Silvulae Hendecasyllaborum. Libri tres. Machine-readable text Bidermann, Jakob Hautt, David XML version, markup prototype, August 2004 Knebuschmarkup Camena
http://mateo.uni-mannheim.de/camena/ bider7 bidermannhendecasyllabi.html bider001.jpg bidermannhendecasyllabi.xml bider7/jpg html 1647

Regeln fuer die Texterfassung 03/2001

not necessary

 10 November 2003 Martin Tavakolian markup TEI header and tagging added; typed text - structural tagging complete - no semantic tagging - Morpheus-spell check SYLVULARUM LIBER TERTIUS. I. GENETHLIACUM DE CHRISTI NATALI. I. BRUMAE frigus erat, diemque parci Arctabant spatio minore Soles; Et magnae suberant opaca NOCTIS, Qua canis tegit algidus pruinis Natales PUERI December umbras: Cum fessis ego palpebris, cupitum Flexi lumina serus in soporem. Mellitis madidum imbribus soporem! Prae quo, rosida nauseare vernae Vellem munera, si darentur, Hyblae II. Parebant ibi caelitum trecentae, Omnes ore venustiore, turmae: Et gyros choreasque Noctiluca Ductabant super imminente Luna. Caelestis color omnibus: corusco Intertexta chlamys rubebat auro. Pars vocum modulis canora miris: Pars plectro fidibusque; Pars acuta Solem ludere tibia; liquentes Mixto carmine temptabat auras. III. O carmen memorabiles o choraulas! Quis tantas docuit magister artes? Quis ludos. volueres? Quis auctor illas: Nullis auribus ante, et ante nullis Haustas sensibus expedivit odas? Illis dum procul arbiter vacivas Impendo modulis quietus aures, Et iungi propior, reique gnarus Auditae fieri ardeo; novarum En, mitacula, non tacenda rerum! IV. Qua se Parrhasis VRSA circinato Voluit sidere, desidemque nota Temonem rotat obita BOOTES, De caetu mihi visus est beato Felix aetheriae phalangis ales Lapsu praepete, candidaque pennai Se librare per aera. et cubantis Aurem vellere: meque, delicata Sopitum violentia, relicto Terras ducere in exteras grabato. V. Non si me Tegeaticus citatis Vexiliet volucer per alta pennis, Vel Zetes Calaisque mi rogatus Magno foenore commodasset alas: Vel tergum sonipes dedisset ille, Qui doctum sitientibus Camenis Iacta praebuit ungula liquorem, Non pernicius ire; nec per illas Et rerum tot, et aequorum, et locorum Mi pervadere contigisset oras. VI. Mirabar, nova semitae vagantis Quo compendia ducerent. Volanti Vicina undique blandiuntur Astra: Occurrit LEO, mitiorque parcit. Nec latrat fera SIRII molossi: Nec lingua DRACO sibilat trisulca. Languet SCORPIVS: advenisque nusquam CHIRON Aemonie minatur arcu: Ipse audacior, infimas retorto Specto lumine, rideoque Terras. VII. Iam Tyrthena per alta, perque toto Sparsas aequore CYCLADAS, Iovisque Natalem supet insulam, ultimaeque CYPRI littora vectus evolaram: Cum turres procul urbis, et superbae Cerno moenia Regiae in clitamque Iesseae titulo SIONIS arcem, Et Templum SOLYMAE. Sed Ales illa Longe fugit ab urbe; inhospitalem Funesti domini exsecratus aulam. VIII. Ergo linquimus avii SIONEM Saevo in Monte; novamque deferente Nubem findimus aeremque vento: Dum parui latus Oppidi, et iacentes Inter fragmina moenium ruinas, Et, portis prope dirutis, vetustae Arctum cernimus ostium cavernae. Huc, alis comes illico remissis, Cursum aduertere: meque destinatae Pruno in limine collocare mandrae. IX. Accingor, penetrare curioso, Qua felix patuit mapale, visu. Mox toto fetor impetu, et per omnes Spaelei vagor intimi recessus. Quae spectacula, caelites, in illa Viderunt oculi mei caverna? Quod si delicias suas Olympus Omnes explicet aestimetque; credam, Omnes delicias Olympi, in illa Inclusas habuisse me caverna. X. Fulgebat radiis Serena miris Ex toto domus: ut meras Pyropi Et veras ego promicare flammas, Aut a Chrysolito rubente vivos Spargi territus arbitrarer ignes. Hinc omnis paries, per obsoletam Fundebat iubar aureum tabernam: Hinc Solis faciem; suasque pictum. Mira, nescio qua, lacunar arte Et stellas te ferebat atque LVNAS. XI. Lux parti sua cuique. Magnam et ipsa Lucem addebat humus; iacente quamuis Ipsa et puluere, et aridi resecto Faeni esset paleaeque pressa culmo; Credebam tamen Indiae metallis Et rubri maris obsitam lapillis. Manabant opobalsami liquores Inter cinnama. gratiaeque florum Spirabant simul omnium; omniumque E cunctis odor angulis Rosarum. XII. Miranti mihi, quo tot e rosero Se, circum undique, funderent odores? Quo tot lumina surgerent ab Astro? Monstravit specus illico tenellum Divinae PUERUM in si u PUELLAE. Sed qualis PUER ille! qualis illa O qualis, Superi, fuit PUELLA? Ipso pulchrior ille SOLE: et illa Ipsa pulchrior elegantiorque (Ringatur licet Astrum utrumque) LUNA. XIII. Nempe istis, ego clamo, (quid moramur?) Nempe istis mihi prodeunt ab Astris Tot miracula luminum: His ab ipsis Tot miracula odorum eunt Rosetis. Hic omnes oculi occupentur. omnes Hic sensus hominum omnium laborent. Se Phoebus licet Hesperusque condat, Et nec Cynthia luceat, nec ursa: Id. quod paupere lumen est in antro, Pro toto satis est superque mundo. XIV. Verum, eheu! iubar illud, isque