas2| (legendum a(/s2) kalou=s1i kai\ s1ardi/nous2 e)/riti/mous2, i(e/raka, inquit, colligi potest. Bellonius etiam cum Chalcidibus easdem ponit; sed dum fluviatiles a Celerinis sola magnitudine differre, specie convenire putat, argumento sumpto, quod Galli qui ad Oceanum siti sunt, nullum piscem Sardinae nomine agnoscant, praeter eum, qui aliunde sale asservatus, ad eos perfertur; Celerinus vero in Gallia tam sit popularis, quam in mari mediterraneo ipsa Sardinia, ex Aldrovandi opinione fallitur. Sunt enim Gallorum Celerini (verba sunt Aldrovandi) ab Allobrogum Celerinis diversi, illi marini sunt, et nostro et Rondeletii etiam iudicio marinis Membradibus in Aquarum genere non Chalcidibus sive Sardinis iidem; hi lacustres, et Chalcides Aristotelis, Sardella, et Aquo Fracostorii. Anglorum Sprat, et Hollandorum Sprot, ad quos fumosiccatus adferri solet, haud aliumputo quam Sardam aut Sardinam sicuti et illum quoque, quem Rondeletius scribit Agathopoli magna copia capi solere, nominarique Calliques vel Lasch ez; et Massiliae Garengades, licet ipse Membradem esse velit: ut enim Calliques ex Chalcis corruptum esse videtur, ita etiam Lachez ex Laccia; quo nomine in multis Italiae locis Alosa appellatur, cui simillima est Sardina, et ipse quoque eum Alosae similem esse profitetur. Harengades vero etiam dici videtur, quod et Harengo similis sit, et similiter salita per mediterranea loca venalis efferatur. Icones et Descriptiones diversas quin que apud Aldrovandum invenies.

Prima, pisciculus est Aphyae Phalericae omnino similis, nisi paulo maior, et spissior esset, a parva Alosa, ore, branchiis et oculis, pinnarum numero, situ, squamis, cauda minime discrepans, sed in hoc tantum quod Alosa sit latior. Sardina igitur squamas magnas, tenues habet: colore est vario, nimirum capite aureo, ventre albo, dorso cum virdi caeruleo, utroque splendido, rutulanteque dum viva e mari extrahitur: una enim cum vita virdis evanescit, caeruleoque manente, eoque hebescente et splendorem suum amitrente. Intestina habet parva et recta, Alosarum intestinis similia.

Altero loci picta, in qua pictor pinnas nullas expressit, capite est rubicundo, corpore toto subviridi, praeter duas quae in ea conspicuae sunt, lineas, quae sunt caeruleae. Cauda ad castaneum in extremo vergit. Sardae Flandricae nomine missa est.

Tertia eodem quoque nomine, sed maioris cognomento communicata, pinnas habet nigras, quarum situs (dum modo pictor recte expressit) alterius speciei piscem esse indicat. Colore est vario, viridi nimirum violaceo, paleari et ruffo. Maculae in lateribus sunt nigrae: in pectore croceae.

Reliquae duae species, dorso sunt viridi, ventre argenteo. Prior in extrmeitatibus ossium, quibus branchiae Oppian. Hal. l. 1. teguntur, rubent. Oppianus dum scribit:

iis qui vagabundam vitam agunt, accenset. Capiuntur Massa ex ervis frictis et myrrha vino odorato excepta, confecta; aliquando foliis betae, qua impense delectantur. Adhibentur quidem in cibis, sed revera, ut Hicesius apud Athenaeum dicit, a)xurw/dris2 kai\ a)lupri=s2 kai\ a)/xuloi, id est squalidi, nec multum pingues sunt, nec copiosum sucum in Apic. l. 9. c. 10. alimentum praebent. Apicius farcire eas docuit, Galenus ad saliendum Galen. de facult. Alim. l. 3. aptissimas dixit. Medicum usum quod spectat, in prima mensa sumptae, alvum subducunt. Capite, in puero quodam, loco balanifeliciter Marcell. c. 11. 19. usus est Brasvolus. Marcellus exustas sine osse, vel salsamentum, et confrictas, si varicibus supponatur, statim prodesse scribit. Idem Sardae caput combustum, medicamento ad gingivarum tumorem, foetoremque admiscet. Privatum contra presteris morsum valet, si Plinio credimus.