bellus Dum charo cubat in sinu, perennes VAGITVS PUER edit, et decoros Humectat lacrima cadente vultus. Nem circumstat hiems, pedumque nuda Astringit gelido rigore crura. Et binas Aquilo manus, et alma Hiberno fremitu lacessit ora, Offensis idae imber ex ocellis Vivae vitreus instar exit undae. XV. O quantum est PUER ille numen! Ille est Qui caelum rotat artifex; gravemque Figit pondere non labante terram. Qui circumposito ferocientem Cogit Nerea fluctuare vallo. Auras denique, mobilesque certis Frenat legibus asperatque ventos. Nunc vagit, lacrimatque, opemque poscis Contemnit tamen orbis, et superbus Forma negligit in iacente Numen. XVI. Est idem, est, PUER ille, qui virentes Vestit gramine concolore colles: Qui frondentibus induit cupressos, Et cunctum genus arbores capillis: Qui molli pecudesque bellusque Ambit vellere: Regibusque tinctas Cireumdat Tyrio colore lanas. Ipsum unum (licet horridus Decembes Infestet) toga nulla, nulla sacrae Velant tegmina pauperem lacernae. XVII. At, non passa parens, egena quamvis, Festinat nivea peracre cexitae Frigus sindone mitigare telae: Et vincite pedes, et alligatos Binis claudere fasciis lacertos. Hoc infans DEVS usus est amictu, His conchylibus; hoc opertus ostro: Hac una rabiem gelumque flantis Arceri Boreae toga; his volebat Vais frigora pellibus repelli. XVIII. Ecce autem! Latus ambiunt, duorum Par ignobile quadrupes clientum: Hinc lentus grege de rudente assellus, Hic plaustro macera gravi iuvencus. Hi iuges ubi senserunt herili Fletus currere ab ore, numinisque Vagitu tremulo sonare mandram: Ambo popolite procidere flexo; Et praesepia parua lacrimanti Informes PUERO dedere Cunas. XIX. Ducto creber anhelitu ministrat Nativas animae iuvencus auras: Quemque iniuria frigoris negarat, Nec gentis dabat indoles avarae, Illum, vile, novo favore, praestat Divinis pecus artibus, calorem. Si Caeli vacet aula, nec recuset Maiorem pecoris gregem BOOTES; Quis dignum neget hunc Bovem reponi Septem inter superae plagae Triones? XX. Hi cunabula Regis, hi iacentia Defendunt vigiles latus Tonantis. Quos inter generosiore vultu Et virgo sedet una, quae beato Instauravit et orbem et astra partu. Ex isto SALOMON (venite, quotquot Reginam comitamini Sabaeam, Et, qui non comitamini, venite) Ex isto, SALOMON suam Lycurgis Demonstrat Sapientiam, theatro. XXI. O vere stimulos graves AMORIS! O robur validum! Induit lacertis Immensum puerilibus Tonantem: Hunc, ut servus adiret Astra, ab ipsia Detractum violentus egit Astris. Hunc venis iubet, ossibusque septum In brutae stabulo iacere caulae. Et, quem nectare mensa de paterno Implerat, modo lacteum papillis Maternis docet evocare torem. XXII. Qui terris sua iura, qui dat undis Undis exulat, exulatque terris. Quem gens aligerae corusca turmae Pesto carmine, musicisque supra Caelum tollere vocibus laborat> Quem pronis Acheron adorat umbris, Cui Reges famulantur, et superbi Ad vestigia supplicant Tyranni: Hic in stramine decubat; suamque Caula in paupere collocavit aulam. XXIII. Olim fulgure, fulminisque telo, Olim sulfure, flammeoque nimbo Sontes terruit, impiosque plexit; Mersitque aequore perfidos; et undis Terram ultricibus obruit nocentem: At noxae immemor omnis, in rebellae Iam nullas acuit severus iras. Ah! nescit sua debili lacerto Infans spargere tela. Rugientem, Agno mitior, exuit LEONEM. XXIV. Quin ergo, agmina sordidata, vosque Qui saevi fora Iudicis sacrumque Horretis, male conscii, tribunal, Quin accuritis? Hanc adite caulam: Hic noxae veniam rogate: Inermis Hic ludex cubat. Impedita langvene Nexis brachia vinculis. Adeste, Vim tentate manu; licet; venite. Inter vincula fasciasque, captum Vestrum abducere Iudicem potestis. XXV. Haec certe, haec mihi ego, usque et usque prendam Incunabula. Me iuvabit isto, et Vitam degere, et immori sub antro. Hic stratus PUERI ad pedes, iacentem Iuxta Magdalin aemulus recumbam. Non vires Acheronticae, nec artes, Nec fastidia, nec dolor, nec angor Me complexibus abstrahent ab istis. Hic nimbis ego, et imbribus, madebo, Dum culpam omnem oculis meis piaro. XXVI. Dicebam haec ego forte, vel videbae Certe dicere: iamque mi favebat Dicenti, Genitrix; et ipse toto Iam pronus PUER annuebat ore: Et, qui proximus accubabat illa Ad praesepia, (canus, ac verenda Maiestate Senex) mer, renidens Me voti fieri reum: manusque Iam protendere; et osculum cupitis Furtim iusserat admovere plentis. XXVII. Et vero, manus ipsa gestiebat Iam parere, propinquiorque Cunis Blandiri puerilibus, pecusque Hinc avertere bucerum, hinc asellum. Tantisper, mihi proximos Tonantis Dum constringere contigisset artus: Iam vicinior, ora delicatis Caeptabam reus applicare plantis; Iam laxare sinus, et omne clausis Caeli condere gaudium lacertis. XXVIII. Cum spes irrita, resque, gestientem Eheu! destituit manum: et solutis Somnus lumina deserit tenebris; Cedit Bethlemiae mapale caulae, Et praesepia, consciaeque magni Infantis fugiunt ab ore Cunae: Et Virgo fugit, et Senex, et ipse