MAEna, Graecis *maini\s2, Theodoro TAB. XX. Gazae Halec est; metuo ne perperam. Alecis enim nomen, vel omnibus pisciculis qui muria condiuntur, quod Rondeletius docuit, competit; velillis, qui apud Graecos Anthracides, seu Carbonarii vel prunarii pisces, quod in pruna et craticula commode coqui possint, dicuntur, quod ex Hermolao discimus; vel ipsi piscium feti, Plin. H. n. l. 31 c. 18. unde Plinius. Laudatur et Clazomene garum, Pompeiique et Leptis: sicut muria Antipolis ac Thuria: iam vero et Dalmatia. Vitium huius est Alex, imperfecta nec colata faex: vel denique pisciculo fluviatili seu dulcium aquarum, quem Plinius, ad ostreas, echinos, urticas, cammaros et mullorum iecinora pervenisse scribit.

Columella int4r parviincrementi Columella R. R. l. 18. 6. 15. Martial. Epigram. l. 3. et l. 11. fluviorum animalia reponit, et piscibus maioribus praeberi iubet, ut de Martiali taceam. Descriptionem et Differentias, quod spectat, Maenam inquit Gillius, non modo speciei, sed etiam generis nomen esse conicio; quod varium et multiplex est earum genus. Aliae in utroque latere nigram maculam orbiculatam habent, quasii, qui Adriaticum sinum accolunt, vulgo Maenas sclavas appellant: aliae leucomaenides, hoc est, albae Maenaea Graecis sive Smarides nuncupatae: itemque sunt Maenae Boopes appellatae. Bellonius duas observavit differentias in colore: alias enim luteo, alias lituris cyaneis aut azureis conspersas esse ait. Speusippus Maenidi similes facit Boacem et Smaridem: idem tradit Rondeletius, nec non Bellonius, nisi (inquit hic) paulo latiores et breviores cernerentur, et squamis Smaride tenuioribus contegerentur, breviorique essent capite, rarissime siquidem palmum excedere, (Antiphanes quoque Maenas exiguos pisces esse dixit, et Martialis breves) lineam in lateribus rectam habere, quae in Smaride arcuata est: pinnas tergoris, laterum, et caudae diaphanas esse, et maculatas. Os si clausum contineat, minimum quidem apparere: sed dum hiat, rictum magnum ostendere, labrumque superbius tubi in modum, ut in Harengo infractum esse: Oculos habere rotundos, iridem subrubram: maxillae asperitatem quandam dentium vicem prae se ferre: si desquametur albissimam argenteamque spectari: sed tergus livore quodam sub oculis in purpureum gemmante depingi.

Ad dit Rondeletius, utrimque magnam et rotundam maculam habere in medio corpore, quam etiam in icone expressit, Bellonius omisit, et in descriptione non meminit, nisi eam intellexerit, dum inquit, utrimque lituris notari, quod tamen non assero, quandoquidem icon mea cum Belloniana satis convenit, et eiusdem coloris lituras habet, item circum oculos. Pinnae omnes etiam versicolores. Venter candicat. Cauda fusca est. Idem Rondeletius hieme candidam esse scribit, vere et aestate variam: maculis caeruleis toto corpore et potissimum in capite et dorso sparsis: item lapides habere in capite: maremque in eo feminae dissimilem, quod latior sit et porrectior, femina rotundior: cum fetura femina impleri incipit, maris colorem in varietatem quandam et nigrorem mutari. Aristoteles vero hanc mutationem tempori adscribit, et de Maena simpliciter id tradit, nec feminae nec maris facta mentione.

Mana et Smaris (inquit) mutantur; ut ex albedine rursus aestate ad nigredinem redeant, idque maxime suis pinnis et branchiis declarant. Ita et Plinius: Mutant colorem candidae hieme Maenae, et fiunt aestate nigriores. Quem

TAB. XX. 5. 6. 7. SMarides qui et Marides apud Athenaeum dicuntur. (Bellonius Graecos Anconae se convenisse scribit, qui etiam Maridas appellabant) ex Maenarum sunt genere. Vocantur et Leucomaenides, nempe, quia semperalbae sunt, cum Maenae colorem immutent. Eum docti pisciculum esse volunt, quem Antipolitani hodie Garum, Veneti hirrulam seu herrulam, Massilienses hiaret, Galli Narbonenses et Hispani Picarel, quod fumo induratus et salitus, linguam acrimonia vellicet, Neapolitani Cerrum, quod vocabulum Gaza retinuit, nominant. Rondeletius Garum veterum esse putat, tum earundem nomenclaturarum Plin. H. n. l. 31. c. 7. affinitate, tum quod ex eo garum fiat, idque teste Plinio, optimum. Trium descriptionem Aldrovandus tradidit.

Primus, Maenae et Boopi simillimus est; notis tamen quibusdam ab iis distinguitur. Boops enim lituris caret; quibus praedita Smaris est. Boopi rostrum quasi recisum, Smaridi longiusculum. Boops item quam Smaris rotundiori est corpore, quamobrem Rotundetus Romae nominatur. Differt vero a Maena etiam, quod et asperiores et paulo latiores squamas habeat. Lineae laterum utrique rectae, sed in Smaride quadam serie, in Maena nullo plane ordine dispositae: suntque argenteae et subaureae, obscurae, a capite ad caudam ductae. Estque Maenaminor, digitum nimirum vix superans, corpore item strictiore. Est denique peculiaris ei nota, qua et a Maena et a Boope discernitur. Cum enim os aperit, labia exserit tamquam ex tubo pyxidatim infarcto. Pinnis alioqui, aculeis, cauda, partibusque internis Maenae similis est: eodemque modo colorem, teste Bellonio, mutat.

Altero loco exhibitus piscis, Smaris Bellonii videtur. Capite est fere violaceo, prono nempe, nam supino albicat. Eodem colore totum corpus, sed multo dilutiore tinctum est. Lineae quinque insignes flavescentes a capite ad caudam perferuntur. Pinnae etiam flavescunt. Exiguam habet et vix conspicuam lituram.

Tertius Smaridisperegrinae nomine missus, tergore est caeruleo, cetera subviridi, nigris et argenteis punctis conspersus. Prono capite ad violaceum vergit, supino vero candicat. Pinnae omnes fere crocei coloris sunt, punctis conspersae nigricantibus. Degunt inter herbas in algoso littore: codemque cum Maenis cibo vesci, verismillimum est. Inter fecundas recenset Ovidius. Pasta, ex pane, caprillo caseo, et purissimo polline, inescantur. Optimos pisciculos esse Hesychius scripsit. Optimum et suavissimum ex iis gavium, apud Guilielmum Pelicetium Episcopum Monspeliensem Rondeletius vidit. De usu in Medicina proditum, caput tostum ad pilorum defluvia cum adipe ursino conferre; excrescentes ulcerum oras, ab eiusdem pulvere reprimi, thymosque et Plin. H. n. l. 32. c. 11. clavos absumi. Plinius alicubi cum ptisana sumptas, vel cum faeniculo decoctas mulieribus lactis copiam facere scribit, alibi, tritas illitas, verrucas tollere, et verendorum pustulas discutere tradit.