Ille, eheu, PUER auseus: fugitque Cum somno specus ipse; cumque cote Se ductor meus abstulit theatro. XXIX. Post illud mihi noctis, et beati Post illud mihi gaudium soporis, Sordent omnia: Nec Palatiorum Auratas amo porticus, nec horros: Nec formas ego corporum, nec ullos In rebus probo ceteris colores: Ipsum denique, post mei (fatebor) Melliti breve gaudium soporis, Est Phoebi grave lumen; et serens Auersor querulus facem diei. XXX. Est unum tamen, est, quod in peracte Non possum, o Superi, probare ludo. Nam spectacula tam venusta, vestro Quae nos edita vidimus theatro; Una (fas mihi sit queri) unicaque Peccarunt brevitate. Longiorem Et ludum esse decebat, et soporem, Nam certe, meus iste si rediret Omni nocte sopor: fatebor; horas Dormirem piger in meridianas. II. BUCOLICUM DE CHRISTI MAPALI. I. QVIS terras oculis meis? quis illas Rutis Bethlemii exhibebit oras? Qua lesseius in paterna foetas Quondam pascua duxerat bidentes: Cum saevos Puer indidem leones, Et turpes iaculo fugaret versos? O terras ter amabiles! o astris Unas omnibus aemulas! In illis Caelestes gemitum recens ephebi Pulchro carmine prodidere NUMEN. II. Ipsi pandite, Caelites, quis ille Dignas carmine commodarit aures. Nam soli meministis, et referre Nobis omnia vos potestis. Umbra Nocturni meditullii repulsa. Cum terras face plus meridiana Vidisset rutilare LVNA, et omnem Magnis aera fulgurare flammis. Haesit pallida; noctiumque victas Mirata est, face non sua, tenebras. III. Dein, ut Bethlemiis propinqua vidit Angustum et lacerum Mapale portis; Verso subsiliens repente curru, Agnosco, venerorque, dixit. Ite Hac, bigae pavidi meae iugales; Magno lumine vincimur. Iuvabit Caelo excedere; pallidosque nostrae Nusquam ostendere lampadis colorest Dum fulgor manet iste, differamus In noctes radium alteras minorem. IV. Vix mandaverat haec, fugaque raptum Festinant biiuges rotare currum: Caelum panditur, et canora ruptis Descendit Invenum cohors ab Astris; Et quorum Invenum? Quis ora pingat, Quis formam color? Ambiente dives Fulget sindone vestis. Hanc et auro Mordet sibula dives, et Smaragdo. Gemmis cingula, gemmeisque picti Collucent maculis pedum Cothurni. V. Molles ex humeris utrinque plumae Assurgunt geminas gradatim in alas: (Alas, o, nive Thracia, et ligustro, Et cygno mage, lilioque puras) Per plumas simul exstimas Iberi Non fallax species renidet auri. Hoc ventos levis, igneumque tranas Caelum remigio cohors; et altum His pennis secat aerem; nec ullam Delapso timet Icaro ruinam. VI. Tum vero strepere omnia; et Serena Docto murmure personare nubes. Hic, testudo susurrat: hic, eburno Lascivit Chelys inquieta plectro. Hic, Sistris vaga cymbalisque turma Exultat, citharaeque sistulaeque Hic certat melos: hic, liquente vocum Responsant iuga, et unda, et arua cantu Ut valles nemorum, viaeque, et omnes Versi in carmina crederentur amnes. VII. Hic a Bethlemiis remota muris Seruabat iuga Pastor, et bidentes Cingebat Cane plurima: vigilque Pro balantibus excubabat Agnis. Qui, cum talibus hinc et hinc videres Nubes feruere peruias ephebis; Et vicina per arua, tam pericos Cantu ludere mobili choraulas: Oblitus gregis obuii, canotis Onavam vocibus arrigebat aurem. VIII. Pastori Canis obsecuta, mutos Ad nubes retulit supina rictus: Et raram speciem, novasque caeli Mirantur Dromas et Lycisca formas: Nec latrat Pterelas; et ore. visam Hylaeus tacito veretur umbram. Nec lactis memor Agnus, a sonoro Pendet murmure, pasciturque: et ipsae. Inter carmina, nil sui capessunt Nec somni, neque pabuli bidentes. IX. Ecce autem? Geminas uterque cedis In partes Chorus: Alitesque certant. Pars, attollere laudibus Tonantem: Pars terris hominique concupitam Dulci carmine nuntiare pacem, O pacem procul exulem! o inane Per tot saecula nomen! Amovere, Quidquid tristius obstar; obseratumque Omnes pandite limen: Explicatis Huic occurrimus hospitae lacertis. X. Post, ut musica talis, et canorae Plausus conticuit sonorus aethrae; Pastores, ait Ales o pusilli Custodes gregis, abstinete vanos Vultu prodere pallido timores Non tristes ego nuntios, cremandae Sparsis ignibus affero Gomorthae. Nec stricta ruo barbaros in hostes Rhomphaea; stygiis daturus undis Una omnem Syriae phalanga turbae. XI. Nil formidinis huius est, Tonare Iam cessant, nec imaginem priorum Servant sidera nubium: sereno Rident omnia gestiuntque Caelo. Quin, ire o celeres, et auspicatum Porro ad Bethlemiae mapale caulae Festini properate. mira vestris Illic gaudia sunt parata votis. Nam seris ibi magnus est sub umbris Magni filius editus Tonantis. XII. Rem veracibus indicabo signis. Qua vicina patent hiante porta Urbis moenia, visitur vetusti Spelaeum stabuli, domus nec imbri Arcendo, neque frigori; sed olim Iumentis casa fabricata brutis; Nunc ingentibus aula abunda gazis, Et caeli aemula: quam coruscus unam (Si mortalibus ividere posser) Externis Polus invideret aulam. XIII. Ite, ite: intererit, viam vorasse Vos magalia tam verenda primi, Et primi, pede dextero, theatrum Parui grande palatii, subite. Ad Cunas ibi vagientis almam Cernetis PUERI sedere matrem, Et cum matre senem: senem o beatum! Sed matrem sene ter beatiorem! Auritum pecus hinc, et hinc egenas Flexit bucula poplitem ante cunas. XIV. Res nusquam fuit ulla, eritque nusquam Visu dignior ulla. Nam pusillis Illa infantia comprehensa membris Franget Tartara, carcerisque rumpet AEternas adamantini catenas: Et Patres, proavosque dissipatis Educet violenta de cavernis. Tum porro, impenetrabiles Olympi Per tot saecula ianuas reducto Vobis mascula pessulo recludet. XV. Maturate; vocat locus: subite: Non illos aditus trecenta vallant Seruorum agmina: nec feri superbus Herodis comitarus obstat. Omnes Hos fastus PUER arcet: obviusque Plebeii laris advenas receptat. His solis aditus patere primos, His primas iubet allocutiones. At conchylia, purpuramque, partes (Accedant modo) seruar in secundas. XVI. Haec effatus; in astra concolore Cum turma volucer recessit Ales. Quem toto procul insecuta vultu Pastorum Trias: i, beate, dixit, I, penna pere remigante felix Caelestem (nihil invidemus) aulam. Nobis plus satis est superque in illa Quam te sensimus indicasse, caula. Intus, quaerere numen, et patronas Felicis PUERI videre CVNAS XVII. Iamque ibat Melibaeus; et coaevo Claudebat latus asseclae Menalcas: Cum maturior aevi; ohe, sodales, Clamat Tityrus, o mei sodales, Sumenda est mora paullula Hospitalem An rerum vacui larem petemus? Par est, ne dubitate visitando Ut donum PUERO (nec ipse pensum Contemnet, puto, rusticum) et Parenti Donum de grege villico feramus. XVIII. Est sane, Melibaeus inquit, Agnus, Est, faeta mihi de parente lapsus. Hunc primus PUERI feram Parenti: Tu, lecta PUERO e bidente multi Plenum suffice congium colostri. Et metam adiice Casei recentis; Ut donum queat illud in secundas Monstrandus Senior comesse mensas. Tum faenum, stipulamque pro Iuvenco, Lento pabula portet hic Asello. XIX. Assensere: suisque dona laeti Imponunt humeris: gregemque notis Commendant, nihil anxii, molossi. Mox dumos per, et arua ad indicatas Decurrunt, pede non morante, portas. Quae passus licet inde vix trecentos Distarent, tamen omnis illa, cursu Parebat mora longior diurno. Visum esset spatii minus, videndi Si desiderium minus fuisset. XX. Ut lam iam suberat locus, rudique Prostabar casa seminuda tecto, Hoc, inquit Mehbaeus, hoc, necesse est, Quaesitus cubet ut PUER sub antro. Nam (quamuis rudis) aureo latentem Ostendit specus hospitem nitore. Nil LVNA mihi pallida, nec Astris, Nec Solis face opus. Valete cuncta Caeli lumina. Clariore monstrar Terrestris radio Caverna Numen. XXI. Primo a limine, cognitos subire Iosippas iubet advenas, et arctam Nan visere Nummis tabernam. Est vobis, ait, haec, et est egenis Una haec omnibus aula aperra: paruos Non fastidiet hospites; adeste. Excepit Melibaeus; Huc ephebo Missi a caelite venimus. Nec aulas Ambimus, Satis est superque, in ista Si Numen licet invenire caula. XXII. Tum ducti specum in intimam, cubantis Rorantes PUERI vident ocellos, Vivis fontibus aemulos ocellos. Tum Regis tenuem potentis aulam, Et pompae speciem novae; gemelles Mirantur stabula in patente vernas; Et praesepia, lectulique fartam Vaeno paupere culcitam: levique De subremine fasciam; et minores Spectant numine vagiente Cunas. XXIII. Hic fletu maduit pio Menalcas. Et fusis Melibaeus ora, et ora Fusis Tityrus irrigavit undis. Tum blandi sua supplicesque promune Censu e paupere dona; dona Lydisi Et Persis opulentiora gazis. Gaudet murmure quisque singulari: Iumentum, stipulaque pabuloque: Mater, velleris albicantis Agno: Fuso lacte, PUER, Senex, coacto. XXIV. Mox proni cecidere, cernuosque Ad praesepia retulere vuitus Et formam PUERI, et genas tuende Expleri nequunt: duos gemellis Credunt ex oculis micare Soles. Mirantur teneras manus; suique Plenos Numinis intuentur artus. Et mille oscula plantulis bearis, Et mille altera fasciis; et ipsis Figunt altera plus trecenta Cunis. XXV. Postremo, ut face Lucifer propinque Noctem cedere iussit, et magistros Deserti gregis, ad gregem ieverti; O Solis grave sidus! o molestum Hoc nobis, Melibaeus inquit, Astrum? Cur charae est mora tam minuta noctis Aut quis praecipiti reduxit ortu Ingratae mihi lampadem diei? Impastae, Socii, fremant bidentes; Nos pascamur ab hoc, licebit, AGNO. XXVI. At vos aetherei venite Ephebi, Qui nobis iter indicastis, ipsi, Vos ipsi stabulum hoc adite; ventosque Et frigus rigidum iubete vestri A enembris procul abstinere Regis. En! alget, tremulosque saeviente Afflatus Borea supinat artus. Si vos ille suis calere flammis Iam pridem docuit; venite, paruam Vestro reddite de calore partem. XXVII. Et vos, Iapeti propago, saevis Crudeles magis asperique ventis, Hic mansuescite; parvulumque sarta Numen cingite veste. Quisque vestrum Lectica cubat arrogans eburna, Et serum sibi vellera, atque laenae Circumdat Tyrianthinae colores: At vili sinit interim in mapali Brumae frigora, et horidas