TAB. XX. 8. 9. PIscis, quem nos Boopem dicimus, is Aristoteli citante Athenaeo bw/c, Numenio bo/hc, qua etiam appellatione TAB. XXII. 6. Oppianus utitur, Speusippo et aliis Atticis bo/ac, seu para\ th\n boh\n a voce, ideo Mercurio sacer habetur; seu Athen. Dipnos. l. 7. quod boo\s2 o)fqalmou/s2 e)/xri, id est bubulos oculos seu magnos habeat, dicitur. Tertia est Maenis species, pedis ut Rondeletius scribit magnitudine, qui etiam tres describit. Prior piscis est marinus, littoribus gaudens, ex Maenatum genere, pedali magnitudine, corpore satis rotundo, non compresso, quale fere est Mugilum. Capite brevi, et parvo. Oculis maximis, pro corporis magnitudine, utpote qui totam fere capitis regionem occupent. Colore est vario. In dorso a branchiis ad caudam lineas ductas habet, alias aureas, alias argenteas, minus quam in Salpa illustres: ob quas ab Aristotele in libro peri\ i)xqu/wn, nwto/graptos, id est, in dorso pictus cognominatus est. In ventre nullae apparent lineae; sed hic squamis tegitur argenteis. Pinnae sunt Spari, Canthari, Sargi, pinnis similes. Cauda subaurea. Ventriculus magnus cum multis appendicibus: intestina tenuia admodum, hepar rubrum, splen ex rubro nigrescens. Nutritur alga, carne, luto. Altera species in multis priori similis; suis Bogueravel appellarur, cuius cognominis significationem, non omnino assequi se potuisse ait; peritiores tamen piscatores credere, sic dici quia cum Ravalle vulgo vocatis piscibus, id est, (inquit) minutis, quique simul elixantur, et apponuntur, nec propter parvitatem seliguntur, capiatur, et vendatur. Boopi (inquam) vel Maenae similis est; rostro magis acuto, dorso ex caeruleo rubescente: oculis magnis et variis, nimirum circa pupillam nigram circulo ex aureo nigrescente: corpore toto latiore qu Boops sed breviore. Boopis haec nostra species peregrina dorso fere est violaceo, aut amethestino, lateribus et ventre candicantibus punctis amethestinis, conspersis: pinnis omnibus flavis praeter eam quae in tergo est, cuius quidem aristae flavae sunt, membrata vero viridescit. Tertiam, quia squamis caret, huc pertinere non iudico. Bellonius quoque duae species describit, dum dicit.

Duae huius piscis cognoscuntur differentiae: siquidem earum altera minor est, et perpetuo parva, altera paulo maior. Boces à. Maenis ita distinguere poteris, quod Maenam videas esse lariori corporis compage, nigriore colore, et utrinque lituram unam habere. Boca perpetuo parva est, et pro sua magnirudine crassiori constat capite, corpore magis tereti. Boces et Maenae seu Gerres eandem corporis constitutionem, hoc est, pinnas, squamas, et capita habent. Boopes nulla litura variantur, sed ambo tereti corporpore praediti sunt. Giruli autem seu Smarides magis nigricant, et lituris variegantur. Boces teretiores sunt. Giruli magis plani. Bocum color hilari ac quodammodo aureo fulgore nitet, ut tergora colore ad aurum inclinante micare credas. Gregalis est, et litoralis piscis, herbosis gaudens, Piscis est parvus, oculos pro corporis ratione grandes habens. Duos habet in capite calculos non prorsus rotundos, ut in Passeribus, sed oblongos, ut in Merlangis. Alter Boops Orpho aut alicubi ex rubris cognatus est. Littoralis, (inquit) pisciculus, qui Bogue et Renaeu (cum icone scriptum est Bogue Renaeu sine copula) Massiliensibus dicitur, is Genuensibus Ruello vocari solet. Coloris est eiusdem cum Erythrino pisce, dentibus, pinnis ac capite consimilibus, sed reliquo corpore differuht. Nam Box vulgarem Bocam refert, eodemque circino totnata esset, nisi magis ad Erythrinum accederet. Verum linea quae corpus Erythrini intersecat, per medium utrimque arcuata est. In hoc autem recta praetenditur, neque Erythrini gibbum habet: Dentes praeterea anteriores breves et acutos ostendit, sed tam superiores quam inferiores molares sunt, ut Sargo, quod etiam Pagro et Erythrino accidit. Hanc quoque peculiarem notam insignem habet, quod eius branchiarum exterior spina ad radices nigra est. Putat Ovidii Bogyrum esse, quia Massilienses a Boopa et Gyro, id est Smaride, nomen ipsi indiderint, sed mendum est in Ovidio, et Cercyrus Oppian. Hal. l. 1. v. 140. Athen. Dipnos. legi debet, qui apud Oppianum, circa petras conchulis plenas degit. Ilsdem cum Moenis locis gaudent, eodemque cibo vescuntur, De Carnis eius qualitate ita Athenaeus. *bw)c d) e(/fqos, e(/upeptos, e)vanh/dotos, u(gro/n a)niei\s2, e)ukoi/lios, o( d) a)p) a)nqara/kwn gluku/teros, kai\ a)palw/teros. Bos elixus facile coquitur, facileque excernitur, iurulentum quid emittens, facilem alvum reddens. Assus succensis carbonibus suavior est et tenerior.