Decembris Nudo incumbere Numini prunias. XXVIII. Dum caussam Melibaeus hanc querelis Prolixe stomachantibus perorat, Et durum genus increpat, Menalcas Haerentem ad PUERI pedes Sodalem A tergo trahit acer; et relicti Ad curam gregis admonet reverti. Hoc ipsum studet; ac, diu negantem Cunis Tityrus abstrahit. Retortis Discedunt oculis; semelque visam Optant usque videre, et usque, mandram. III. BASILICUM DE CHRISTI NASCENTIS STELLA. I. ASTRORVM iubar igniumque Titan, Qui Caeli rapidos sonantis orbes Quadriga vagus aurea pererras; Omnes, quotquot habes, tuique quotquot Stellati radios habent Sodales, Omnes exsere; praeperemque lentus Adductis moderare currum habenis, Dum Stellae melioris, alterumque Non visae prius indolis, corusca Flammatum face conspiceris ASTRVM. II. Una et Tyndaridas adesse fratres, Una et Phosphoron, Hesperumque coge: Et Cygni trahe sidus, et Bootae, Quique in pectore masculo relucens Iam quondam emeriti Leonis ignes; Quique in Gnosiacae, stupente Luna. Scintillant face gemmea Coronae: Vosque ardentibus alterae alteraeque In Caeli stationibus Lucernae, Omnes hoc, praeeunte adeste SOLE. III. Eois ubi vestra lux ab undis Emergit nova. Siriusque longo Vicinos Arabas colorat aestu; Illic, cernitis, ut rotatus auras Motu non solito peragrer ignis? Praesagum populis iubar: Sed expers Atri funeris omnisque; quali, Qui tristi rubuit cruentus igni, Cum sceptris male consciis minari Crinita soler orbita Cometes. IV. Haec feralia nostro abesse terni Signa a SIDERE sentiunt Tyranni: Quor muta docet allocutione Ad Caeli penetrale, regiamque Tuta currere semita Coronam. En! quantis via ferveat clientum Tres illos comitantium maniplis? Festinant iter asseclae: hic, Camelis Vectantur sitientibus, ducenti. Hic, hic toridem alteri, et quadrigis. V. Portato Dromades gravantur auro, Quod longis numeraverant, adusti Phaebei laris accolae, tributis, Tum myrrhae grave pondus, atque Eoae Tetra e divite vis odora glebae. Tum Panchaica Thura; mercibusque Quicquid nobile fumat in Sabaeis, Id nigrantibus hinc et inde Barris Impostum, PUERO tribus paratur Dandum a Regibus unico tributum. VI. Has nolunt avidi reciprocato Auri foenore collocare merces: Nec quaestus docet IGNIS hic eosdem Quos Cyllenius erro: quo iubente Conscensa trabe Cypria, minaces. Mercator subit Adriae procellas, Contemptis ut opes reportet undis; Lucri sordida vota. Liberalem Sed laxare sinum, manuque tota Congesias docet erogare gazas. VII. Nec Stellam indociles vident Alumni; Illam omnes oculis et ore seruant, Illam, quaqua abeat, sequantur omnes, Seu laevum in latus, aviosque saltus Declinet; nemus avium peragrant: Seu montes perat invios, et Alpes; Per montes, per et invias alumni Cunctati nihil. insequuntur Alpes: Seu cursum acceleret; citatiorem Omnes accelerant perinde cursum. VIII. Quae si denique lenta moliantur Sese, non solito vigore, lentos Norunt ipsi etiam movere gressus. O Stellae dociles bonae clientes! Quid si forte quiescat illa in uno Tandem fessa loco quid, o Sabaei Facturi simul estis inquilini? Quid? quo Stella loco quiescer (ille Sit Ponto locus ultimo) invabit Omnes esse loco, et quiesce, in illo! IX. Haec inter, praeeunte. iam propinquam Cum Stella duce venerant Sionem. At, sidus refugum, insidere visam Herodis super abnuebat aulam: Sed Bethlemia rura, pauperemque Conatu volucri petivit urbem. Hic, mirantibus arbitris, corusco Se demisit ab aethere; et serenis Effulgens radiis, super verustum Deserti stabuli quievit antrum. X. Tunc incedere gaudiis, soluti Immortalibus advenae, levesque Durae credere semitae labores, Per quos, sidere praevio, ad cupitas Regis contigerit venire Cunas. Sed paruam domini porentis aulam, Plebeiosque casae rudis penates Mirati, posita stetere pompa; Et longe comitantium facessunt. Ut soli subeant mapale, turbas. XI. Hunc Iosippus ubi tot ungularum Sensit quadrupedantium fragorem, Procurrens, videt exteros, nigranti Forma territus, advenire Reges: Et Stella videt insciam recenti Scintillare domum: videtque turmas, Et currus, et equos, et insolentem Ignotae legionis apparatum: Miraturque duces, ducumque laudat Pictos murice barbaro clientes. XII. Invitat tamen hospites: nec antri Pertaesos humilis, nec impolito Offensos lare, praevius cubantem Faeno paupere, ducit ad PUELLUM. Succedunt avidi, videntque paruum Sole Infantem Oriente pulchriorem; Agnoscuntque DEVM; genuque flexo Membris Numen in algidis adorant: Et ponunt diadema; Regiosque Submittunt PUERO, dicantque, fasces. XIII. Mox plenis sua quisque de canistris Promunt munera. Prima decoloris Auri pondera, in aureis reposta Effundunt pareris: Et, haec clientes Haec, aiunt, tibi dedicata magno Subiecti ferimus tributa Regi. O donis, PUER une, plus trecentis, Et plus mille PUER colende donis, Nec spernes tamen ista, quae minuto Vectigalia pendimus metallo. XIV. Haec Regi data. Sed Sabaea vine Dantur THURA Deo; focos odora Instauremus ut annuos acerra; His fumantia Templa, debitasque Impleri tibi sentiemus aras; His unum venerabimur. Facessant, O culti male, ceteri, facessant. Unum te PUER, unicumque THURE Dignum ducimus Alteri, relictum Servabunt sibi dii Deaeque SULFUR. XV. Restant Tertia dona; Sed caducis Et mortalibus imputanda membris. Nam Stella licet hac tuum magistra Nobis discere Numen, et potentem Caeli agnoscere Caelitumque Regem; Cui soli famulantur, atque iustam Gaudent sidera commodare lucem, Mortalem tamen esse, vagientis Rorantes oculi docent; et isti Vincti paupere fascia lacerti. XVI. Quamquam, quid, PUER innocens, quid istud? Tu quondam moriere? Saxeoque Foneris lacrimandus in Sepulchro? Nec REGI Libitina, nec TONANTI Discet parcere? Parcite o Severae Insonti PUERO Deoque, Parcae. Aut cerre, quia pergitis senerae (O dirum scelus! o scelus!) minaris Nos Stactem decet, uberemque Myrrhes Curando dare suneri liquorem. XVII. Donis denique rite dedicatis, Ter solemnibus osculis mapale, Et Cunas PUERI ter, et ter ipsas Suavi murmure fascias salutant. Tum tori lacrimis madere; et udura Pugno plangere non iocante pectus: Cunasque ut sibi sentiant faventes, Implorant venerabilem Senecta Turorem PUERI, Deique magnam Votis gravidibus ambiunt Parentem. XVIII. Advertit placidos Serena vultus Exorata Parens. Suamque, dulce Materno in gremio tribus renidens Dextram supplicibus tetendit Infans. Cui labris ut aventibus verendum Fixerunt trepidi osculum clientes; Extemplo modulantium trecentis Applausit casa caelitum choraulis. Quo de murmure blandiente lenene Traxerunt placidi hospites soporem. XIX. O suavem ter et amplius soporent Quis vatum mihi prompserit, beata Quae spectacula viderint in umbra? Monstrabat (nihil ambigas) Olympi Omnes, quotquot erant opes, Olympue Monstrabat specus Alitum decoras Hac illac volitantium cateruas, Cerantes studiis, et aemulanti Iunctos agmine, ut aulicis heriles Possent obsequiis fovere Cunas. XX. Hos tales ubi adesse vagienti Senserunt PUERO tot administros; Hac mortalibus, inquiunt, in aula Nec vernis opus est, nec est ephebis, Promus Condus, et atriensis absint, Et miles vacet, et satelles; isti Caelestes ubi seruiunt clientes. Aut, (mortalia ni locus recusat) Nos ipsi, positis procul coronis, Hac reges famulemur in caverna. XXI. Omnes haec casa nos docet caducas Rerum spernere copias; et omnes Regni delicias minoris; omnes Qua congesserat arca avita, praedas. Et quanquam Solymi dolus Tyranni Invitet; redeuntibusque totam Nobis offerat hospitalis aulam; Haec somni tamen abditi voluptas Nos flexu decet avio, profani Declinare superbiam palatii. XXII. Verum Amphionio silente cantu, Paullatim resides, sopore rupto, Attollunt oculos. Nec usquam Arion, Nec Stellae est iubar obviam: Relictus Diumae tamen in parentis ulnis Duntaxat PUER unus est: sed unus Stella clarior omni, Arionisque Cantu suavior. Hoc favente, Reges, (Quamuis Stella dein, chelysque cesser) Nec plectris eguere iam, nec Astris. IV. CYGNEUM B. SIMEONIS. I. LOngaevam Assyrii videre quisqun Spectator cupit Alitis Senectam; Dum, fatis properantis, et futuro Praesagus Cineri struit feracem Inter cinnama sumptuosa nidum: Non mundi vagus ultimi tecessus Nec montes petat, aviasque terrae, Quales fabula somniavit, oras. Sed Templi pia, me duce, ad propinquas Vertat lumina curiosus Aras. II. Grandaevi caput illico, verenda Spectabit Senis albicans pruina: Qui Phoenice beatior, peractos Inter cinnama odora claudet annos: Non nido tamen incubans, nec hausto E phoebi radiis cremandus aestu: Sed blandum sua construet beato Inter brachia nidulum PUELLO. Illo ardere rogo, piaque longam Aerarem voler innovare flamma. III. En, quanto, vafer, ambitu Parentem Expugnare laboret, ut lacertis Pignus tradat amabile? Instat, urget; Nunc promptis rationibus disertus; Nunc muta pius allocutione; Nunc mixta prece lacrimaque supplex, Nunc blanda violentia severus. Nunquam ROSCIUS antea Latinis (Ignoscant mihi Romuli nepotes) Egis doctius ullus in theatris. IV. Vicit denique pertinax. Suosque Exorata sinus patere grandi Permisit Genitrix modesta voto. Et mox Virgineis revulsa palmis. Iussit pignora demigrare. Iussit; Nec iussis mora: Parvulusque binas (Materno prius osculo potius) Laeta fronte manus tetendit Infans Agnovitque Senem; et pias renidens: Dulci pondere degravavit ulnas. V. Tum vero Sene, Caelitum quis, illo Fortunatior esse? Quis resumpta Phoenix vivere laetior Senecta? Dum stringi tremebunda vagientem Inter brachia cerneret Tonantem? Dum caelestia delicatus ora, Et plena ambrosio labella succo, Divinosque pedes; et architectos Terrarum, Mariumque, siderumque Inclusos gremio videret artus. VI. Quos illic oculis utrisque nimbos? Quae suspiria? quam pios anheli Credam pectoris aestuasse motus? Non si verba mihi pararet ipse Quin Pandioniam disertus olim Lingua praepete fulminavit urbem: Aut Neleia commodaret, imbre Mellito madidas, Senecta voces: Non aequis ego sensa tam beati Sperarem SENIS explicare verbis. VII. Hic udis ubi parvuli tenellas Labris presserat