PIsces, qui in latera compressi, latera ipsa in tenuem et latam extremitatem degenerantia habent, et quorum dorsi spina, non in dorsum et ventrem, ut in piscibus reliquis, sed in latera, suas pinnas seu Plin. H. n. l. 9. c. 20. 24. apophyses transmittit, Plinio Plani, Columellae, iacentes, prostrati, et cubantes. Dorioni apud Athenaeum Columel. R. R. l. 8. c. 17. platri=s2, id est, lati; quibusdam, quod supina parte candidi, prona vero terrei sunt, ut passeres aves, Passeres: Aristot. H. A. l. 4. c. 11. ahis Psettae vel cum Aristotele Psettacei pisces, dicuntur. Duo ipsorum genera, Spinosum unum, Selache seu Cartilagineum alterum, non eo tamen sensu, quo Aelianus et Artemidorus, inter Cartilaginea, quae squamis carent, ut Muraena, Conger, Torpedo, et cetera, referunt. Spinosi ovipari sunt. Cartilaginei ova quidem intus concipiunt, sed viperae more fetus, postmodum vivos excludunt. Sethorum alii levi cute praediti sunt, alii squamis teguntur. Videntur omnes e duabus pellibus compositam habere corporis speciem, et spina per medium dividi. Omnes item quaternas pinnas habent, more squamosorum, duas in prona, totidem in supina parte, sed praeter aliorum morem pinnae earum in gyrum circumvallantur. Branchiae ulrimque quaternae, lingua nulla, oculi in supina corporis parte. Dentium loco maxillae in plaerisque rugosa quadam scabritie asperae sunt. Gula veluti ingluviei cuiuspiam persimilis, ventriculo contigua est. Os quamvis pro corporis portione exiguum omnibus, qui tamen in hoc genere maiores sunt, nullum non concharum aut crustatorum genus deglutiunt integrum, sicuti minores, qui in utroque genere minora sunt. Nullae ad pylorum apophyses: Cor ab una parte gibbum, huic quaedam caruncula atra quadrangula pulvini modo subsidet: ad cuius superiorem partem vesiculam annecti Bellonius testatur, et pulmonis officio fungi arbitratur. Hepar latum est et ventriculum amplectitur. Vesicula fellis ab eius extrema parte dependet. Lien ater, sub ventriculo situs, qui latus est, et cum intestinis anfractuose circumducitur. Degunt in mari, sed et stagna et fluvios, quod lutum appetant, et commode ibidem pariant, fre quentant. Ideo Columella, Coenosam regionem planum educare piscem scripsit. Quia in arena et limo latent, ideo reciprocante mari facillime capiuntur. In Belgii officinis tanta eorum copia, ut universo orbi sufficere posse videatur. Quia ova in omnibus reperiuntur, Aristot. H. A. l. 4. c. 11. ideo sexu masculino carere scripsit Aristoteles; quod tamen de certo duntaxat genere sumendum est. Conchyliis et crustatis, piscitiis item vescuntur. Pariunt teste Aristotele semel in anno.

Aristoc. H. A. l. 5. c. 9. De natatus eorum ita Aristoteles. Pisces Psettacei eo modo natant, quo Coclites, alteroque oculo Aristot. de Anim. incessu. capti incedunt, quia natura eorum transversa, distortaque est: itaque transversi natant, convolvuntque se strabonum more, suaque prorsus latitudine, quam pinnarum adminiculo, cursum dirigunt. Ingenium Aristot. H. A. l. 9. c. 37. resipit, quod se arena obruant, et postquam se totos occultaverint. *toi=s2 en tw=| sto/mati o(i kalou=s1in o(i a(liri=s2 r(abdi/a, oris sui virgulis, ut vocant piscatores, verberant; ta\ de\ mikra\ ixqu/dia pros1e/rxontai w(s1 pro\s2 fuki)a, a)f) w(=ntre/fontai, id est, ad quas pisciculi adnatant, tamquam ad algas, quibus vescantur. Certissimam securitatem esse Plinius tradit, vidisse planos pisces, quia nusquam sint ubi malencae bestiae, eaque de causa, ab urinantibus sacros appellari.