oculisque plantas; Circumstantibus impiger repertum Ostentat PUERUM Deumque turbis: Hunc terris populisque clamat, unam Illuxisse labantibus salutem: Hunc agnoscite: quid rudes ligari Tam longis oculos sinetis umbris? Hunc certantibus aemuli studere Unum includere, quotquot estis, ulnis. VIII. Quem Patrum lacrimae precesque rupto Optarant toties venire caelo, Caelum rupit; adest, venite; vestrum Caelo praetulit inquilinus orbem. Immortalia qui potente flexit Nutu pectora, mentibusque luxit Infinita perennibus voluptas; Hic nullius egens, saturque magnis, Quales sidera dant paterna; vestris Quaerit delicias suas in oris. IX. Tu vero mea, quae senes beasti Dono, Mater, amabili lacertos, Quas me pendere gratias iubebis? Si Lydas (quid enim abnuam fateri?) Si Lydas ego Persicasque solus ARcis grandibus occupem rapinas; Atque omnes Libycique Ponticique Argento maris impleam carinas; Et, quotquot Tagus aureas Iberus Pactolo rotat invidente glebas. X. Si dignas tamen his severa cogas Me, Virgo, meritis referre grates. Toto cedere me foro iubebis. Fiet protinus auctio; nec ullae Ad grates sat erunt crumenae et arcae; Quamuis innumerae crumenae et arcae. Sed post quam posita vocatus hasta Arcas Sector et has, et has, et illas, Et rursum vacuarit has et illas; Plures Sector adhuc requiret Arcat. XI. Et tu denique, melle, nectarisque Omni dulcior imbre, quas reposces INFANS a Sene gratias? Vetabas Ne filum prius ultimum secarent Trinae praecipiti colu sorores, Quam divina videre mi, tenello Quondam in corpore, contigisset ora. Vicisti pia vota. Nam volebam Quod solis OCULIS meis licere: Id toto licuit sinu fovere. XII. Nunc ergo, mea vita, nunc peractae Fas est rumpere taedium Senectae: Seruant Astra fidem: dedere, quidquid Promissum fuit. Intuemur ortam Terris omnibus, omnibusque terrae, Caelique omnibus incolis salutem. Est ego, est, data missio. Quid ultra Longi carceris hospites moramur! Quod nunquam licuit; licebit, isto Dum felix premitur sinus PUELLO. XIII. Iam vitae satur, in lucro repostos Si cursim fugiant, putabo menses. Quid menses tamen auguror? Facesse Tam longi mora temporis? Relictas, Ut cursim fugiant, precabor horas. Nil horis erit, ah nihil, futuris, Aut quamvis erit, ah nihil sub illis Ultra cernere nos iuvabit horis. Ignoscant oculis meis Diurna, Et nocturna, (videre taedet) Astrae. XIV. Ibo nuntius, ibo; patriisque Audax prodromus aggregabor umbris: Umbrae surgite, quotquot estis, omnes; Ducam vos ego conscius, novorum Ad compendia summa gandiorum. Nam, quod nocte dieque, mille votis, Et desideriis modisque mille, Annisque amplius invenire mille Nequicquam cupiistis, illud, uno Totum repperit Orbis in PUELLO. XV. Haec verbis ubi finiit supremis, Abrupta ingemuit Senex loquela. Qualis, cum sibi, nuntias propinqui Sentit funeris imminere Parcas; Surgit laetior, evocatque, fara Servatas OLOR ad suprema, voces: Cognatasque perambulans Caystri Mulcet carmine tinniente ripas. Applaudunt Socii, probantque: at ipsum Laudato iuvat interire cantu. V. QUERULUM B. VIRGINIS. I. QVID gnavam, genus indignum, moraris Quaerendis operam locare gemmis? Sapphiros, adamantas, et smaragdos, Et Rubri maris Indicique baccas. Et quicquid magis his, et his, et illis Spe tentatur avara; id omne mater Ereptum mihi conqueror: tot annis Quae paruo lare conditas solebam Una omnes hominumque caelitumque Magnis excubiis fovere gazas: II. Indulgete oculis; et omnium omnes Hic recludite luminum fenestras; Perque omnes, pede sedulo, plateas, Perque omnes ruite angulos. Inausum Terris nil sinite ultimis relictum, Quamque amisimus unicam, sagaces Orba quaerite cum parente praedam. Invito genitrix; adeste: Quisquis illam invenerit, ille opima, praedam Inter praemia sortietur ipsam. III. Excivit faciles querela matris Ad magni lucra praemii cateruas. Dic, Mater bona; tantus hic tuarum Quis thesaurus opum? Quis hostis illum, Aut praedo, plagiariusue raptum Interuerterit, indica. Iuvabit Terris quaerere in ultimis: nec ullas Vel Syrtes metuisse, vel charybdes. Tu partes, age sis, in has, in illas Nobis utere, Virgo: nil moramur IV. Hic largis oculos rigata lymphis, Ter conata loqui, ter impedita Sensit verba Parens hebere lingua: Dum tandem, Sitae erant opes in uno Omnes, inquit, et unico PUELLO: Proles ille mea est: fuitque nulli Proles altera charior parenti: Nec, si pignora mille cum trecentis, Et rursum altera sint trecenta, proles Plus ullam sua diliger parentem. V. Iam nox tertia, tertiusque nostrum Sol ortu redeunte lustrat orbem. Cum me, nescio quo, repente casu, Amisso video ambulare Gnato. Exclamo, Superi! hanc cavete culpam! Quis prolem latere a meo revulsit? Quem poscam plagii reum? Quis orbae Possit reddere filium parenti? Eheu! quam malus error inscientem Et quantis via circulis fefellit! VI. Vertendus gradus, et remetienda Sunt vestigia. Forsitan tribules Inter paruulus errat, aut propinquos? Sic mecum; et pede concito, hos et illos Inviso. Heu miseram? nec inter istos Dilectum invenio, nec inter illos. At, consanguineo receptus, aio, It fortasse globo? Recurro: et eheu! Omnes undique clamitant, nec istos Conspectum PUERUM inter esse caetus. VII. Insistam nihilominus, usasque, Errabo vaga lacrimis per omnes: Nec dulci prius occupata somno Tradam lumina; et ultimum negabo Defectis licet artubus soporem, Donec Prole novum levet reperta Infixos mihi gaudium dolores. Vos porro, quibus est amor, venite, Mecum insistire: quem requiro, certis Nunc agnoscere vos docebo signis. VIII. Bis denos, puto, quattuorque menses Iam lustris PUER addidit duobus. Aetatem sequitur statura; iusto Non procerior. Ipse, fimbriatam Materna gerit arte acumque vestem; Non subtemine barbaro; nec ostro, Nec cinctu croceo superbientem, Sed limbi tamen ambitu decoram. Externo nihil indiget nitore, Contentus proprio placere cultu. IX. Nil toruum in facie est; nec ulla frontem Mutat ruga Serenam. Ab ore toro Expers nubis amoenitas renidet. Sparso candidus est rubore vultus: Quali Poma solent volema, adulto Maturescere cum iubentur anno; Cerrant ambiguo colore; parsque Intacta nive puriora candent, Et pars igne rubent. Sed hunc utrumque Dilectus superat meus colorem. X. Impubem rosa purpurans opacat Parte utraque genam. Labella fusum Distillant opobalsamum. Venusti Mansueta face nigricant ocelli: Quales, quando volubiles pudica Formosis rotat orbibus Columba, Dum lactentibus hinc et inde pennis Invitat tepidos aprica Soles: Aut ripis viridantibus sonantes Pleni fluminis arbitratur undas. XI. Electri similes alit. capillos Intonsum caput: aurerque bina Umbrant tempora vestiuntque Cinni: Nulla lege tamen, nec arte, quali Comit Forma suos profana cirrhos: Natura sed enim volente flavum Vertex nescius induit colorem, Hinc per colla comans eburna nullo Fastu defluit; arduumque pulchra Tergum Caesaries flagellat umbra. XII. Quid nunc marmoreas, quibusque pergam Signis pingere, feriata palmas; Candent articuli, reresque format In plenum digitos Cylindrus orbem: Ceu quando iubet artifex rotato Mauri dentis ebur nitere torno Fragantes hyacintino redundant Plenae flore manus, Pedumque candor Omni est purior unione, cygno, Cerussa, nive, lilio, ligustro. XIII. Nec verbis ego me rotunda blandae Sperem verba reterre Posse linguae. Vix primoribus ora hiant labellis, Cum mellis fluit imber, et meracum Manat gutture de liquente mulsum: Cuius stilla meos vel una sensus Cum pervaserit; irrigata toto Caeli nectare sopior: nec ullas Terrae delicias amo; nec ullos Vitae mobilis appeto favores. XIV. At mores PUERI quis elegantes, Quis gestus reliquos, quis eruditae Miras indolis explicabit artes? Convertunt sua caelites ad unum Omnes lumina; desinuntque Solis Mirari iubar; aureosque Lunae Pertaesi nihil intuentur ignes, Dum solus placet Illum, et ambulantem Quod se cumque ferat, sequente nutu Unum omnes venerantur, et sedentem. XV. Hortos fingite vos videre et agros It prata aurea, rosidosque campos, Quales Elysii fuere, pulso Iam quondam memorabiles Adamo; Ilos illos decorabit iste, et hortos, Et campos, et agros: suumque tollet Omnem floribus alteris odorem, Obscurabit et omnium colorem. Ipse illas PUER interim per omnes Parebit Rosa liliumque valles. XVI. Tali est indole, quem requiro; tam Dilectus meus, ore, veste, forma, Totus pulcher, amabilisque totus. Proles ille mea est; meaeque solus Plus quam dimidium duplumque vitae. Huius (parcite, alumnuli, parenti) Huius langueo prolis ex amore: Nec desiderium fero; sed absen: Absentem, modo triduum, alterumque Indefessa trinoctium, requiro. XVII. Interrupi ego Virginem: ah, querelae Cessa perdere, VIrgo; nil necesse est Signis pluribus haec notare; cessa Si tale PUER indole est, et isto Dilectus tuus ore, veste, cultu; Felicem fero nuntium. Repertus Est huius PUER indolis; refertque Hos vultus, oculos, manus, et ora, Et vestes gerit, his; et his, gemellas Fundit gutture melleo loquelas. XVIII. I, quantum potes, i: sequemur. Ipsum Tu certe (nihil ambigas) sedentem In templi meditullio videbis, Quem visum cupis: audiesque grandos Illum inter Sapientiae magistros Divinissima quaeque, iam rogantem, Iam, si caussa poposcerit, magistris Divinissima quaeque suggerentem. Mirantur PUERUM senes, novamque Addiscunt sapientiam Platones. XIX. Aegre finieram: moraeque mater Iam dudum impatiens, parat citato Ad Templi spatia aduolare passu. Utque in limine constitit, serenum E templi videt intimi recessu Mirae lampadis emicare lumen? Et secum, Meus, inquit, hic (Parentem Non fallunt oculi) meus profecto Hic Dilectus adest. Nequiret alter Tam claros locus exhibere Soler. XX. Ut vidit Soboles adesse matrem, Cognatos hilari modesta gestu Amplexus petit. Illico valere, Et gestire patens; et una cunctas Terrarum sibi siderumque gazas, Nato credere in unico repertas. Sed tu nunc opibus beata tantis, Inventa tibi prole gratularis, Et pacti immemor, indicem reperti Expertem PUERI sinis clientem?

Omnia ad Maiorem DEI Deiparaeque MARIAE Gloriam.